Dvāviṃśatyavadānakathā · Chapter 7
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ jīrṇoddhāraṇabimbakathā ṣaṣṭamaḥ paricchedaḥ //
VII. snānakathā
athānantara maitreyo bhagavantam uvāca saḥ /
caityānāṃ buddhabimbānāṃ snānānāṃ kathyatāṃ phalam
bhagavān āha //
ajita śṛṇu maitreya snānasya phalam uttamam /
caityāñāṃ buddhabimbānāṃ vakṣye lokārthahetave
nānāgandhaiḥ sugandhaiḥ snapayati sugataṃ puṣpadhūpāṅgarāgair
yo vā pūjaṃ karoti pramuditamanasā śravyavāditraśabdaiḥ /
mandākinyāṃ vijṛmbhatkanakamayasarojasya kiñjalkareṇu-
vyāptāyāṃ snāti so 'nte sakalakalimalakṣālito yānti mokṣam
divyastrīpīnatuṅgastanajaghanaghanāghātavikṣobhitāyāṃ
jṛmbhajjāmbūnadābjacyutasurabhirasodgāragandhaṃ kṣipatyām /
mandākinyāṃ suraughāḥ pratidinam udakakrīḍayā yad ramante
nānāgandhodakena snapanaphalam idaṃ buddhabhaṭṭārakasya
evaṃ maitreya mahānuśaṃsā tathāgateṣu kṛtapuṇyāni svalpam api bahu phalam //
atha tasmin samaye bhagavān sarvasabhāśritalokānāṃ kāṅkṣācchedanārtham ūrṇākośād bhrūvivarāntarād divyāṃ prabhām utsasarja / tayā prabhayā trisāhasralokadhātum avabhāsya yāvad bhavāgraparyantam avabhāsayati sma //
tatraikapradeśe dharmakośavatīmahānagaryāṃ dharmamatir nāma śreṣṭhī prativasati sma // sa ca mahādhano mahābhogo vistīrṇaparivāro dhanadhānyasaṃpanno gṛhakṣetra-udyānadāsadāsīpreṣakajanasaṃpannaḥ / tatas tayā prabhayā sarvāvantaṃ gṛhaṃ bāhyābhyantaram avabhāsitam / tatas tayā prabhayā tasya śarīraṃ spṛṣṭvā, prahlāditamanā ḥ kathayati //
aho kasya prabhāva eṣa na bhūto na bhaviṣyati, hetubhūtaṃ kaṃ pṛccheyam // ity uktvā tūṣṇīm abhūt //
tato bhagavato raśmijālaprabhayā gāthām abhāṣata //
prabhāvaviṣaye hy eṣa buddhasya ca jagadguroḥ /
tasmāt sarvaprayatnena buddhe bhaktikriyāṃ kuru
buddhaṃ tena vijānāhi sattvānāṃ mokṣadāyakam /
bhavāmbhodhinimagnānāṃ kleśajālavimocakam
śaraṇam anāthabūtānāṃ rogaśokavināśanam /
tāraṇaṃ sarvasattvānāṃ saṃsāraduḥkhasāgarāt
ity uktvāntarhito 'bhūt // atha sa dharmamatiḥ śreṣṭhī buddhe bhagavati prasannapramodyajātena pūjāpuraḥsareṇa puṣpadhūpādinā pūjārghaṃ dattvā puṣpāñjaliṃ bhagavate prakṣiptavān // tato buddhānubhāvena sarvapuṣpāṇi puṣpamaṇḍapa iva tasthuḥ / dhūpo 'bhrakūṭavat saṃsthitaḥ sitanīlapītaharitāruṇacitra iva śirasi samalaṃkṛto 'bhūt //
atha sa śreṣṭhī buddhe bhagavati cittaṃ prasādya namaskāraṃ kṛtvā buddham anusmaran sukhena tiṣṭhati // tatas tasya śreṣṭhina alpāyutvāt kālaṃ gatvā tasya puṇyaprabhāvena trāyatriṃśeṣu deveṣūpapannaḥ // tato divyastrībhiḥ saha mandākinyāṃ snātvā sukhalīlayā tiṣṭhati // tataḥ svapuṇyavipākena ratnakūṭāgāre niṣadya svargaṃ svargād bhramati ramitvā krīḍitvā kramataś ca sa ratnamatīti khyātavān // tataś ca śakro devānām indraḥ sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ buddhasya varṇaṃ bhāsantaṃ taṃ dadarśa //
atha śakro devendras taṃ devaputraṃ kūṭāgāra _ _ ṃ sutaptaṃ kuśalamūlaṃ dṛṣṭvā ca gāthayā pratyabhāṣat //
gātraṃ kena vimṛṣṭakāñcananibhaṃ padmotpalābhaṃ tava
gātraśrīr atulā kṛteyam iha te dehāt prabhā niḥsṛtā /
vaktraṃ kena vibuddhapadmasadṛśaṃ cāmīkarābhaṃ tava
