Dvāviṃśatyavadānakathā · Chapter 6

atha sa bhūpatīndreśa s tasya satyāśiṣaṃ pratigrāhyādau praṇamya pramodād gamisyāmīty ārocya vimānam āruhya ṛddhyā labdhalābha iva vaṇik svagṛhaṃ prākramat śrīsvam eva rājyam //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ puṇyakāma kathā pañcama ḥ paricchedaḥ //
VI. jīrṇoddhāraṇabimbakathā
tataḥ kautūhalajātā bhikṣavo bhagavantam etad avocat //
bhagavan kena puṇyena kuśalena ca karmaṇā /
sa rājātyabhirūpo 'yaṃ darśanīyamanoharaḥ

kasyā nagaryāḥ sarūpo mānujasyedṛśaṃ varam /
lāvaṇyarddhisamāpanno devasyāpi sudurlabhaḥ

bhagavan āha //
bhikṣavo 'sau mahīpālo mahāpuṇyaprabhojjvalaḥ /
vaiśālyāś ca nagaryāś ca ratnavyūho nṛpottamaḥ

nagarī kīdṛśī syāc ca ṛddhā sphītamanoramā /
subhikṣā ramaṇīyā ca sujanaiḥ kovidair vṛtā

ṣoḍaśayojanāyāmavyāyāmaṃ ca tathaiva ca /
nānotsavasamāyuktā dūrād dūragadurjanā

yathā paurajanacittaṃ tathā rājñaḥ samaṃ manaḥ /
viśālodyānasaṃpannā puṣkariṇīsuśobhitā //
pārśve tu vāditā eva pakṣiṇo bhṛṅganisvanaiḥ

mahiṣī tasya saṃpannā śubhavyūha ḥ sa tatsutaḥ /
darśanīyo 'bhirūpaś ca puṣpadhanveva rūpavān

sakropacārakaṃ sarvaṃ rājalakṣmīṃ ca prāptavān /
dhanurvidyāsamāyuktaḥ śāstravidyāsupāragaḥ

maharddhibalasaṃpannaś cakravartisamaprabhaḥ /
śāstrāgamavidhijñaś ca kṛtakṛtyaḥ sa vijñavān

īdṛśo rājaratneśaḥ sarvaloke pratāpavān /
pūrvakuśalakarmaṇā prāptavān īdṛśaṃ phalam

maitreya uvāca // bhagavann aparaṃ kena kuśalamūlena samanvāgataḥ sa rājā īdṛśo vibhūtir āsīt kena karmaṇeti //
bhagavān āha // maitreya śṛṇu /
bhūtapūrvaṃ sa maitreya pūrvajanma ni nāvikaḥ /
nityaṃ samudratīreṣu vasati nāvikaḥ sa ca

nāgatā vaṇijaḥ ke cit tasya durdaivayogataḥ /
tasmād duḥkhī mahākaṣṭī tarapaṇyaṃ grahaṇaṃ na hi

atha sa cintayām āsa hā hā karma mamādhunā /
kiṃ kartavyam idānīṃ me na prāptam annam ādikam

kasyāpi īdṛśaṃ duḥkhaṃ mā bhavatu kadā cana /
ity evaṃ manasā cintya jinaṃ smaran sa tiṣṭhati

tataḥ sa nāvikas tatra sthātuṃ na ramate manaḥ /
tasmāt samudratīrād anucaṅkramyamāne kasmiṃś cit sthāne
tathāgatadhātustūpajīrṇanātivistaraṃ caityam ekaṃ dadarśa //
taṃ caityaṃ gopālakāḥ krīḍayā pāṣāṇeṣṭakācarcitabhagnitā ś caityodaraṃ dṛṣṭvā vimṛśyety uvāca //
kena pāpātmanā yena caityabhaṅgaṃ ca yat kṛtam /
aśobhanam idaṃ caityaṃ saṃskāraṃ kriyate mayā

tat saṃskāraṃ kṛtaṃ tena yatra bhagnādi tatra ca /
śīrṇacarcitasthāneṣu śilayeṣṭākayāpi ca //
nāvika iti kṛtvā ca pūrvavac chobhanaṃ kṛtam

atha buddhaprabhāvena tasmin kāle ca tatra ye /
trayaḥśatavaṇikpaṇyāś cāyānti tasya saṃsadi

sārthavāhasamāyuktā nadīśottaraṇāya ca /
vaṇijas te tam āhūya cainam ūcur vaṇigjanāḥ

bho nāvika vayaṃ ratnadvīpaṃ gacchāmaḥ sarvathā /
bhavān netātra saṃvīkṣya samudrāt pālayatv ataḥ

ity ākarṇya sa dhīvaro dhīra āyavyayaṃ cābhivīkṣya vahanaṃ teṣāṃ purataḥ samāropyāha //
bhavanto 'tra vahaneṣu sthātum arhatha saṃprati /
svadevatāṃ smṛtvā dhairyam ālambya dṛdhaṃ nivāsata

te tatheti kṛtvā trayaḥśata vāṇijā vahanaṃ praṇamya ca samudraṃ saṃprārthya vahanam āruhya krameṇa saṃtartum ārabdhāḥ //
tadā pramuditamānasāḥ sarve ca te vaṇijo mahotsāhaṃ pramodavanta ḥ /
niyatam asmākam uttamayātrāsiddhir iti babhūvuḥ //
tataḥ krameṇa cāva ja gāhire vividhamīnakulavicaritataraṅgaphenāvalīagāḍhataraṃ samudraṃ nīlaṃ vimalakhaḍgābhinīlam iva vigatameghaṃ sūryāṃśutāpād iva khaṃ vilīnaṃ samantato 'ntarhitatīralekham agādham ambhonidhimadhyaṃ krameṇa prāptāḥ // tadā sāyāhnasamayam abhūt, tīraṃ prāptuṃ sudurlabham /
mṛdukiraṇasavitari kāle, mahotpātaṃ paramabhīṣaṇaṃ garutmadāśīviṣabhīmam ullolam abhūt //
vi bhidyamānormivikīrṇaphenaś caṇḍānilāsphālanabhīmanādaḥ /
utpātavātākalitair mahadbhir yugāntakālam iva saṃkaṭo 'bhūt

vidyullatodbhāsuralolajihvā nīlā bhujaṃgā iva naikaśīrṣā ḥ
āvavrur ādityapathaṃ payodāḥ prasaktabhīmastanitānunādāḥ

tataḥ sa nāvikaḥ te vāṇijā n svajīve nirāśino bhayavihvalāṃś cābhivīkṣya dhairyam avalambya tān uvāca // avadhīr a yatha mā sāhasaṃ mā bhaiṣī mā bhaiṣī buddhaṃ smaratha buddhaṃ smaratha, iti vāṇijāgre nivedayati // tac chrutvā te vāṇijā bauddheti nāmasmaraṇaṃ namaskāraṃ kṛtavantaḥ //
ity ukte sati buddhānubhāvena mahotpātaḥ kṣaṇād vilayaṃ gato 'bhūt // tad dṛṣṭvā tān sānandena tīraṃ tārayati sma //
atha te vāṇijās tam āhuḥ // bho nāvika sādhu tava prasādāt tīram anuprāptam // ity uktvā mahatā satkāreṇa bahumānapuraḥsaram atiśayena tarapaṇyaṃ dattvā, gacchāmety ārocya tataḥ saṃkrāmanti sma // nāvikas tān samādāya ( Dak: 34 ) vahanam āropya pratinivṛtya sthitaḥ // tadā nāvikas tarapaṇyakārṣāpaṇaṃ saṃprāpya vastrānnapānasusamṛddhaḥ sukhena tiṣṭhati //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavaḥ sa ratnavyūho nāvikajanmani tathāgatadhātustūpajīrṇoddhāraṇakuśalamūlena tasya rājña īdṛśaṃ rūpam manuṣyātikrāntam ṛddhipratibhānaṃ prāptam //
atha bhikṣava ūcuḥ // bhagavan sādhu sugata prabodhā vayaṃ sa rājā ślāghanīyaḥ, punas tasya kīdṛśaṃ pratibhānaṃ vada //
bhagavān āha // bhikṣavaḥ sa rājā dharmeṇa rājyaṃ kārayati / sarvapaurān paripālayati piteva putraṃ sarvalokāḥ kīrtiyaśaḥśabdaṃ śṛṇvanti // yathānyāyaṃ kṛtaṃ kāryaṃ dānaṃ arthibhyo dattavān annam annārthikebhyaḥ pānaṃ pānārthikebhyo vastraṃ vastrārthikebhya itthaṃ bhikṣavaḥ sa rājā svarājyaviṣaye sahasrākṣa iva svastyayanaṃ kṛtavān //
tataḥ sa rājā ekasmin samaye sarvaṃ saṃnipātya sabhāṃ kāritavān //
sadasi tasya nṛpater bhikṣur ekaḥ samāgataḥ /
duḥśīladuṣkṛtenaiva kuṣṭhāviṣṭena khañjakaḥ

bībhatsarūpadurgandhamalinavastraprāvṛtaḥ /
nindāyāḥ sarvalokeṣu vāksiddhiś ca na vidyate

taṃ dṛṣṭvātha sa rājāpi vicāryainaṃ prapṛcchati /
kasmād atrāgato bhikṣo kathaṃ te pādakhañjakaḥ

bhikṣur uvāca //
anena kiṃ mahārāja mama duṣkṛtakarmaṇā /
bālye sapādakhañjo me kuṣṭhāviṣṭaśarīrakaḥ

rājovāca //
pravrajyāgrahaṇenāpi katham itthaṃ śarīrakaḥ /
na daṇḍapātraṃ na ca cīvaraṃ te
nāmnaiva _ bhikṣur ihāgatas tvam

bhikṣur uvāca //
kathaṃ hi vedmi nararājarāja na daṇḍapātraṃ na ca cīvaraṃ me /
abhāgya evaṃ kuśalair vihīnaḥ kṛpāṃ kuru tvaṃ naradevadeva

rājovāca // bhikṣo dakṣiṇīyo yaśasā suśīlo bhava śīlayuktenānucara / ity uktvā sa rājā daṇḍapātracīvarādikaṃ dattvā mahatā satkāreṇa bhojayati sma // tato bhikṣo rājasaṃdarśanamātreṇa khañjapādasnāyu naḥ komalāṅgo jāto 'bhūt //
kramataḥ kuṣṭhādi vilayaṃ gatam / kiṃciccheṣamātro nā sti // tataḥ sa bhikṣus tasmāt sthānād anyapradeśaṃ gatavān //
tataḥ sarve janāś cāścaryaprāptā evam āhuḥ // aho mahārājaḥ puṇyavān dharmanidhānabhūtaḥ, tena darśanamātreṇa tasya bhikṣoḥ kuṣṭhādipādakhañjapraśrabdho 'bhūt // tadā rājānuvicintayati // kiṃhetur māyā bhūto vā tasya bhikṣoḥ, mama vismayaḥ prāptavān //
maitreya uvāca // bhagavan kathaṃ hetubhūtaḥ sa bhikṣus tasmin māyayāvāgatāḥ //
bhagavān āha //
śṛṇu maitreya tasyedṛg nimittaṃ kathayāmi te /
na māyayā svabhāvikaiḥ sa bhikṣur yācituṃ gataḥ

kiṃ tu bhikṣava etena bhikṣur darśanamātrakaiḥ /
pādakhañjavinirmukta itthaṃ dharmatanur nṛpaḥ

tato hi bhikṣavo 'vocan paramāścaryam adbhutam /
bhikṣubhāve sthito vāpi pādakhañjam abhūt katham

rājāpi na devabhūto na ca ṛṣisiddharākṣasaḥ /
manuṣyabhūto rājāpi kathaṃ pratibhānām īdṛśam

bhagavān uvāca //
mātrapakāriḥ sa bhikṣuḥ śrotum icchasi tatkathām /
kathayāmy asya vṛttāntaṃ śṛṇutha bhikṣupuṅgavāḥ

ye mānavāḥ pramādena mātrapakāram ācaran /
brahmabhūto hi pitarau devadevas tathā punaḥ //
tasmāt kāraṇān mā khedaṃ kārāyet pitarāv api

ye kuleṣu mātāpitarau samyak mānyate samyak pūjyate samyak sukhena parihriyate // athavānnena pānena vastraśayyāsanena ca tayā saparicaryayā mātāpitroś cāninditena satkāraṃ kartavyam // tat kasya hetoḥ //
candrānanā ḥ pravaradehaviśālanetrā bālārkatulyavapuṣaḥ śubhakīrtiyuktāḥ /
rājyaṃ narā vigataśatrubhayaṃ labhante sarvaṃ hi tat svagurumātṛjaneṣu dānāt

