Language

ENहिગુ
Scripture Library

Dharmasamuccaya · Chapter 10

10.1

// iti strījugupsāvargo navamaḥ //
(10) madyajugupsāvargaḥ
madyapānavarṇanasādhanapradarśanam
madyapānaṃ na seveta madyaṃ hi viṣamuttamam /
naśyanti kuśalā dharmā madyapānaniṣevaṇāt

10.2

yaḥ sevate sadā madyaṃ tasya buddhirasaṃsthitā /
balabuddhī na dharmo 'sti tasmānmadyaṃ vivarjayet

10.3

nāśānāmuttamaṃ nāśaṃ madyamuktaṃ manīṣibhiḥ /
tasmānmadyaṃ na seveta (madyaṃ) nāśayate naram

10.4

aniṣṭāḥ pāpakā dharmā madyapānaniṣevaṇāt /
bhavanti tasmād viṣavanmadyapānaṃ vivarjayet

10.5

dhanakṣayaṃ pāpakaraṃ kausīdyakaramuttamam /
madyapānasthitā doṣāḥ tasmāt tat parivarjayet

10.6

rāgasyoddīpanaṃ madyaṃ krodhasyāpi tathaiva ca /
mohasyoddīpakaṃ bhūyastasmānmadyaṃ vivarjayet

10.7

madyamūlamanarthasya hāsasya narakasya ca /
sarvendriyavināśānāṃ hetubhūtaṃ hyanarthakam

10.8

atiharṣābhidhānasya śokasya ca bhayasya ca /
vāgdoṣasyātidamyasya pāruṣyasyāspadaṃ hi tat

10.9

madyenākṣiptamanasaḥ puruṣāḥ paśubhiḥ samāḥ /
kāryākārya na vindanti tasmānmadyaṃ vivarjayet

10.10

madyakṣipto hi puruṣo jīvannapi mṛto mataḥ /
ya icchejjīvitaṃ saukhyaṃ sa madyaṃ varjayet sadā

10.11

madyaṃ sarvadoṣāspadam
sarvadoṣāspadaṃ madyaṃ sarvānarthakaraṃ sadā /
sarvapāpeṣu sopānaṃ tamasāmālayo mahān

10.12

madyena pretaloke narake vā patanam
madyena narakaṃ yānti pretalokaṃ tathaiva ca /
tiryakṣu yānti puruṣā madyadoṣeṇa vañcitāḥ

10.13

viṣādapi viṣaṃ madyaṃ narakānnarakaṃ tathā /
vyādhīnāṃ ca paraṃ vyādhirmadyamuktaṃ manīṣibhiḥ

10.14

madyena hānipradarśanam
buddhīndriyavināśāya dharmaratnaṃ kṣayāya ca /
yo 'tirekaparaṃ madyaṃ brahmacaryabadhāya ca

10.15

madyena laghutāṃ yānti pārthivā śāstracakṣuṣaḥ /
kiṃ punaḥ prākṛtā martyā madyapānavilambitāḥ

10.16

madyasya vināśakaratvam
kuṭhāraḥ sarvadharmāṇāṃ hrīvināśakaraṃ param /
madyaṃ niṣevitaṃ martyairvināśāyopakalpyate

10.17

madyena jñānājñānavivekaśūnyapradarśanam
na jñānaṃ nāpi vijñānaṃ na kāryāṇi na ca kriyām /
jānīte puruṣaḥ sarva madyena hṛtacetasā

10.18

madyasevanasya paritāpasādhanam
akasmāt tapyate janturakasmāt paritapyate /
bhavatyakasmāt pāpī (ca) yo madyamanusevate

10.19

madyasya buddhisammohajanakatvam
buddhisammohajanakaṃ lokadvayavināśakam /
vahniśca mokṣadharmāṇāṃ madyamekaṃ vyavasthitam

10.20

madyasya kimpākatvam
abhyāse madhuraṃ madyaṃ vipāke paramaṃ kaṭu /
kimpākādapi kimpākaṃ madyamuktaṃ parīkṣakaiḥ

10.21

narakasya sādhanaṃ madyam
na madye viśvaseddhīmān naraṃ vakṣyati māmiti /
śītasparśa vipākoṣṇaṃ madyaṃ narakagāmikam

10.22

sampattau vyasanaṃ madyaṃ devānāṃ tu viśeṣataḥ /
yathā yathā sukhā prītistannāśe vyasanaṃ tathā

10.23

madyapānamadonmattāḥ sattvā mohavaśānugāḥ /
sākṣyamohamayaṃ pānaṃ pibanti rasatṛṣṇayā

10.24

madyaṃ mohamayaṃ pāna pītvā kālena coditāḥ /
nākāt pratyakṣanarakaṃ tasmāt madyaṃ na saṃspṛśet

10.25

darśanātpānācca madyapānaṃ mohajanakam
darśanāt sparśanāt pānāta madyaṃ mohayate naram /
tasmāt sa madyapānaṃ ca dūrataḥ parivarjayet

10.26

darśanājjāyate lobhaḥ sparśanād gandhasambhavaḥ /
gandhād rasābhilāṣaśca rasanādadhamā matiḥ

10.27

manīṣiṇaḥ madyasevanātpatanti
naikasarvādhamaṃ nyāsaṃ kathayanti manīṣiṇaḥ /
nāmarūpaniṣedhāya yathā madyaṃ niṣevitam

10.28

madyapānaphalasūcanam
vāgbhrāmayati mastiṣkaṃ cakṣuṣīdhvanireva ca /
sambhrāntivimatirmūḍho na kiñcit pratipadyate

10.29

striyo 'pi madyapāyinamupahasanti
striyo 'pyupahasantīmaṃ puruṣaṃ patitaṃ bhuvi /
niśceṣṭaṃ kāṣṭhasadṛśaṃ niścalaṃ patitaṃ bhuvi

10.30

madyapānaṃ maraṇādapi nikṛṣṭataram
sambhāvitasya maraṇaṃ madyapānaṃ prakīrtyate /
hālāhalādabhyadhikaṃ kārāvāsādhikaṃ ca tat

10.31

madyapānavarjanaṃ śreyaskaram
ādīnavāśca ṣaṭ triṃśanmadyapānādavasthitāḥ /
tasmādādīnavo jñeyaḥ sa hi tad varjayet sadā

10.32

madyapānaṃ viduṣo 'pi jantoḥ malinīkaraṇāya bhavati
atijātasya viduṣo malinīkaraṇaṃ mahat /
kāśapuṣpasamaṃ jantuṃ kurute laghusattvaram

10.33

viṣayānaladagdhaḥ kāryākāryaśūnyo bhavati
pramādauhyati magnānāṃ viṣayairapahṛṣyate /
madyapānena bhūyaśca manovyāmohakāriṇā

10.34

viṣayānaladagdhasya kāryākāryamajānataḥ /
vanopavanalabdhasya madyapānasya kiṃ punaḥ

10.35

madyapānaṃ mohāya pāpāya jāyate
rasena śobhanaṃ madyaṃ pariṇāmena dāruṇam /
pariṇāmaphalaṃ pāpaṃ narakeṣūpapadyate

10.36

pītaṃ janayate mohaṃ mohāt pāpeṣu rakṣyate /
saṃraktahṛdayo bālo narakānupadhāvati

10.37

madyapānamadhamatvasādhanam
prakarṣa janayatyādau vipāke dainyamuttamam /
tṛṭ chedaṃ kurute cāsau paścāddāhaṃ sudāruṇam

10.38

tad buddhiṃ nāśayatyādau paścānnāśayate sukham /
tasmāt sa puruṣo dhīro yo madyaṃ nānusevate

10.39

madyaniṣeviṇo vihagasadṛśā bhavanti
vihagaiḥ sadṛśaṃ yānti puruṣā madyasevinaḥ /
tulyaṃ vyāmohajanakaṃ madyaṃ mohamahāviṣam

10.40

vimohitā durgatimadhigacchanti
yairmadyaṃ viṣavad dṛṣṭaṃ tairdṛṣṭaṃ padamuttamam /
yaistu tad virasaṃ pītaṃ pītaṃ tāmra (ka) lohitam

10.41

niṣpratīkārakarmāṇi yaḥ karoti vimohitaḥ /
madyapānasamāviṣṭaḥ so 'nte gacchati durgatim

10.42

madyapānasevināṃ nāśo bhavati
ekatra sarvapāpāni madyapāna (niṣevaṇam) /
yasmānnāśayate (madyaṃ) cittamūlaśca saṃvaraḥ

10.43

madyapāyī naṣṭadharmo bhavati
naikāṅgitā hi cittasya na dharmāṇāṃ vicāraṇā /
yaḥ pā(pa)nirato bhikṣurbhavenmadyaniṣevaṇāt

10.44

madyenākṣiptamanaso kuśalasya ca ghātakaḥ /
naṣṭadharmasya sattvasya nāyaṃ loko na cāparaḥ

10.45

īryyāpathaṃ na jānāti na kālaṃ nāpi deśanām /
saddharmato viruddhaśca tucchaṃ kimapi bhāṣate

10.46

svayaṃ tāvanna jānāti kimidaṃ kathyate mayā /
vākpāruṣyaṃ kathaṃ cānyaṃ parijñāsyatyaśobhanam

10.47

lāghavaṃ yāti lokasya dharmācca parihīyate /
nidhana puruṣairdṛṣṭaṃ madyajvalanasevanāt

10.48

madyapānaṃ kutsāṃ sampādayati
nāśo bhavatyatīte hi vartamāne suhṛjjane /
anāgate kutsitānāṃ madyaṃ traikālyanāśakam

10.49

madyaṃ dharmapradūṣakameva
nāmarūpavināśāya cittanāśāya dehinām /
utpannadoṣajanakaṃ madyaṃ dharmapradūṣakam

10.50

madyavarjanaṃ dharmāya pānañca mṛtyurna bhavati
samāhitā dharmaśīlāḥ puruṣā madyavarjakāḥ /
te yānti paramaṃ sthānaṃ yatra mṛtyurna vidyate

Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc