Language

ENहिગુ
Scripture Library

Dharmasamuccaya · Chapter 2

2.1

// iti jitavargaḥ prathamaḥ //
(2) dharmopadeśavargaḥ
guruḥ kīdṛgbhavet?
yo hi deśayate dharma kṣemaṃ nirvāṇagāminam /
sa sarvabandhanacchettā gururbhavati dehinām

2.2

chittvā mohamayaṃ pāśaṃ yo hi deśayate śivam /
sanmārgadeśakaḥ prokto durmārgavinivārakaḥ

2.3

dharmasya pravaratvam yena dharmeṇa manujāstaranti bhavasāgaram /
saddharmaprabaraḥ prokto na dharmo laukiko hi saḥ

2.4

kṣetrāṇīmāni catvāri vidyante yasya dehinaḥ /
tasyedaṃ saphalaṃ janma kathitaṃ mārgadeśakaiḥ

2.5

sakalendriyatāṃ prāpya labdhvā buddhasya śāsanam /
yo na dharmarato martyaḥ sa paścādanutapyate

2.6

yamasāyujyam vyāsaktamanasāṃ nityaṃ nityaṃ kāmagaveṣiṇām /
putradāraprasaktānāmantako 'bhyeti dehinām

2.7

cittasya vaśīkaraṇam saṅkalpadoṣamanasaṃ taistairdoṣaiḥ samākulam /
cittaṃ nayatyupāyena cittabaddhā hi dehinaḥ

2.8

durdamasyāticaṇḍasya siddhiprepsorviśeṣataḥ /
na cittasya vaśaṃ gacchet śatrubhūtaṃ hi tannṛṇām

2.9

saśrutena sudiṣṭena bhāvitenāpyanekaśaḥ /
dharmeṇa śāmyate cittaṃ jālineva yathā hayaḥ

2.10

saddharmaśravaṇaphalam saddharmaśravaṇaṃ kṛtvā pāpād viramate pumān /
śreyase pratipattiṃ ca nityamevopapadyate

2.11

saddharmaśravaṇaṃ kṛtvā manaḥ prahalādamṛcchati /
kuśalaṃ cāsya sumahat sandhāne sampratīkṣate

2.12

śrutvā bhavati dharmātmā śrutvā pāpaṃ na kurvate /
śrutvā karmaphalaṃ jñātvā nirvāṇamadhigacchati

2.13

śrutvā vedayate dharma śrutvā buddhaḥ prasīdati /
śrutvā dharmaṃ vimokṣāya yatate paṇḍito naraḥ

2.14

dharmalakṣaṇatattvajñaḥ śrutvā bhavati mānavaḥ /
tasmācchrutvā prayatnena buddhiḥ kāryā prayatnataḥ

2.15

śrutvā saṃsāravimukhāṃ kathāṃ sugatadeśitām /
prahāya tṛṣṇāṃ vividhāṃ prayāti padamavyayam

2.16

caturvidhāṃ pratyayitāṃ dharmāṇāṃ codamavyayau /
śrutvā tāṃ jñāyate sarvā pumān śraddhāvibhāvitaḥ

2.17

skandhāyatanadhātūnāṃ yadetallakṣaṇadvayam /
śrutvā tajjñāyate sarva tasmāt dharmaparo bhavet

2.18

prabalā ye trayo doṣāḥ sarvasaṃsārabandhanāḥ /
te praṇaśyantyaśeṣeṇa saddharmaśravaṇena vai

2.19

pravṛtterlakṣaṇaṃ kṛtsnaṃ nivṛtteścāpyaśeṣataḥ /
śrutimāṃstat prajānāti tasmācchrutamanuttamam

2.20

mṛtyukālopapannasya vedanārtasya dehinaḥ /
na vyathā śrutamālambya svalpāpi hṛdi jāyate

2.21

samyagjñānena ye dagdhāḥ kleśavṛkṣāḥ samantataḥ /
na teṣāmudbhavo bhūyaḥ kadācidupalabhyate

2.22

apramādavidagdhaṃ hi śrutaṃ sarva sukhodayam /
śreyasaśva śrutaṃ mūlaṃ tasmācchrutaparo bhavet

2.23

saddharmaśravaṇaṃ śrutvā vṛddhāṃścopāsya paṇḍitaḥ /
prayātyanuttamaṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjitam

2.24

dharmeṇa vartate śrutvā duḥkhānmucyeta vai yathā /
śrutvā bhavati maitryātmā tasmācchreyaḥ paraṃ śrutam

2.25

kāyavāṅmanasāṃ buddhiḥ śrutvā bhavati dehinām /
tasmāt sadbuddhikāmo yastena śrotavyamādarāt

2.26

śrutvā bhāvaṃ samāśritya dṛḍhavīryaparākramam /
taranti puruṣāstūrṇa tribhava vipulaṃ mahat

2.27

śrutvā yaḥ puruṣaḥ sarvairdhanavānabhijāyate /
aśrutārthadhanairyuktaṃ daridraṃ prāhustaṃ budhāḥ

2.28

saddharmanāśaphalam
saddharmadhananaṣṭasya guruṇā varjitasya ca /
viphalaṃ jīvitaṃ ceṣṭaṃ pāpairupahatasya ca

2.29

pramādādīnāmaniṣṭaphalasādhanatvam
pramādinaḥ kusīdastha pāpamitrasya dehinaḥ /
jīvitaṃ niṣphalaṃ dṛṣṭaṃ bījamuptaṃ yathosare

2.30

śāstraprāmāṇyam
śrutadṛṣṭivinirmuktamarthamāhurvicakṣaṇāḥ /
na cakṣurbhyāṃ vinirmuktamarthamityabhidhīyate

2.31

dharmasevanāgrahaḥ yo hi dharma parityajya adharmamanutiṣṭhati /
sa bhaiṣajyaṃ parityajya vyādhimevopasevate

2.32

sevatāṃ sevatāṃ puṃsāṃ dharmo bhavatyanekaśaḥ /
varṣāṇāṃ samavāyena yathodyānaṃ pravardhate

2.33

iha vajrāsane bhūmirna saṃsāre 'nyathā bhavet /
bodhicittasamutthānaṃ bodhiprāptistathottamā

2.34

dharmacārī praśāntātmā kāyotthāyī samāhitaḥ /
avaśyaṃ śubhabhāgīsyāt sa pramādena vañcitaḥ

2.35

jñānasevanāgrahaḥ tasmājjñānaguṇānmatvā jñānaṃ seveta paṇḍitaḥ /
nahyajñānena saṃyuktaṃ pumān kaścit pratibhavet

2.36

dharmānusāriṇī śraddhā dharmānusāriṇī śraddhā yathā yāti sukhāvahā /
sātidurgatisanyaktā vyasaneṣu mahad balam

2.37

pradīpakalpā tamasi vyādhitānāmivauṣadham /
arthānāṃ netra bhūtā sā daridrāṇāṃ mahadbalam

2.38

bhavādyairhriyamāṇānāṃ pūrvabhūtā sukhāvahā /
pramādamadamattānāṃ sā pramādavighātikā

2.39

śāntapadaprāpteḥ phalam sa hi yattatpadaṃ śāntaṃ nirvāṇamunibhirvṛtam /
tat prāpayatyakhedena samyagjñānapuraḥsaram

Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc