Language

ENहिગુ
Scripture Library

Dharmasamuccaya · Chapter 22

22.1

// iti karuṇāvarga ekaviṃśaḥ //
(22) dānavargaḥ
śuddhāśuddhadānaparibhāṣā
guṇadvādaśasaṃyuktaṃ malairdvādaśabhirvinā /
dānaṃ bhavati śuddhaṃ tad viparītaṃ sakalmaṣam

22.2

dānarahitā eva puruṣādhamāḥ
devānāmatha (vā) nṛṇāṃ dhanasya balamuttamam /
dānena rahitā pāde patanti puruṣādhamāḥ

22.3

lobhamātsaryamalināḥ putradāravaśānugāḥ /
manujā nidhanaṃ yānti kevalāhārakāṃkṣiṇaḥ

22.4

lobhagranthivimokṣāya yāñcāvṛkṣakṣayāya ca /
tamonicayanāśāya pradānamiha dīyate

22.5

dātā paralokaṃ gacchati
aghatāṃ carate dānaṃ dātāpi tadanantaram /
mārgasandarśavad dānaṃ paralokaṃ samṛcchati

22.6

dānāmbhasi narāḥ snātvā śīlormiparibhāvite /
jñānavistīrṇa(vimalaṃ) pāraṃ duḥkhasya yānti vai

22.7

doṣanāśakāḥ trayo dīpāḥ
puruṣeṇa trayo dīpāḥ prajvālyā hitamicchatā /
dānaṃ śīlaṃ tathā jñānamete doṣavināśakāḥ

22.8

tṛṣṇāvivarṇā durgandhivitarkormijhaṣākule /
duḥkhārṇave plutā hyete jñānaśīleṣu rakṣitāḥ

22.9

kleśasya bheṣajaṃ dānaṃ, śīlaṃ, jñānam
kleśavyādhinihantārastrayo vai bheṣajāḥ smṛtāḥ /
dānaṃ śīlaṃ tathā jñānamete nityaṃ sukhāvahāḥ

22.10

pramādaviṣamaṃ (cittaṃ) saṃkalpakuṭilaṃ laghu /
vadhyate bandhanairetaistribhirjñānādibhirnṛṇām

22.11

doṣāgnibhiḥ (sadā) pluṣṭo yairidaṃ dahyate tadā /
dānādijñānayogena hatvā gacchati nirvṛtim

22.12

na dānajñāna śīleṣu yeṣāṃ sammiśritā matiḥ /
te nityaduḥkhitāḥ sattvāḥ sukhaṃ teṣāṃ na vidyate

22.13

dātāro mātsaryamalavarjitā bhavanti
adānavrīḍitasukhāścittadoṣeṇa vañcitāḥ /
bhavanti vibudhāḥ hitvā tasmād dānaparo bhavet

22.14

dānotkarṣakramairyuktāḥ mātsaryamalavarjitāḥ /
bhavanti hṛṣṭamanaso devāḥ krīḍāparāyaṇāḥ

22.15

kṣutpipāsāmayo vahnirya pradhānaṃ pradhāvati /
mātsarya vai phalaṃ sarva taduktaṃ tattvabuddhibhiḥ

22.16

dānapraśaṃsā
yo dadāti sukhaṃ tasya nīyate jāyate sukham /
sukhaṃ bhavati dānāddhi tasmād dānaṃ praśasyate

22.17

lokālokakaraṃ dānaṃ gacchantamanugacchati /
gataṃ ca mantradānena yujyate bhadravatsalaiḥ

22.18

avisaṃvādakaṃ sthānametaduktaṃ tathāgataiḥ /
avisaṃvādakatvācca nityaṃ dānaparo bhavet

22.19

dānī bhavārṇavaṃ tarati
mātsaryāriṃ vinirjitya kṛtvā cittaṃ śubhānvitam /
ye prayacchanti dānāni te taranti bhavārṇavam

22.20

kṣayaistu trividhairdānaṃ triṣukāraṃ tridhārjitam /
tasya kṣatānvitasyaivaṃ phalaṃ dṛṣṭaṃ tricakṣuṣā

22.21

kaḥ mārgaḥ sukhāvahaḥ?
dānamādau sadā deyaṃ śīlaṃ labhyaṃ prayatnataḥ /
tṛṣṇā jñānena hantavyā mārga eṣa sukhāvahaḥ

22.22

anityā pāpikā tṛṣṇā lokasyāhitakārikā /
na śakyaṃ tadvinā śreyaḥ prāptuṃ padamanuttamam

22.23

adānasya pariṇāmaḥ
adāne na manaḥ kārya nityaṃ dānarato bhavet /
adānāt kṣutpipāsābhyāṃ dahyate pretabhūmiṣu

