Devi Bhagavata Purana · Chapter 2.3

pratīpasakāśācchantanujanmādivarṇanam
utpattistu tvayā proktā vyāsasyāmitatejasaḥ //
satyavatyāstathā sūta vistareṇa tvayā'nagha

tathā'pyekastu saṃdehaścitte'smākaṃ susaṃsthitaḥ //
na nivartati dharmajña kathitena tvayā'nagha

mātā vyāsasya yā proktā nāmnā satyavatī śubhā //
sā kathaṃ nṛpatiṃ prāptā śaṃtunuṃ dharmavittamam

niṣādaputrīṃ sa kathaṃ vṛtavānnṛpatiḥ svayam //
dharmiṣṭhaḥ pauravo rājā kulahīnāmasaṃvṛttām

śaṃtanoḥ prathamā patnī kā hyabhūtkathayādhunā //
bhīṣmaḥ putro'tha medhāvī vasoraṃśaḥ kathaṃ punaḥ

tvayā proktaṃ purā sūta rājā citrāṃgadaḥ kṛtaḥ //
satyavatyāḥ suto vīro bhīṣmeṇāmita tejasā

citrāṃgade hate vīre kṛtastadanujastathā //
vicitravīryanāmā'sau satyavatyāḥ suto nṛpaḥ

jyeṣṭhe bhīṣme sthite pūrve dhamiṣṭhaṃ rūpavatyapi //
kṛtavānsa kathaṃ rājyaṃ sthāpitastena jānatā

mṛte vicitravīrye tu satyavatyatiduḥkhitā //
vadhūbhyāṃ golakau putrau janayāmāsa sā katham

kathaṃ rājyaṃ na bhīṣmāya dadau sā varavarṇinī //
na kṛtastu kathaṃ tena vīreṇa dārasaṃgrahaḥ

adharmastu kṛtaḥ kasmādvyāsenāmitatejasā //
jyeṣṭhena bhrātṛbhāryāyāṃ putrānutpāditāviti

purāṇakartā dharmātmā sa kathaṃ kṛtavānmuniḥ //
sevanaṃ paradārāṇāṃ bhrātuścaiva viśeṣataḥ

jugupsitamidaṃ karma sa kathaṃ kṛtavānmuniḥ //
śiṣṭācāraḥ kathaṃ sūta vedānumitikāraka

vyāsa śiṣyo'si medhāvinsaṃdehaṃ chettumarhasi //
śrotukāmā vayaṃ sarve dharmakṣetre kṛtakṣaṇāḥ

sūta uvāca //
ikṣvākuvaṃśaprabhavo mahābhiṣa iti smṛtaḥ //
satyavāndharmaśīlaśca cakravartī nṛpottamaḥ

aśvamedhasahasreṇa vājapeyaśatena ca //
toṣayāmāsa deveṃdraṃ svargaṃ prāpa mahāmatiḥ /

ekadā brahmasadanaṃ gato rājā mahābhiṣaḥ //
surāḥ sarve samājagmuḥ sevanārthaṃ prajāpatim

gaṃgā mahānadī tatra saṃsthitā sevituṃ vibhum //
tasyā vāsaḥ samuddhūtaṃ mārutena tarasvinā

adhomukhāḥ surāḥ sarve na vilokyaiva tāṃ sthitāḥ //
rājā mahābhiṣastāṃ tu niḥśaṃkaḥ samapaśyata

sā'pi taṃ premasaṃyuktaṃ nṛpaṃ jñātavatī nadī //
dṛṣṭvā tau premasaṃyuktau nirlajjau kāmamohitau

brahmā cukopa tau tūrṇaṃ śaśāpa ca ruṣā'nvitaḥ //
martyalokeṣu bhūpāla janma prāpya punardivam

puṇyena mahatā''viṣṭastvamavāpsyasi sarvathā //
gaṃgāṃ tathoktavānbrahmā vīkṣya premavatīṃ nṛpe

vimanaskau tu tau tūrṇaṃ niḥsṛtau brahmaṇoṃ'tikāt //
sa nṛpaściṃtayitvā'tha bhūloke dharmatatparān

pratīpaṃ ciṃtayāmāsa pitaraṃ puruvaṃśajam //
etasminsamaye cāṣṭau vasavaḥ strīsamanvitāḥ

vasiṣṭhasyā''śramaṃ prāptā ramamāṇā yadṛcchayā //
pṛthvādīnāṃ vasūnāṃ ca madhye ko'pi vasūttamaḥ

dyaurnāmā tasya bhāryā'tha naṃdinīṃ gāṃ dadarśa ha //
dṛṣṭvā patiṃ sā papraccha kasyeyaṃ dhenuruttamā

dyaustāmāha vasiṣṭhasya gauriyaṃ śṛṇu suṃdari //
dugdhamasyāḥ pibedyastu nārī vā puraṣo'tha vā

ayutāyurbhavenyūnaṃ sadaivā'gatayauvanaḥ //
tacchrutvā suṃdarī prāha mṛtyuloke'sti me sakhī

uśīnarasya rājarṣeḥ putrī paramaśobhanā //
tasyā hetormahābhāga savatsāṃ gāṃ payasvinīm