brūhi tvaṃ mama devate phalam idaṃ yat karmajaṃ bhujyate
ratnamatidevaputra uvāca //
saśrāvako narāditya ākīrṇo varalakṣaṇaiḥ /
tat karma kuśalaṃ kṛtvā rājate 'bhyadhikaṃ mama /
jalajenduviśuddhābha ṃ vadana ṃ kāntadarśanam
śakraḥ prāha //
aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam /
yatra nyastaṃ tvayā bījam iṣṭaṃ svargopapattaye
ko nārcayet pravarakāñcanarāśigauraṃ
buddhaṃ viśuddhakamalāyatacārunetram /
yatrādhikārajanitāny amareṣu tasya
rejuḥ sukhāni gagaṇeṣv iva pūrṇacandram
dharmatā khalu devaputrasya aciropapannasya trīṇi cittāny utpadyante // kutaś cyutaḥ kutropapannaḥ kena karmaṇeti // sa paśyati manuṣyebhyaś cyutaḥ praṇīteṣu deveṣu trāyatriṃseṣūpapannaḥ bhagavato 'ntike cittaṃ prasādyeti //
atha tasya devaputrasya cetasy etad abhavat // na mama pratirūpaṃ syād yad ahaṃ paryuṣitaparivāso bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmayeyam / iti sa devaputra ḥ sarvāṅgavirājitagātro ratnacūḍasugandhādisaṃsṛṣṭadeha anekadevaputrasahasraparivṛtas tenaiva ratnakūṭāgāreṇa saha bhagavataḥ sakāśam upasaṃkrāntaḥ / tato bhagavantaṃ divyapuṣpair avakīrya bhagavataḥ purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya //
atha khalu bhagavān sa devaputrasyāśayānuśaya ṃ dhātu ṃ prakṛtiṃ ca jñātvā caturāryasatyaprativedhikī ṃ dharmadeśanā ṃ kṛtavān // yāṃ śrutvā tasya devaputrasya viṃśatiśikharasamudgata ṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā śrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, sa dṛṣṭasatyas trir udānam udānayati //
idam asmākaṃ bhadanta na mātrā na devatābhir na rājñā neṣṭajanabandhuvargeṇa kṛtam / yad bhagavatā ucchoṣitā rudhirāśrusamudrā laṅghitā asthiparvatā ḥ pihitā ny apāyadvārāṇi vivṛtāni svargadvārāṇi pratisthāpitā ḥ smo devamānuṣyeṣv iti āha ca //
tavānubhāvāt pihitaḥ sughoro hy apāyamārgo bahudoṣayuktaḥ /
apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā nirvāṇamārgaś ca mayopalabdaḥ
tvadāśrayāc cāptam apetadoṣaṃ mayādya śuddhaṃ suviśuddhacakṣuḥ /
prāptaṃ ca śāntaṃ padam āryakāntaṃ tīrṇaś ca duḥkhārṇavapāram asmi
naravarendra narāmarapūjita vigatajanmajarāmaraṇāmaya /
bhavasahasrasudurlabhadarśana sa phalam adya mune tava darśanam
atha sa devaputro bhagavataś caraṇayoḥ praṇipatya saṃjātaharsaḥ suralokābhimukhaṃ divaṃ jagāma //
atha sa devaputro vaṇig iva labdhalābhaḥ sasyasaṃpanna iva karṣakaḥ śūra iva jitasaṃgrāmaḥ sarvarogaparimukta ivāturo yayā vibhūtyā bhagavatsakāśam āgatas tayaiva vibhūtyā svabhavanaṃ gataḥ //
yaṃ dṛṣṭvā saṃdigdhamanaso bhikṣavo bhagavantaṃ papracchuḥ / kāni karmāṇi kṛtāny upacitāni sā devaputrasyedṛśī vibhūtir āsit // avarakeṇa kuśalamūlena samanvāgataḥ sa devaputra iti //
atha bhagavān kṣaṇaṃ tūṣṇīm āsthāya sarvāvantaṃ bhikṣugaṇam āmantryaivam āha // bhikṣavo vaḥ kim āścaryabhūtaṃ taddhetuṃ pravakṣyāmi śṛṇuta //
upte bīj[e] aṅkuraḥ syāt pṛthivyāṃ tasmād vallī suprajātā supuṣpā /
bahvī śākhā bahupattrā phalādyā loke tadvaj jñeyam evaṃ prakārāḥ