22.24

dānena śīlarakṣā sadā kāryā
rājā bhavati dānena cakravartī sudhārmikaḥ /
dānabhūmiṃ samāśritya śīlaṃ rakṣanti paṇḍitāḥ

22.25

śīlavānapi kālajño 'jñānād (vai) parimucyate /
duḥkhanairyāṇiko mārgaḥ śasto 'yaṃ munipuṃgavaiḥ

22.26

taṃ viditvā mahāvīro nityaṃ dānarato bhavet /
adā(nā)dapi deveṣu devā hi na sukhā matāḥ

22.27

dānī yatra kutrāpi vasan sukhī bhavati
ājanmavipine martyā bhavanti sukhabhāginaḥ /
dānasya tatphalaṃ sarvacetanābhāvitasya hi

22.28

tiryakṣvapi samutpannā bhavanti sukhabhāginaḥ /
tatsarva dānajaṃ saukhyaṃ kathayanti manīṣiṇaḥ

22.29

yat pretāḥ pretabhavane bhavatyākārabhojinaḥ /
svayaṃ kṛtasya dānasya phalaṃ bhavati tādṛśam

22.30

dānavirahitasya durdaśā bhavati
(na)dadyāt kṣutpipāse ca dahyante yena dehinaḥ /
sarvadā na tapastābhyāṃ phalaṃ bhavati śītalam

22.31

pramādī mṛtyusamaye dāhaṃ prāpnoti
pūrva pramādacārī yo na dānādiṣu vartate /
sa paścānmṛtyusamaye dahyate svena cetasā

22.32

dānasya phalam
priyo bhavati dānena cetasāmapi tuṣyati /
paścād bhavati sa śrīmān dānasya phalamīdṛśam

22.33

yatra dānādi cittasyāstyupabhogāya sarvadā /
tatra nirdhanataiṣā vā dayayā parirakṣitam

22.34

yad bhujyate sadā cittaṃ gurubhyaścāpi dīyate /
yad vanaṃ śobhanaṃ dṛṣṭaṃ viparītaṃ yathā tṛṇam

22.35

durbalānāṃ sadārtānāṃ sattvānāṃ cakṣuranvitam /
dānaṃ niḥkalpasaṃyantramasmiṃlloke paratra ca

22.36

manuṣyabhūmau dānasya phalam
manuṣyabhūmau dānāni dattvā yānti śubhāṃ gatim /
na devā dānapatayaḥ phalabhūmirasau matā

22.37

karmamāhātmyam
karmabhūmirmanuṣyāṇāṃ phalabhūmiḥ surālayaḥ /
karmāyattaṃ phalaṃ sarva na phalaṃ syādahetukam

22.38

ko mṛtaiḥ samaḥ?
dhyānādhyayananirmukto dānaśīlavivarjitaḥ /
suvarṇakaṃkaṇairyukto jīvannapi mṛtaiḥ samaḥ

22.39

sa jīvati hi loke 'smin yo dharmamanuvartate /
dharmamūḍhaḥ sadā mūḍho jīvannapi mṛtaiḥ samaḥ

22.40

ajñānī tu bāliśa eva
manuṣyacarmaṇā channastiryag bhavati bāliśaḥ /
yasya jñānapradīpena hṛdayaṃ nāvabhāsitam

22.41

bhavatyetāvatā puruṣaḥ yaḥ śīlamanuvartate /
śīlabhraṣṭaḥ pumān sarvaścābhistutyo 'parākramaḥ

22.42

dānahīnaḥ pretavigrahavān
dānahīnaḥ pramādī (ca) pāpacārī calendriyaḥ /
nāsau martya iti jñeyaḥ preto vigrahavānayam

22.43

jñānena hīno mṛta eva
jñānaśīlavinirmukto dānaratnavivarjitaḥ /
jīvamāno 'pi puruṣo mṛta ityabhidhīyate

22.44

ko devaḥ?
dānaśīlatapodhyānād vīryasmṛtisamādhimān /
puruṣaḥ puruṣaireje devairapi sa vandyate

22.45

guṇavāṃstu naro vandyaḥ nirguṇaḥ paśubhiḥ samaḥ /
guṇāguṇavidhijño yaḥ sa deva iti kathyate

22.46

keṣāṃ saphalaṃ jīvanam?
sujīvitaṃ bhavettasya yasya tyāge sthitaṃ manaḥ /
nahi tyāgavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvanaṃ matam

22.47

dānaṃ nityaṃ sukhāvaham
pañcagatyupapannānāṃ sattvānāṃ svena karmaṇā /
mātṛvat pitṛvad dṛṣṭaṃ dānaṃ nityaṃ sukhāvaham

22.48

dānaratā bhavasaṅkaṭānmucyante
etāṃ bhūmimavasthāpya sattvo dānarato bhavet /
dānaśīlaratā nityaṃ mucyante bhavasaṅkaṭāt

Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc