Language

ENहिગુ
Scripture Library

Dharmasamuccaya · Chapter 13

13.1

// iti vāgvargo dvādaśaḥ //
(13) karmavargaḥ
śubhāśubhakarmaṇāṃ phalabhogaḥ
śubhānāmaśubhānāṃ ca karmaṇāṃ phalaniścayaḥ /
bhujyate sukṛtaṃ sarva karmabaddhā hi dehinaḥ

13.2

(yadaṅgī)kriyate karma tatkṛdbhiranubhūyate /
cittamānena mūḍhena tṛṣṇānagaravāsinā

13.3

svayameva phalaṃ bhuṅkte
sahāyairbahubhiḥ sārdha kurute karma duṣkṛtam /
ekākī karmaṇastasya phalaṃ bhuṅkte bhave bhave

13.4

karmaṇāmavisaṃyogaḥ sarvaiḥ svajanabāndhavaiḥ /
śubhāśubhaṃ paraṃ loke gacchantamanugacchati

13.5

yatra prayānti puṇyāni gandhastatrānudhāvati /
tathā śubhāśubhaṃ karma gacchantamanugacchati /
svakarmaphaladāyādā prāṇena karmayojinaḥ

13.6

sukṛtaiḥ suralokaṃ gacchanti
sukṛtaiḥ suralokeṣu duṣkṛtaiśca tathāpyadhaḥ /
yadduḥkhaṃ karmaphalajaṃ jāyate kaṭukodayam

13.7

tasyopamānamasuraṃ triṣu dhātuṣu jāyate /
tridoṣajaṃ tricittotthaṃ triṣu dhātuṣu pacyate

13.8

tasya karmavipākasya triṣu dhātuṣu lakṣyate /
hetupratyayasāmagrīsamutthaṃ ca prameva tat

13.9

anyakṛtakarmaṇaḥ phalaṃ nānyo bhuṅkte
na hyanyena kṛtaṃ pāpamanyena paripacyate /
sukarmaphaladāyādaḥ prāṇināṃ sarva eva hi

13.10

pūrvoktānāṃ trividhānāṃ svasya kṛta eva vipāko bhavati
karmaṇastrividhasyāsya na cāpyanyasya pacyate /
catvāriṃśadvipākasya ghoraṃ bhavati ceṣṭitam

13.11

karmaphalavarṇanam
ekaḥ karoti karmāṇi ekaśca phalamaśnute /
ekastarati durgāṇi sahāyo jāyate 'paraḥ

13.12

jalāpekṣī jano yastu kurute karma duṣkṛtam /
na jano janaśatānāṃ bhuṅkte hi vyañjanaṃ (kvacit)

13.13

na hyanyena kṛtaṃ karma saṅkrāmatyaparasya tat /
na manye 'nādinidhanamasmiṃlloke na cāparaiḥ

13.14

duḥkhāsvādaṃ sukhodbhūtaṃ yena duścaritaṃ kṛtam /
tena carati saṃsāre prerite karmavāyunā

13.15

kasya dharmo vardhate?
anapekṣitatattvasya vyākulīkṛtacetasaḥ /
vardhate sakalo (dharmaḥ) dharmāvṛtamanoharaḥ

13.16

ke narakaṃ gacchanti?
manasā vañcitāḥ sattvā manasā vipramohitāḥ /
gacchanti narakaṃ pāpāstamastamaparāyaṇāḥ

13.17

tamovṛte hi saṃsāre durlabhaṃ buddhaśāsanam /
duḥkhād duḥkhataraṃ yānti yebhyaḥ dharmo na rocate

13.18

anādimati saṃsāre karmajālāvṛtā prajā /
jāyate bhriyate cai(va) svakarmaphalahetunā

13.19

jāyante narake devā nārakeyāstathāvidhāḥ /
manuṣyāḥ pretaviṣaye narakaṃ vā prayānti hi

13.20

sukarmaṇaiva sukham
anyonyaprabhavaṃ dṛṣṭaṃ duḥkhaṃ vā yadi vā sukham /
kleśadharmodbhave janmanyaparādikṛtaṃ ca tat

13.21

asaṅkhyeyakṛtaṃ karma saṃsāre prāṇibhiḥ sadā /
tatra śakyaṃ budhairgantuṃ varjayitvā tathāgataiḥ

13.22

nādharmasya phalaṃ sādhu viparītaṃ na pacyate /
hetoḥ sadṛśatā dṛṣṭā jalasya vividhasya vai

13.23

sādṛśyasya hetuphalaṃ viparītaṃ na jātu hi /
saṃskṛtānāmarūpāṇāṃ hetuḥ pratyayasambhavaḥ

13.24

sahetukaṃ sarva karmaphalam
nāhetukaṃ phalaṃ dṛṣṭaṃ narake tu viśeṣataḥ /
hetusaṅghātasaṃsaktaṃ narakeṣu vipacyate

13.25

kṛtoparatagāḍhānāṃ niyataṃ pāpagāminām /
karmaṇā phalasambandho narakeṣu vipacyate

13.26

deśānāṃ prati kālaṃ tu yat karma (vi)nivartate /
tasya neṣṭaṃ phalaṃ dṛṣṭaṃ tattvamārgavidarśakaiḥ

13.27

udāharaṇapradarśanapūrvakaṃ phalasya karmādhīnatvameveti
dīpādhīnā prabhā yadvat karmādhīnaṃ phalaṃ tathā /
anyo 'nyaphalasambhūtaḥ saṃskṛtaḥ sarva eva hi

13.28

pratītyasamutpādasamarthanam
anyonyahetukā dṛṣṭā hyanyonyavaśavartinaḥ /
sādṛśyasyānubandhena dṛśyante tattvadarśakaiḥ

13.29

nāhetuphalasandhānamīśvarādibhirāsthitam /
bhavanti saṃskṛtā dharmā deśitāstattvadarśibhiḥ

13.30

anādimatisaṃsāre hetupratyayasambhave /
sādṛśyaṃ karmaṇā dṛṣṭaṃ viparītaṃ na kalpyate

13.31

buddhasya svarūpam
tatstheṣu karmavaśagāḥ prāṇinaḥ karmahetujāḥ /
sa karmaphalatattvajño (buddha) ityabhidhīyate

13.32

keṣāṃ śāntiḥ na vidyate?
mārgāmārgaviruddhā ye mūḍhā buddhasya śāsane /
(na) teṣāṃ vidyate śāntirādityasya tamo yathā

13.33

karmāyattaṃ sukham
karmāyattaṃ sukhaṃ dṛṣṭaṃ sukhāyattaṃ manastathā /
mano 'vaboddhayā(ste)dharmā ye vyutpattivicāriṇaḥ

13.34

sucaritasya karmaṇaḥ phalam
anityāḥ sarvasaṃskārā jalabud budasannibhāḥ /
tasmāt sucaritaṃ karma loke martya paratra ca

13.35

dṛṣṭaṃ karmaphalaṃ loke dṛṣṭā eva vicitratā /
yaḥ pramādaparaḥ puṃsāstasyātmā dhruvamapriyaḥ

13.36

karmarajjvātidṛḍhayā duṣpramokṣasugāḍhayā /
baddhā bālā na gacchanti nirvāṇapuramuttamam

Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc