Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.17

rājaputrīmandodarīvṛttavarṇanam
vyāsa uvāca //
iti śrutvā vacastasya devī papraccha dānavam //
kā sā maṃdodarī nārī ko'sau tyakto nṛpastayā

śaṭhaḥ ko vā nṛpaḥ paścāttanme brūhi kathānakam //
vistareṇa yathā prāptaṃ duḥkhaṃ vanitayā punaḥ

mahiṣa uvāca //
siṃhalo nāma deśo 'sti vikhyātaḥ pṛthivītale //
ghanapādapasaṃyukto dhanadhānyasamṛddhimān

caṃdrasenā'bhidhastatra rājā dharmaparāyaṇaḥ //
nyāyadaṃḍadharaḥ śāṃtaḥ prajāpālanatatparaḥ

satyavādī mṛduḥ śūrastitikṣurnītisāgaraḥ //
śāstravitsarvadharmajño dhanurvede'tiniṣṭhitaḥ

tasya bhāryā varārohā sundarī subhagā śubhā //
sadācārā'tisumukhīṃ patibhaktiparāyaṇā

nāmnā guṇavatī kāṃtā sarvalakṣaṇasaṃyutā //
suṣuve prathame garbhe putrīṃ sā cātisundarīm

pitā cātīva saṃtuṣṭaḥ putrīṃ prāpya manoramām //
mandodarīti nāmāsyāḥ pitā cakre mudānvitaḥ

iṃdoḥ kaleva cātyarthaṃ vavṛdhe sā dinedine //
daśavarṣā yadā jātā kanyā cātimanoharā

varārthaṃ nṛpatiścintāmavāpa ca dinedine //
madradeśādhipaḥ śūraḥ sudhanvā nāma pārthivaḥ

tasya putro'timedhāvī kaṃbugrīvo'tiviśrutaḥ //
brāhmaṇaiḥ kathito rājñe sa yukto'syā varaḥ śubhaḥ

sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvavidyārthapāragaḥ //
rājñā pṛṣṭā tadā rājñā nāmnā guṇavatī priyā

kaṃbugrīvāya kanyāṃ svāṃ dāsyāmi varavarṇinīm //
sā tu patyurvacaḥ śrutvā putrīṃ papraccha sādaram

vivāhaṃ te pitā kartuṃ kaṃbugrīveṇa vāṃchati //
tacchrutvā mātaraṃ prāha vākyaṃ mandodarī tadā

nāhaṃ patiṃ kariṣyāmi necchā me'sti parigrahe //
kaumāraṃ vratamāsthāya kālaṃ neṣyāmi sarvathā

svātaṃtryeṇa cariṣyāmi tapastīvraṃ sadaiva hi //
pārataṃtrya paraṃduḥkhaṃ mātaḥ saṃsārasāgare

svātaṃtryā nmokṣamityāhuḥ paṇḍitāḥ śāstrakovidā //
tasmānmuktā bhaviṣyāmi patyā me na prayojanam

vivāhe vartamāne tu pāvakasya ca sannidhau //
vaktavyaṃ vacanaṃ samyaktvadadhīnā'smi sarvadā

śvaśrūdevaravargāṇāṃ dāsītvaṃ śvaśurālaye //
paticiṃttānuvartitvaṃ duḥkhāduḥ khataraṃ smṛtam

kadācitpatiranyāṃ vā kāminīṃ ca bhajedyadi //
tadā mahattaraṃ duḥkhaṃ sapatnīsaṃbhavaṃ bhavet

taderṣyā jāyate patyau kleśaścāpi bhavedatha //
saṃsāre kva sukhaṃ mātarnārīṇāṃ ca viśeṣataḥ

svabhāvātparatantrāṇāṃ saṃsāre svapnadharmiṇi //
śrutaṃ mayā purā mātaruttānacaraṇātmajaḥ

uttamaḥ sarvadharmajño dhuvādavarajo nṛpaḥ //
patnīṃ dharmaparāṃ sādhvīṃ patibhaktiparāyaṇām

aparādhaṃ vinā kāṃtāṃ tyaktavānvipine priyām //
evaṃvidhāni duḥkhāni vidyamāne tu bhartari

kālayogānmṛte tasminnārī syād duḥkhabhājanam//
vaidhavyaṃ paramaṃ duḥkhaṃ śoka saṃtāpakārakam

paroṣi(pi?)tapatitve'pi duḥkhaṃ syādadhikaṃ gṛhe //
madanāgnividagdhāyāḥ kiṃ sukha pati saṃgajam

tasmātpatirna kartavyaḥ sarvatheti matirmama //
evaṃ proktā tadā mātā patiṃ prāha nṛpātmajā

na ca vāṃchati bhartāraṃ kaumāravratadhāriṇī //
vratajāpyaparā nityaṃ saṃsārādvimukhī sadā

na kāṃkṣati patiṃ kartuṃ bahudoṣavicakṣaṇā //
bhāryāyā bhāṣitaṃ śrutvā tathaiva saṃsthito nṛpaḥ

vivāho na kṛtaḥ putryā jñātvā bhāvavi varjitām //
vartamānā gṛheṣvevaṃ pitrā mātrā ca rakṣitā

yauvanasyāṃkurā jātā nārīṇāṃ kāma dīpakāḥ //
tathā'pi sā vayasyābhiḥ preritā'pi punaḥ punaḥ

cakame na patiṃ kartuṃ jñānārthapada bhāṣiṇī //
ekadodyānadeśe sā vihartuṃ bahupādape

jagāma sumukhī premṇā sairaṃdhrīgaṇasevitā //
reme kṛśodarī tatrāpaśyatkusumitā latāḥ

puṣpāṇi cinvatī ramyā vayasyābhiḥ samāvṛtā //
kosalādhipatistatra mārge daivavaśāttadā

