Dharmasamuccaya · Chapter 3
// iti dharmopadeśavargaḥ dvitīyaḥ //
(3) kāyajugutsāvargaḥ
kāyasya svarūpanirūpaṇam
satkārairvṛhaṇairmāsairapi śayyāsanādibhiḥ /
na svīkartumayaṃ kāyaḥ kadācit kenacit kṛtaḥ
kāyasya riputvam
kṛtaghnasyāvidakṣasya nityaṃ randhraprahāriṇaḥ /
kaḥ kāyasya riporartha pāpaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ
rogānī tamanarthānāṃ bahūnā bhājanaṃ tathā /
aśucyaṅgasya nikaraṃ kāyamityabhidhīyate
avijñeyaṃ maraṇaṃ jīvitañca kṣaṇikam
upasthitamavijñeyaṃ maraṇaṃ tattvacintakaiḥ /
jīvitaṃ ca kṣaṇādūrdhvaṃ na gacchati nirūpyate
kāyasya heyatvam
āyuṣkarmārthanirmāṇametaṃ kāyaṃ tyajyayam /
api viddhastathā śete kāṣṭhaloṣṭhasamo bhuvi
kṣaṇe kṣaṇe 'pi kāyo 'yaṃ jīryate na nivartate /
tathā yauvanamadairbālā muhayante (mugdhacetasaḥ)
dhanadhānyamadairmattāḥ kurvantyahitamātmanaḥ /
tannāśamupayātyevaṃ sa ca pāpena dahayate
adhārmikanindā
na manuṣyā manuṣyāste yebhyo dharmo na rocate /
na mārge ca sthitāstattve nirvāṇapuragāmike
manuṣyayoneḥ bhavasāgarataraṇopāyaḥ
kathaṃ prāpya hi mānuṣyaṃ śreyasāmālayaṃ mahat /
na jñānaplavamārūhaya taranti bhavasāgarāt
jīvanasya kṣaṇikatā
vidyudālātasadṛśaṃ gandharvanagaropamam /
sadā tad yāti rabhasaṃ jīvitaṃ sarvadehinām
śarīre na madaṃ kuryāt kṣaṇike bhaṅgure sadā /
itvare capale 'sāre jarāmaraṇabhīruke
dhyāyinānnagataṃ hyetat śokānāmālayo mahān /
śubhāśubhānāṃ kṣetraṃ ca śarīramavadhīyate
saphalajīvanarahasyam
jñānaśīladayādānairyasya gātraṃ vibhūṣitam /
tasya sattvaikasārasya śarīraṃ saphalaṃ matam
dhātujñānāt mokṣaḥ
dhātūnāṃ mārakāt sarvamidaṃ muktaṃ kalevaram /
śarīradhātu vicayāt sākṣād bhavati netarāt
śarīradhātuṃ yo muktvā dhātuṣvanyeṣu rajyate /
sa dhātukatvaśikṣāto duḥkhenaiva pramucyate
hiraṇyadhāturna tathā duḥkhaśāntyai hi vartate /
śarīradhātutattvajño yathā duḥkhāt pramucyate
duḥkhād duḥkhodayastena duḥkhī na parirakṣyate /
pravīṇo rājacaurādibhayaiḥ sarvairūpadrutam
tasmādanarthakaṃ nityaṃ dūratastaṃ vivarjayet /
varjanāt sukhito duṣṭasaṅgrahād duḥkhitaḥ pumān
śarīradhātutattvajño dhātulakṣaṇatattvavit /
dhyānādhyayanasaṃsakto dahati kleśaparvatān
tasmāccharīrajān dhātūn paṇḍitaḥ pratyavekṣate /
teṣāṃ svalakṣaṇaṃ jñātvā mokṣo bhavati dehinām
Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0