ānayasvā''śramaśreṣṭhaṃ naṃdinīṃ kāmadāṃ śubhām //
yāvadasyāḥ payaḥ pītvā sakhī mama sadaiva hi

mānuṣeṣu bhavedekā jarārogavivarjitā //
tacchrutvā vacanaṃ tasyā dyaurjahāra ca naṃdinīm

avamanya muniṃ dāṃtaṃ pṛthvādyaiḥ sahito'naghaḥ //
hṛtāyāmatha naṃdinyāṃ vasiṣṭhastu mahātapāḥ

ājagāmā''śramapadaṃ phalānyādāya satvaraḥ //
nāpaśyata yadā dhenuṃ savatsāṃ svāśrame muniḥ

mṛgayāmāsa tejasvī gahvareṣu vaneṣvapi //
nāsāditā yadā dhenuścukopātiśayaṃ muniḥ

vāruṇiścāpi vijñāya dhyānena vasubhirhṛtām //
vasubhirme hṛtā dhenuryasmānmāmavamanya vai

tasmātsarve janiṣyaṃti mānuṣeṣu na saṃśayaḥ //
evaṃ śaśāpa dharmātmā vasūṃstānvāruṇiḥ svayam

śrutvā vimanasaḥ sarve prayayurduḥkhitāśca te //
śaptāḥ sma iti jānaṃta ṛṣiṃ tamupacakramuḥ

prasādayaṃtastamṛṣiṃ vasava śaraṇaṃ gatāḥ //
munistānāha dharmātmā vasūndīnānpuraḥ sthitān

anusaṃvatsaraṃ sarve śāpamokṣamavāpsyatha //
yeneyaṃ vihṛtā dhenurnaṃdinī mama vatsalā

tasmāddyaurmānuṣe dehe dīrghakālaṃ vasiṣyati //
te śaptāḥ pathi gacchatīṃ gaṃgāṃ dṛṣṭvā saridvarām

ūcustāṃ praṇatāḥ sarve śaptāṃ ciṃtāturāṃ nadīm //
bhaviṣyāmo vayaṃ devi kathaṃ devāḥ sudhāśanāḥ

mānuṣāṇāṃ ca jaṭharaṃ ciṃteyaṃ mahatī hi naḥ //
tasmāttvaṃ mānuṣī bhūtvā janayāsmānsaridvare

śaṃtanurnāma rājarṣistasya bhāryā bhavānaghe //
jātāñjātāñjale cāsmānnikṣipasva surāpage

evaṃ śāpavinirmokṣo bhavitā nātra saṃśayaḥ //
tathetyuktāśca te sarve jagmurlokaṃ svakaṃ punaḥ

gaṃgā'pi nirgatā devī ciṃtyamānā punaḥ punaḥ //
mahābhiṣo nṛpo jātaḥ pratīpasya sutastadā

śaṃtanurnāma rājarṣirdharmātmā satyasaṃgaraḥ //
pratīpastu stutiṃ cakre sūryasyāmitatejasaḥ

tadā ca salilāttasmānniḥsṛtā varavarṇinī //
dakṣiṇaṃ śālasaṃkāśamūruṃ bheje śubhānanā

aṃke sthitāṃ striyaṃ cāha māpṛṣṭvā kiṃ varānane //
mamorāvāsthitā'si tvaṃ kimarthaṃ dakṣiṇe śubhe

sā tamāha varārohā yadarthaṃ rājasattama //
sthitā'smyaṃke kuruśreṣṭha kāmayānāṃ bhajasva mām

tāmavocadatho rājā rūpayauvanaśālinīm //
nāhaṃ parastriyaṃ kāmādgaccheyaṃ varavarṇinīm

sthitā dakṣiṇamūruṃ me tvamāśliṣya ca bhāmini //
apatyānāṃ snuṣāṇāṃ ca sthānaṃ viddhi śucismite

snuṣā me bhava kalyāṇi jāte putre'tivāñchite //
bhaviṣyati ca me putrastava puṇyānna saṃśayaḥ

tathetyuktā gatā sā vai kāminī divya darśanā //
rājā cāpi gṛhaṃ prāptaściṃtayaṃstāṃ striyaṃ punaḥ

tataḥ kālena kiyatā jāte putre vayasvini //
vanaṃ jigamiṣū rājā putraṃ vṛttāṃtamūcivān

vṛttāṃtaṃ kathayitvā tu punarūce nijaṃ sutam //
yadi prayāti sā bālā tvāṃ vane cāruhāsinī

kāmayānā varārohā tā bhajethā manoramām //
na praṣṭavyā tvayā kā'si manniyogānnarādhipa

dharmapatnīṃ ca tāṃ kṛtvā bhavitā tvaṃ sukhī kila //
sūta uvāca //
evaṃ saṃdiśya taṃ putraṃ bhūpatiḥ prītamānasaḥ

dattvā rājyaśriyaṃ sarvāṃ vanaṃ rājā viveśa ha //
tatrāpi ca tapastaptvā samārādhya parāṃbikām

jagāma svargaṃ rājā'sau dehaṃ tyaktvā svatejasā //
rājyaṃ prāpa mahātejāḥ śaṃtanuḥ sārvabhaumikam

prajāṃ vai pālayāmāsa dharmadaṃḍo mahīpatiḥ

iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvitīyaskaṃdhe tṛtīyo'dhyāyaḥ