bīja upte hi varo bījāṅkuro hi mahān, yathā bījāṅkuro pṛthivyāḥ, dharaṇītalāl laṭā prajātānyaśeṣān mahāprajātānāṃ, bahuśākhāpattrā sapuṣpajātātrāntare phalaprasiddhā subahuprakārāt //
tathā manuṣyā varaśreṣṭhabījaṃ supātrakṣetre pratiropayanti /
tadubhavo vṛkṣa na nīca kaś cit kṣayaṃ na yānti satataṃ phalanti
tasmāt kasya cid bhikṣo bījāṅkuraṃ mahattaram /
sarveṣāṃ caiva bījānāṃ puṇyabījaṃ subījakam
tat kasya hetoḥ //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte ' dhvany asaṃkhyeya kalpair mallā nāma janapade kuśinagarapattanavane bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasya dhātustūpam ekam asti / tasmin nagare vibhavavihīnamahādīnaparamadaridraḥ śāntamatir nāma śreṣṭhī prativasati sma // tasyānujo vigatamatir nāma, tayor militvā tābhyām anekayatnena dhanārjanaṃ kṛtaṃ tathāpi na saphalam abhūt / tat kasmād dhetoḥ pūrvakuśaladānahīnatvāt //
tataḥ prabhūtaratnatathāgatasya śāsane samutpannaḥ prakṛtipariśuddhir nāmopāsakaḥ prativasti sma // sa dharmacittakaḥ karuṇācittam upasthāpya sarvasattvebhyo nityaṃ dharmaṃ deśayati //
tadyathā //
ye ke cit paścime kāle sarṣapaphalamātraṃ tathāgatasya śarīradhātuṃ pūjayiṣya n ti / tathāgatadhātustūpaṃ pūjayiṣya n ti / teṣāṃ sarvakarmabhayo 'ntaśaḥ paiśunyapāpakā akuśalān duḥkhadharmān na kramiṣya n ti // ye ye mānavās tathāgatadhātustūpaṃ pradakṣiṇaṃ kurvanti pūjayanti svadoṣaparihārārtham, te pramādād gamyāgamya prāṇivadhādidoṣavilayaṃ bhaveyuḥ //
śubhāni dharmaḥ pariśuddhadharmaḥ pūrvāṇi pāpāni viśuddhadharmaḥ /
aho hi dharmaḥ paramāryadharmaḥ pavitradharmaḥ śubhakāridharmaḥ
atha sa daridrapuruṣo buddhasya dharmaṃ śrutvā prasādajāto nityam eva dharma ṃ śrotuṃ gacchatīti // tadānujo vigatamaitr bhrātaraṃ uvāca / bhrāta ā kiṃ tava maryādaṃ vyapahāya kāryaṃ dharmaśrutena kim, tvayā saha vartanaṃ na sukaraṃ kartum , parapreṣako bhūtvā vartayāmīty uktvā svagṛhān niṣkramya svacchandena, anyasya preṣako 'bhūt // atha sa daridro bhrātā viyoge sati cittavyākulībhūtvā tathāpi svayam eva mana ḥ praśāntya dharmeṣu cintāparo vyavasthitaḥ // athaikasmin dine raktakāṣāyavastrapātradhārī bhikṣur eko dvāramūleṣv athiṣṭhat piṇḍapātraṃ yācitum // taṃ dṛṣṭvā śīghram eva gṛhaṃ praviśyādrākṣīt kiṃ cin na vidyate / ātmanāhārāya parit t āni taṇḍulāny eva santi, sa sahasā gṛhītvā tasmai prāyacchat //
bhikṣur api tena yathā datta ṃ tathā gṛhītvā tam uvāca //
daridre 'pi ca puṇyātmā daridre tyāgadurlabhaḥ /
tasmāt puṇyānubhāvena dāridr y aṃ te praṇaśyatu
bhadraṃ bhavatu te bhadra nāśayatu abhadrakam /
buddhe bhaktiprasādo 'stu tena svargopapattaye
ity uktvāntarhito 'bhūt // atha tasya daridrasyaitad abhavat /
kiṃ kartavyam idānīṃ me hā dhig janma ca jīvitam /
vibhavasya vihīnena maraṇaṃ śobhanaṃ bhavet
punar api tasyaitad abhavat // prakṛtipariśuddhināmopāsakasakāśād dharma śrutaṃ me / ye ke cit paścime kāle sarṣapaphalamātraṃ tathāgatasya śarīradhātuṃ pūjayiṣyanti, tathāgatasya dhātustūpaṃ pūjayiṣyanti, teṣāṃ pūrvakarmāvaraṇāni kṣayo bhaviṣyatīti / pāpakṣayatvāc citta ṃ pariśudhyate, cittapariśuddhatvād dharma pariśudhyate, dharmapariśuddhatvāt tenaiva phalaṃ labhyate // tathā śrutaṃ me pariśuddhadharmeti //
