Dharmasamuccaya · Chapter 10
// iti strījugupsāvargo navamaḥ //
(10) madyajugupsāvargaḥ
madyapānavarṇanasādhanapradarśanam
madyapānaṃ na seveta madyaṃ hi viṣamuttamam /
naśyanti kuśalā dharmā madyapānaniṣevaṇāt
yaḥ sevate sadā madyaṃ tasya buddhirasaṃsthitā /
balabuddhī na dharmo 'sti tasmānmadyaṃ vivarjayet
nāśānāmuttamaṃ nāśaṃ madyamuktaṃ manīṣibhiḥ /
tasmānmadyaṃ na seveta (madyaṃ) nāśayate naram
aniṣṭāḥ pāpakā dharmā madyapānaniṣevaṇāt /
bhavanti tasmād viṣavanmadyapānaṃ vivarjayet
dhanakṣayaṃ pāpakaraṃ kausīdyakaramuttamam /
madyapānasthitā doṣāḥ tasmāt tat parivarjayet
rāgasyoddīpanaṃ madyaṃ krodhasyāpi tathaiva ca /
mohasyoddīpakaṃ bhūyastasmānmadyaṃ vivarjayet
madyamūlamanarthasya hāsasya narakasya ca /
sarvendriyavināśānāṃ hetubhūtaṃ hyanarthakam
atiharṣābhidhānasya śokasya ca bhayasya ca /
vāgdoṣasyātidamyasya pāruṣyasyāspadaṃ hi tat
madyenākṣiptamanasaḥ puruṣāḥ paśubhiḥ samāḥ /
kāryākārya na vindanti tasmānmadyaṃ vivarjayet
madyakṣipto hi puruṣo jīvannapi mṛto mataḥ /
ya icchejjīvitaṃ saukhyaṃ sa madyaṃ varjayet sadā
madyaṃ sarvadoṣāspadam
sarvadoṣāspadaṃ madyaṃ sarvānarthakaraṃ sadā /
sarvapāpeṣu sopānaṃ tamasāmālayo mahān
madyena pretaloke narake vā patanam
madyena narakaṃ yānti pretalokaṃ tathaiva ca /
tiryakṣu yānti puruṣā madyadoṣeṇa vañcitāḥ
viṣādapi viṣaṃ madyaṃ narakānnarakaṃ tathā /
vyādhīnāṃ ca paraṃ vyādhirmadyamuktaṃ manīṣibhiḥ
madyena hānipradarśanam
buddhīndriyavināśāya dharmaratnaṃ kṣayāya ca /
yo 'tirekaparaṃ madyaṃ brahmacaryabadhāya ca
madyena laghutāṃ yānti pārthivā śāstracakṣuṣaḥ /
kiṃ punaḥ prākṛtā martyā madyapānavilambitāḥ
madyasya vināśakaratvam
kuṭhāraḥ sarvadharmāṇāṃ hrīvināśakaraṃ param /
madyaṃ niṣevitaṃ martyairvināśāyopakalpyate
madyena jñānājñānavivekaśūnyapradarśanam
na jñānaṃ nāpi vijñānaṃ na kāryāṇi na ca kriyām /
jānīte puruṣaḥ sarva madyena hṛtacetasā
madyasevanasya paritāpasādhanam
akasmāt tapyate janturakasmāt paritapyate /
bhavatyakasmāt pāpī (ca) yo madyamanusevate
madyasya buddhisammohajanakatvam
buddhisammohajanakaṃ lokadvayavināśakam /
vahniśca mokṣadharmāṇāṃ madyamekaṃ vyavasthitam
madyasya kimpākatvam
abhyāse madhuraṃ madyaṃ vipāke paramaṃ kaṭu /
kimpākādapi kimpākaṃ madyamuktaṃ parīkṣakaiḥ
narakasya sādhanaṃ madyam
na madye viśvaseddhīmān naraṃ vakṣyati māmiti /
śītasparśa vipākoṣṇaṃ madyaṃ narakagāmikam
sampattau vyasanaṃ madyaṃ devānāṃ tu viśeṣataḥ /
yathā yathā sukhā prītistannāśe vyasanaṃ tathā
madyapānamadonmattāḥ sattvā mohavaśānugāḥ /
sākṣyamohamayaṃ pānaṃ pibanti rasatṛṣṇayā
madyaṃ mohamayaṃ pāna pītvā kālena coditāḥ /
nākāt pratyakṣanarakaṃ tasmāt madyaṃ na saṃspṛśet
darśanātpānācca madyapānaṃ mohajanakam
darśanāt sparśanāt pānāta madyaṃ mohayate naram /
tasmāt sa madyapānaṃ ca dūrataḥ parivarjayet
darśanājjāyate lobhaḥ sparśanād gandhasambhavaḥ /
gandhād rasābhilāṣaśca rasanādadhamā matiḥ
manīṣiṇaḥ madyasevanātpatanti
naikasarvādhamaṃ nyāsaṃ kathayanti manīṣiṇaḥ /
nāmarūpaniṣedhāya yathā madyaṃ niṣevitam
madyapānaphalasūcanam
vāgbhrāmayati mastiṣkaṃ cakṣuṣīdhvanireva ca /
sambhrāntivimatirmūḍho na kiñcit pratipadyate
striyo 'pi madyapāyinamupahasanti
striyo 'pyupahasantīmaṃ puruṣaṃ patitaṃ bhuvi /
niśceṣṭaṃ kāṣṭhasadṛśaṃ niścalaṃ patitaṃ bhuvi
madyapānaṃ maraṇādapi nikṛṣṭataram
sambhāvitasya maraṇaṃ madyapānaṃ prakīrtyate /
hālāhalādabhyadhikaṃ kārāvāsādhikaṃ ca tat
madyapānavarjanaṃ śreyaskaram
ādīnavāśca ṣaṭ triṃśanmadyapānādavasthitāḥ /
tasmādādīnavo jñeyaḥ sa hi tad varjayet sadā
madyapānaṃ viduṣo 'pi jantoḥ malinīkaraṇāya bhavati
atijātasya viduṣo malinīkaraṇaṃ mahat /
kāśapuṣpasamaṃ jantuṃ kurute laghusattvaram
viṣayānaladagdhaḥ kāryākāryaśūnyo bhavati
pramādauhyati magnānāṃ viṣayairapahṛṣyate /
madyapānena bhūyaśca manovyāmohakāriṇā
viṣayānaladagdhasya kāryākāryamajānataḥ /
vanopavanalabdhasya madyapānasya kiṃ punaḥ
madyapānaṃ mohāya pāpāya jāyate
rasena śobhanaṃ madyaṃ pariṇāmena dāruṇam /
pariṇāmaphalaṃ pāpaṃ narakeṣūpapadyate
pītaṃ janayate mohaṃ mohāt pāpeṣu rakṣyate /
saṃraktahṛdayo bālo narakānupadhāvati
madyapānamadhamatvasādhanam
prakarṣa janayatyādau vipāke dainyamuttamam /
tṛṭ chedaṃ kurute cāsau paścāddāhaṃ sudāruṇam
tad buddhiṃ nāśayatyādau paścānnāśayate sukham /
tasmāt sa puruṣo dhīro yo madyaṃ nānusevate
madyaniṣeviṇo vihagasadṛśā bhavanti
vihagaiḥ sadṛśaṃ yānti puruṣā madyasevinaḥ /
tulyaṃ vyāmohajanakaṃ madyaṃ mohamahāviṣam
vimohitā durgatimadhigacchanti
yairmadyaṃ viṣavad dṛṣṭaṃ tairdṛṣṭaṃ padamuttamam /
yaistu tad virasaṃ pītaṃ pītaṃ tāmra (ka) lohitam
niṣpratīkārakarmāṇi yaḥ karoti vimohitaḥ /
madyapānasamāviṣṭaḥ so 'nte gacchati durgatim
madyapānasevināṃ nāśo bhavati
ekatra sarvapāpāni madyapāna (niṣevaṇam) /
yasmānnāśayate (madyaṃ) cittamūlaśca saṃvaraḥ
madyapāyī naṣṭadharmo bhavati
naikāṅgitā hi cittasya na dharmāṇāṃ vicāraṇā /
yaḥ pā(pa)nirato bhikṣurbhavenmadyaniṣevaṇāt
madyenākṣiptamanaso kuśalasya ca ghātakaḥ /
naṣṭadharmasya sattvasya nāyaṃ loko na cāparaḥ
īryyāpathaṃ na jānāti na kālaṃ nāpi deśanām /
saddharmato viruddhaśca tucchaṃ kimapi bhāṣate
svayaṃ tāvanna jānāti kimidaṃ kathyate mayā /
vākpāruṣyaṃ kathaṃ cānyaṃ parijñāsyatyaśobhanam
lāghavaṃ yāti lokasya dharmācca parihīyate /
nidhana puruṣairdṛṣṭaṃ madyajvalanasevanāt
madyapānaṃ kutsāṃ sampādayati
nāśo bhavatyatīte hi vartamāne suhṛjjane /
anāgate kutsitānāṃ madyaṃ traikālyanāśakam
madyaṃ dharmapradūṣakameva
nāmarūpavināśāya cittanāśāya dehinām /
utpannadoṣajanakaṃ madyaṃ dharmapradūṣakam
madyavarjanaṃ dharmāya pānañca mṛtyurna bhavati
samāhitā dharmaśīlāḥ puruṣā madyavarjakāḥ /
te yānti paramaṃ sthānaṃ yatra mṛtyurna vidyate
Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0