bhikṣos tasya pūrvacaritāni śrūyatāṃ kath ay ām i //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavaḥ kāverī nāma nagaram āsīt / tasmin nagare sa pūrvakuśaladānahīnāt paramadāridra ḥ kuśīdo nāma śreṣṭhī prativasati sma //
tasya dvau putrāv asti / eko bālaś caiko daharaḥ / tadā pitari kālagate, daharaputreṇa mātaraṃ vidveṣitaḥ / nityaṃ krodhena paruṣavacanena vācayati //
cānnapāna ṃ parītamātraṃ dattvātmanā bhakṣitaṃ sadā // tadā mātā manasi vyathayā tayā putram uvāca // putra te kiṃ kṛtaṃ tavānujabālo 'jānakaḥ stanyaṃ pibaty alpānnena kathaṃ vartayiṣye // tac chrutvā tena mātur īrṣyayā krodhena mātaraṃ pādena pṛṣṭvā nirgata ṃ vacana m āḥ kim // tathāpi mātur hṛdaye duḥkhaśalyo 'pi svayaṃ praśāntya coktā / mā me putrakāsya karmaṇo vipākam anubhavethā iti cintya sthitā //
atha sa śreṣṭhiputro roṣaṇapraśrabdhābhūtatvāt saroṣeṇa tāṃ mātaram uvāca // re re māta mā tiṣṭha atra me gṛhe, yatrepsitaṃ tatra gaccheti // mātā uvāca //
kutra gantavya me putra ko 'parādho 'sti me suta /
mā vadasīdṛśaṃ vācaṃ mā krodhaṃ sahasā vraja

tataḥ sa daharaputreṇa mātur vacanam avacanaṃ kṛtvā svādhīnenāvasthitaḥ // atha sa tasya mātā kaniṣṭhaputraṃ pratipālya tiṣṭhati //
tadanantaraṃ tasya daharaputrasya gṛhācārakāviprahīnabhūtatvāt mahat kaṣṭataraṃ duḥkham abhūt // tasya pāde vikāro bhūtvā kuṣṭhāviṣṭakhañjapādo bhavati // kiṃ cit kāryakarmāṇi na sukarā ṇi kartum // aśaktatvāt krameṇa svaduṣkṛtāni karmāṇi pariveṣṭya daridro bhavati //
tato viṣayahīnatvāt sanmatihīnam eva ca /
āsvasthyam agnidāheneva duḥkham eva prāptavān

atha sa cintayām āsa, hā hā kaṣṭataraṃ mama /
adhunā kiṃ kariṣyāmi kutra gacchāmy ahaṃ nu bho

kiṃ cid api bhikṣur ahaṃ bhaveyam iti vakṣyāmi, ity uktvā vrīḍayā tena mātaraṃ na saṃbhāṣya svagṛhāt prakrāntaḥ // tato pakṣatrayātyayena sa kālagato 'bhūt //
tato mātary apakārakṛtena karmaṇo vipākena narakeṣūpapannaḥ // tato yamadūtāḥ parigṛhyānyanarakeṣu kṣipanti // tasmād utkṣipya ayogṛhasamīpe nīyante paramavistaramahocchraya sa mātur apakārī dvārāt preṣyate //
tato 'bhyantaraṃ praviṣṭaḥ / tatrāsya dvāraṃ pihitam / tato 'bhyantaraṃ praviṣṭaḥ praviṣṭamātreṇa tasya mastake 'yomayam cakraṃ mahāpramāṇaṃ tasya mūrdhni prādurbhūtam // dvārakapāṭa ṃ pihitam / tasmāt pāpād ādīptaṃ cakraṃ bhramati saṃprajvalitam ekajvālībhūtam / tasya śirasi yat pūyaśoṇitaṃ prasarati, so 'syāhāraḥ // tataḥ sa kathayati //
aho hi vedanā kaṣṭaṃ kenaiva duṣkṛtena ca /
me rakṣakajana ḥ kaś cid āgacchati tv udīritaḥ

dūraṃ hi karṣate karma dūrāt karma pravartate /
tatra prakarṣate karma yatra karma vipacyate

na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api /
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām

tena karmavipākena cakraṃ vahati mastake /
ādīptaṃ saṃprajvalitaṃ mama prāṇoparodhakam

iti //
atha tasmin gṛhe ākāśāc chabdo nirgataḥ //
kas tvāṃ rakṣati duṣṭatvaṃ pāpinaṃ mātṛdūṣiṇam /
tvadvidha āgate cātra tasmād duḥkhāt pramucyate

tadanantaraṃ śatavarṣaparyante tathāvidhapuruṣas tasminn ayomayagṛhaṃ samāgataḥ, praviṣṭamātreṇa tasmāc cyutvā tasya navāgatapuruṣasya mūrdhni cakraṃ prādurbhūtam //
sa kuśīdasya putras tasmān narakān muktvā punar eva daridrakule jātaḥ / tatraiva mātāpitarau kālagatau, kālagate sati ekākībhūtaḥ punar eva pāpaśeṣaṃ na naśyati pādakhañjakuṣṭhāviṣṭo bhavati // ihaiva janmani yācako bhūtvā bhikṣur aham iti vakṣyāmīti cintayitvā svagṛhāt prakrāntaḥ //
evaṃ bhikṣavaḥ sa duḥśīlabhikṣus tena mātṛdoṣeṇa pātakena kuṣṭhāviṣṭapādakhañjo bhavati / māyayā naiva tasya karmavipākena bhavati //
atha tasya bhrātā daharānujo bhūtvā mātaraṃ samyag mānitaḥ pūjitaḥ samyak parihriyate sma // tena piṇḍapradānakṛtena pitṛlokān saṃtarpitaḥ // tasya puṇyānubhāvena mahati rājavaṃśe ratnavyūhasya nṛpateḥ putro bhūtvā sa śubhavyūharājakumāra āsīt // tasmāt tarhi bhikṣavo yeṣāṃ mātāpitṛṣv apakāraṃ manasāpi mā cintayed iti // evam ukte sa maitreyaḥ saṃharṣitaromakūpajāto bhagavantam etad avocat // prab dho 'haṃ bhagavan prabodho 'haṃ sugata / īdṛkpāparatena, ittham anubhūtam / kenopāyena yatnena tasya bhikṣoḥ pātakakṣayo bhavati //
bhagavān āha // yeṣāṃ manuṣyāṇām ihaiva saṃsāre yataś cyutvā mātuḥ kukṣāv upapanna ḥ sā mātā daśamāsaparyantaṃ dhṛtvā kaṣṭena prasūtā stanyapānena pratipālayati / īdṛśīmātari apakārakṛte duṣkarakṛtair na ca mucyate //
atha punar api bhagavān āha // maitreya ratnavyūho nāma bhūpāla ḥ paramapuṇyavān sa punar api kasmiṃś cid dine cintayām āsa //
ahaṃ vṛddho 'tijīrṇāṅgaḥ sthāsyāmy eva kiyac ciram /
avaśyaṃ daivayogena yāsyāmi maraṇaṃ dhruvam

sarvam anarthaṃ rājyaṃ viṣayopabhogyaṃ mahāghorabhayakaraṃ mṛtyusarpabhayākulam anityam asārakam iti vicintyāgāra adhyāvasituṃ mano na ramate // tadā sa rājaputraṃ śubhavyūhaṃ ca mantriṇaṃ samāmantryaivam āha //
putra śubhavyūha
atrāhaṃ jarasākrānto nūnaṃ syāj jīrṇitendriyaḥ /
tadā rogābhibhūto 'pi vrajeyaṃ maraṇaṃ dhruvam

tat pravrajitum icchāmi śreyaḥ ślāghyena vartmanā /
purā mṛtyū ripuṃ hanti gṛhasaṃraktam eva vā

tasmāt saṃsārabhītān me bahudhā bhayaśaṅkayā /
nātra sthātuṃ mano ramya gacchāmi buddham āśrayam

bho putra śubhavyūha mama pūrvapuṇyānubhāvena gautamena śauddhodanena mahyaṃ vyākaroti / acireṇa tathāgato bhaviṣyasi tena prabodhitaḥ / aham eva buddho bhaveyamm, paścimāyāṃ campakavarṇāyāṃ lokadhātau buddhakṣetram ekam asti , tatra gacchāmīti //
tasmān mayā yathā proktaṃ tathā caritum arhasi /
prajānāṃ pālanaṃ kṛtvā dharmanītyā ṃ samācara

lokān mā khedayet tāpaiḥ kuladharme samācara /
pareṣv api dayāyuktair dānaṃ hi śraddhayā kuru

prāṇātipātādattādānakāmamithyādi mā kuru /
mā mṛṣāvādapaiśunyaṃ pāruṣyaṃ bhinnam eva ca

mābhidhyāvyāpādadoṣair mithyādṛṣṭyādi saṃtyaja /
etāni tāni sarvāni dhāraya dṛḍhacetasā

pāpānāṃ mūla eṣo hi sugateneti deśitaḥ /
itthaṃ kṛte 'pi nṛpater ītir na ca bhaviṣyati

adyārabhyāsi sarveṣāṃ lokānām adhipaḥ prabhuḥ /
sarvadharmānuśāstā ca sarvasattvahitārthabhṛt

tat kasmād dhetoḥ //
dharmeṇa vardhate rāj y aṃ dharmeṇa vardhate dhanam /
dharmeṇa dhana sādhyante dharmeṇa kāmasiddhayaḥ /
kāmasiddhena mokṣaṃ ca prāpyate nātra saṃśayaḥ

anena jñānamārgeṇa śaśāsa nṛpatiḥ sutam /
jñānāṅkuśabhayenaiva kuñcitaḥ sa gajo yathā

nanāma pitaraṃ tena śrutvā vākyaṃ vaco'mṛtam /
dhṛtvājñāte yathā tāta prajānāṃ pratipālane

iti praśāsya tato bhūpo ratnavyūho mahāmatiḥ /
prabodhya putrapatnyādīn buddhakṣetraṃ yayau mudā

śṛṇu maitreya punar bhūpamārgāṇāṃ gamanakathām /
dadarśa bhūpatir jīrṇapraṇālī ṃ mārgako 'tha saḥ

pravāhitaṃ na pānīyaṃ taddarśanena vāhitam /
prāk na pravāhitaṃ kena, idānīṃ tu pravāhitam

āścaryeti sthite bhūpa ākāśād enam ūcivān /
puṇyavāṃs tvaṃ mahārāja tvatprabhāvāt pravāhitam

bhagnabhūtā praṇālīyaṃ nūnam abhyantare yataḥ /
tvaṃ tu dharmatanur evaṃ jānīhi kila bhūpate

rājovāca // na jñāto 'ham eva ca //
tasmāt pracarito rājā vanakhaṇḍaṃ mahattaram /
tatrānuprāptavān dṛṣṭaṃ phalapuṣpamahiruhān

tadanyavṛkṣa eka s tu mūlotpātyaiva sthito yadā /
bhūpatidṛṣṭamātreṇa pūrvavad utthitāgataḥ

tadākāśād uvācainaṃ ślāghanīyo hi bhūpate /
pādapo 'yam acaitanya utthitaḥ san hi cāgataḥ

rājovāca // na jñāto 'ham eva tu //
tadanantaramārgeṣu brāhmaṇās traya āgatāḥ /
kuṣṭhāviṣṭavihīnākṣī, āsvāsthyavapuṣuḥ sadā

tān dṛṣṭvā sa ca bhūpālo vicāryainān apṛcchata /
brāhmaṇāḥ kutra gantāraḥ katamabhūmyā ihāgatāḥ

brāhmaṇā ūcuḥ //
kuśalaṃ te mahārājaratnavyūheti viśrutaḥ /
nānyat tu kāryam asmākaṃ gacchāmas tatra rājani

sa rājadṛṣṭamātreṇa hīnākṣiḥ prāptacakṣuṣaḥ /
śubhāṅgā bhavanti puṣṭāṅgā muñcanti pāparāśayaḥ

tataḥ sakhā brāhmaṇa uvāca //
aho 'tyāścaryaprāpto 'haṃ sakhe kiṃ kena hetunā /
cakṣurvihīnena punaś cakṣuḥ prāptaṃ tvayādhunā

pratyaṅgakuṣṭhasaṅgas tvaṃ śubhāṅgo bhavate punaḥ /
anena puruṣenaiva dṛṣṭamātreṇa muñcati /
sakhe tathā vikārāṅgaḥ śubhāṅgo bhūyate 'dya hi

sāṃnidhyaṃ kurutedānīṃ pṛcchāmainaṃ vayaṃ sakhe /
hetubhūtam ayaṃ sa tvaṃ na ca prādeśikaḥ pumān

kasmād āgatas tvaṃ bho bhavan kiṃ puruṣarṣabhaḥ /
puṇyenopacitātmā te śriyābhiḥ prabhavojjvalaḥ

rājovāca //
brāhmaṇā ḥ kiṃ na jānītha ratnavyūheti viśrutaḥ /
katham itthām ahaṃ bhadra tatra gacchāmi sāṃpratam

tadā brāhmaṇāḥ prītipramodyasaumanasyajātās tasmai rājñe āśīrvāṇīm abruvan //
jayo bhavatu bhūpendra tvayā yan manasepsitam /
tat sarvaṃ prāptam astv īti puṇyaśriyāsuśobhana

brāhmaṇās tathāstu me, ity uktvā sa satkāraviśeṣaiḥ pūjayitvā visarjayati sma // tato brāhmaṇāḥ prasādapratilabdhāḥ svam āśramaṃ prakrāntā abhūvan // maitreya āha //
kena pāpair bhavet kāṇaḥ kuṣṭhāviṣṭaḥ kathaṃ bhavet /
itthaṃbhūtadvijāpyaiva, aho kaṣṭaṃ narasya ca

maitreyeṇa tathā pṛṣṭo bhagavān āha taṃ punaḥ //
dṛṣṭam adṛṣṭam uktaṃ te mithyayā śapathaṃ kṛtam /
cakṣuhīno 'bhavat tena svārthī na parakāryakṛt

rājakārye dhanaṃ hṛtvā bhāṇḍāgārīkṛto dvijaḥ /
kiṃ cid dattvā parasyaiva svagṛhe nīyate punaḥ

tena karmavipākena kuṣṭhāviṣṭatanur dvijaḥ /
yat kṛtaṃ karma pākena tatphalam aśnute tathā

maitreya uvāca // prabuddho 'haṃ bhagavan prabuddho 'haṃ sugata //
atha sa rājā campakavarṇāyāṃ lokadhātau buddhakṣetraṃ prāptavān / tatra buddhakṣetre vimalaprabhā nāma caitya ṃ manoramadarśanīyaprāsādikaṃ dṛṣṭvā paramaprītamanās tasyāśramam upāśritavān // paryaṅkam ābhu j ya, ṛjukāyaṃ praṇidhāya dhyānārāme sthitaḥ / tatas tatkṣaṇaṃ pañcābhijñatvaṃ prāptah, krameṇa ratnākaro nāma tathāgato 'rhan prāpto 'bhūt //
maitreya uvāca // bhagavamṣ tathāgatadhātustūpajīrṇoddhāraṇānāṃ kīdṛśaṃ phalam //
tathāgatastūpabiṃbānāṃ sthāpanānāṃ yataḥ katham /
kīdṛśaṃ syāt phalaṃ teṣāṃ tat sarvaṃ deśaya prabho

bhagavān āha //
āḍhyo nirnaṣṭaśokaḥ kṣatasakalakali r locanānandapātraṃ
saubhāgyaśrīnidhānaṃ samupacitabalo kāntagātro yaśasvī /
tejasvī kāntarūpaḥ pravacanacaturo dāntasarvendriyāṅgo
'vyagro dhīmān pradātā bhavati bhagavato buddhabimbaṃ vidhāya

yāvantaḥ paramāṇavo bhagavataḥ stūpeṣu bimbeṣu vā
tatkartur divi bhūtale ca niyataṃ tāvanti rājyāny api /
rūpārūpyasamādhisaṃpad akhilaṃ bhuktvā ca sarvaṃ sukham
ante janmajarāvipattirahitaṃ prāpnoti bauddhaṃ padam

dvātriṃśatā bhūṣitacārugātraḥ sallakṣaṇair lakṣitacakravartī /
bhavej jino ' nte jitadoṣaśatrus tāthāgatīṃ yaḥ pratimāṃ vidhatte

indriyāṇām avaikalyaṃ strītvadurgatidūratā /
janma mānuṣyakaṃ vaṃśa uccair ādeyavākyatā

jāti ḥ śrutiḥ smṛtir dhairyam abhivāñcitasaṃpadaḥ /
sthāneṣv abhiniveśaś ca rāgādibhir abādhanā

saṃbodhir iti jāyante viśeṣāḥ sādhusaṃmatāḥ /
vidhāya buddhapratimāṃ stūpaṃ vā prāṇināṃ mudā

na yāti dāsyaṃ na daridrabhāvaṃ na preṣyatāṃ nāpi ca hīnajanma /
na cāpi vaikalyam ihendriyāṇāṃ yo lokanāthapratimāṃ karoti

etat saṃkṣepataḥ puṇyaṃ jñātavyaṃ caityakarmasu /
na śakyate jinaiḥ sarvair vaktuṃ sarvaṃ mayā katham