atha tasyaitad abhavat / tathā tathāgataṃ pūjayeyam iti so ' pi nirvāṇaṃ gataḥ / tathāpy asya dhātustūpam asti tam ahaṃ pūjayeyam iti // punas tasyaitad abhavat //
sāmagryāca vihīnena kiṃvidhair api pūjayet /
puṣpaṃ dhūpas tathā gandhaṃ dīpanaivedyam eva ca /
etair vidhiṃ vinā pūjā kiṃ pūjāphalam āpyate
iti daridraḥ samanuśocya tiṣṭhati dīnamānasaḥ //
atha tasya dharmaśrutasya puṇyānukūla pratodeneva pracodayati sma // tasya manasi etad abhavat // na mama pratirūpaṃ syād yad ahaṃ tathāgatadhātustūpa upāsitavya ḥ pānīyamātreṇa snānaṃ kartavyam / iti matvā mṛnmayaghataṃ gṛhītvā nadyāṃ tīre snātvā pariśuddhamānaso jalam ādāya tasmin stūpe snāpayati sma // tato dinamāsātyāyād ekasmin dine caityabimbasnānāya jalam ādātuṃ gacchati //
jalam ādāya tadā gatvā snānaṃ cāpi prakalpitam /
tadā ghaṭāt patitāni ratnāni vividhāni ca
tataḥ sa śāntamatis tāni dṛṣṭvā prasādajāto manasīty abhūt //
namaskaromi stūpāya caityāya dharmadhātave /
niryātayāmi ratnāni caityāya śuddhacetasā
tataḥ sa pratinivṛtya nadyās tīre pragacchati /
dadarśa sa daridreṇa ratnāni ca samākulā
vajravaiḍūryamasāramuktāmaṇikyabāhulam /
karketanendranīlādi puṣparāgādinā tathā /
nadyāḥ pravāhaṃ kṣobhitvā sasāra sikatāsthale
buddhapuṇyānubhāvena daridreṇācireṇa ca /
prāpyate ratnalābhāni svapnopameva īdṛśā
tataḥ sa daridras tāni svecchayā gṛhya punar api / svaṃ bhavanaṃ pratinivṛtya cintayann uvāca //
aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam /
sevayā svalpamātreṇa prāpto 'haṃ saphalaṃ padam
tataḥ sa mahādhano 'bhūt suṣkahrado nīragāsaritsamūhair itas tataḥ praveśita iva pūrṇo 'bhūt // tataḥ prabhṛti rājñā rājāmātyair brāhmaṇaiḥ saṃmānitaḥ sādhubhir lokasaṃmato 'bhūt // sādhu satpuruṣa eṣa loke prakhyātaḥ //
atha sa śreṣṭhī ullāsitamanā harṣasaumanasyajāto buddhe cittaṃ prasādayām āsa //
tato dinamāsātyayāt tasyaitad abhavat //
aho buddhaprabhāvo hi acintyasaṃpadapradaḥ /
bhikṣā rāśiṣaḥ saṃprāptā dāridryaṃ duḥkhitaṃ gatam
atha sa śreṣṭhī mahatā satkāreṇa stūpeṣu ratnamaya kūṭāgāra ṃ kṛtam abhūt / nānāgandhodakena snāpanaṃ kṛtaṃ tridhā pradakṣiṇīkṛtya mūrdhnā praṇipatya sāñjaliṃ ca praṇidhānaṃ cakāra / bhagavan me janmāntare tathāvidhena tathāgateṣu manaḥprasādaḥ san ratnamayakūṭāgāreṇa saha svarge trāyatriṃśeṣv upapattir bhaveyam // ity uktvā nityam eva tasmin stūpe paryupāsitaḥ //
atha sa śreṣṭhī saṃsārike kṛtakaraṇīyo buddhe bhagavati cittaṃ prasādya kālagataḥ // kālaṃ gatvā dharmakośavatinagare dharmamatiśreṣṭhijanma babhūva /
mahādhano mahābhogo vistīrṇadhanadhānyasaṃpanna ihaiva janmani mayi prasādya bhaktitaḥ pūjāṃ kṛtavān / tat sarvaṃ mamāgre vahanti /
prādurbhūtaṃ jalāny agre muktāvalīva śobhitā /
puṣpaṃ ca puṣpakūṭeva dhūpo 'bhrakūṭavat sthitaḥ
Original text: Dvāviṃśatyavadānakathā · Edition: Mamiko Okada: Dvāviṃśatyavadānakathā. Ein mittelalterlicher buddhistische Text zur Spendenfrömmigkeit (Indica et Tibetica 24). Bonn : 1993 · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0