ājagāma mahāvīro vīraseno'tiviśrutaḥ //
ekākī rathamārūḍhaḥ katicitsevakairvṛtaḥ

sainyaṃ ca pṛṣṭhatastasya samāyāti śanaiḥ śanaiḥ //
dṛṣṭastasyā vayasyā tu dūrataḥ pārthivastadā

maṃdodaryai tathā proktaṃ samāyāti naraḥ pathi //
rathārūḍho mahābāhū rūpavānmadano'paraḥ

manye'haṃ nṛpatiḥ kaścitprāpto bhāgyavaśādiha //
evaṃ bruvatyāṃ tatrāsau kośalendraḥ samāgataḥ

dṛṣṭvā tāmasitāpāṃgīṃ vismayaṃ prāpa bhūpatiḥ //
uttīrya sa rathāttūrṇaṃ papraccha paricārikām

keyaṃ bālā viśālākṣī kasya putrī vadāśu me //
evaṃ pṛṣṭā tu sairaṃdhrī tamuvāca śucismitā

prathamaṃ brūhi me vīra pṛcchāmi tvāṃ sulocanam //
ko'si tvaṃ kimihāyātaḥ kiṃ kāryaṃ vada sāṃpratam

iti pṛṣṭastu sairaṃdhryā tāmu vāca mahīpatiḥ //
kosalo nāma deśo'sti pṛthivyāṃ paramādbhutaḥ

tasya pālayitā cāhaṃ vīrasenābhidhaḥ priye //
vāhinī pṛṣṭhataḥ kāmaṃ samāyāti caturvidhā

mārgabhramādiha prāptaṃ viddhi māṃ kosalādhipam //
sairaṃdhryuvāca //
candrasenasutā rājannāmnā mandodarī kila

udyāne raṃtukāmeyaṃ prāptā kamala locanā //
śrutvā tadbhāṣitaṃ rājā pratyuvāca prasādhikām

sairaṃdhri caturā'si tvaṃ rājaputrīṃ prabodhaya //
kakutsthavaṃśajaścāhaṃ rājā'smi cārulocane

gāṃdharveṇa vivāhena patiṃ māṃ kuru kāmini //
na me bhāryā'sti suśroṇi vayaso'dbhutayauvanām

vāṃchāmi rūpasaṃpannāṃ sukulāṃ kāminīṃ kila //
athavā te pitā mahyaṃ vidhinā dātumarhati

anukūla patiścāhaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ //
mahiṣa uvāca //
ityā''karṇya vacastasya sairaṃdhrī prāha tāṃ tadā

prahasya madhuraṃ vākyaṃ kāmaśāstraviśāradā //
mandodari nṛpaḥ prāptaḥ sūryavaṃśasamudbhavaḥ

rūpavānbalavānkāṃto vayasā tvatsamaḥ punaḥ //
prītimānnṛpatirjātastvayi sundari sarvathā

pitā'pi te viśālākṣi paritapyati sarvathā //
vivāhakālaṃ te jñātvā tvāṃ ca vairāgyasaṃyutām

ityāhā'smānsa nṛpatirviniḥśvasya punaḥ punaḥ //
putrīṃ prabodhayatvetāṃ sairaṃdhryaḥ sevane ratāḥ

vaktuṃ śaktā vayaṃ na tvāṃ haṭhadharmaratāṃ punaḥ //
bhartuḥ śuśrūṣaṇaṃ strīṇāṃ paro dhamoṃ'bravīnmanuḥ

bhartāraṃ sevamānā vai nārī svargamavāpnuyāt //
tasmātkuru viśālākṣi vivāhaṃ vidhipūrvakam

mandodaryuvāca //
nā'haṃ patiṃ kariṣyāmi cariṣye tapamadbhutam //
nivāraya nṛpaṃ bāle kiṃ māṃ paśyati nistrapaḥ //

sairaṃdhryuvāca //
durjayo devi kāmo'sau kālo'sau duratikramaḥ //
tasmānme vacanaṃ pathyaṃ kartumarhasi suṃdari

anyathā vyasanaṃ nūnamā patediti niścayaḥ //
iti tasyā vacaḥ śrutvā kanyo vācātha tāṃ sakhīm

yadyadbhavettadbhavatu daivayogādasaṃśayam //
na vivāhaṃ kariṣye'haṃ sarvathā paricārike

mahiṣa uvāca //
iti tasyāstu nirbaṃdhaṃ jñātvā prāha nṛpaṃ punaḥ //
gaccha rājanyathā kāmaṃ neyamicchati satpatim

nṛpastu tadvacaḥ śrutvā nirgataḥ saha senayā //
kośalānvimanā bhūtvā kāminīṃ prati niḥspṛhaḥ

iti śrīdevī bhāgavate mahāpurāṇe pacamaskaṃdhe saptadaśo'dhyāyaḥ