Devi Bhagavata Purana · Chapter 2.2

vyāsajanmavarṇanam
sūta uvāca
ekadā tīrthayātrāyāṃ vrajan pārāśaro muniḥ /
ājagāma mahātejāḥ kālindyāstaṭamuttamam

niṣādamāha dharmātmā kurvantaṃ bhojanaṃ tadā /
prāpayasva paraṃ pāraṃ kālindyā uḍupena mām

dāśaḥ śrutvā munervākyaṃ kurvāṇo bhojanaṃ taṭe /
uvāca tāṃ sutāṃ bālāṃ matsyagandhāṃ manoramām

uḍupena muniṃ bāle paraṃ pāraṃ nayasva ha /
gantukāmo'sti dharmātmā tāpaso'yaṃ śucismite

ityuktā sā tadā pitrā matsyagandhātha vāsavī /
uḍupe munimāsīnaṃ saṃvāhayati bhāminī

vrajan sūryasutātoye bhāvitvāddaivayogataḥ /
kāmārtastu munirjāto dṛṣṭvā tāṃ cārulocanām

grahītukāmaḥ sa munirdṛṣṭvā vyañjitayauvanām /
dakṣiṇena kareṇaināmaspṛśaddakṣiṇe kare

tamuvācāsitāpāṅgī smitapūrvamidaṃ vacaḥ /
kulasya sadṛśaṃ vaḥ kiṃ śrutasya tapasaśca kim

tvaṃ vai vasiṣṭhadāyādaḥ kulaśīlasamanvitaḥ /
kiṃ cikīrṣasi dharmajña manmathena prapīḍitaḥ

durlabhaṃ mānuṣaṃ janma bhuvi brāhmaṇasattama /
tatrāpi durlabhaṃ manye brāhmaṇatvaṃ viśeṣataḥ

kulena śīlena tathā śrutena
dvijottamastvaṃ kila dharmavicca /
anāryabhāvaṃ kathamāgato'si
viprendra māṃ vīkṣya ca mīnagandhām

madīye śarīre dvijāmoghabuddhe //
śubhaṃ kiṃ samālokya pāṇiṃ grahītum /
samīpaṃ samāyāsi kāmāturastvaṃ
kathaṃ nābhijānāsi dharmaṃ svakīyam

aho mandabuddhirdvijo'yaṃ grahīṣya-
ñjale magna evādya māṃ vai gṛhītvā /
mano vyākulaṃ pañcabāṇātividdhaṃ
na ko'pīha śaktaḥ pratīpaṃ hi kartum

iti sañcintya sā bālā tamuvāca mahāmunim /
dhairyaṃ kuru mahābhāga paraṃ pāraṃ nayāmi vai

sūta uvāca
parāśarastu tacchrutvā vacanaṃ hitapūrvakam /
karaṃ tyaktvā sthitastatra sindhoḥ pāraṃ gataḥ punaḥ

matsyagandhāṃ prajagrāha muniḥ kāmāturastadā /
vepamānā tu sā kanyā tamuvāca puraḥsthitam

durgandhāhaṃ muniśreṣṭha kathaṃ tvaṃ nopaśaṅkase /
samānarūpayoḥ kāmasaṃyogastu sukhāvahaḥ

ityuktena tu sā kanyā kṣaṇamātreṇa bhāminī /
kṛtā yojanagandhā tu surūpā ca varānanā

mṛganābhisugandhāṃ tāṃ kṛtvā kāntāṃ manoharām /
jagrāha dakṣiṇe pāṇau munirmanmathapīḍitaḥ

grahītukāmaṃ taṃ prāha nāmnā satyavatī śubhā /
mune paśyati loko'yaṃ pitā caiva taṭasthitaḥ

paśudharmo na me prītiṃ janayatyatidāruṇaḥ /
pratīkṣasva muniśreṣṭha yāvad‌bhavati yāminī

rātrau vyavāya uddiṣṭo divā na manujasya hi /
divāsaṅge mahān doṣaḥ paśyanti kila mānavāḥ

kāmaṃ yaccha mahābuddhe lokanindā durāsadā /
tacchrutvā vacanaṃ tasyā yuktamuktamudāradhīḥ

nīhāraṃ kalpayāmāsa śīghraṃ puṇyabalena vai /
nīhāre ca samutpanne taṭe'titamasā yute

kāminī taṃ muniṃ prāha mṛdupūrvamidaṃ vacaḥ /
kanyāhaṃ dvijaśārdūla bhuktvā gantāsi kāmataḥ

amoghavīryastvaṃ brahman kā gatirme bhavediti /
pitaraṃ kiṃ bravīmyadya sagarbhā ced‌bhavāmyaham

tvaṃ gamiṣyasi bhuktvā māṃ kiṃ karomi vadasva tat /
parāśara uvāca
kānte'dya matpriyaṃ kṛtvā kanyaiva tvaṃ bhaviṣyasi

vṛṇīṣva ca varaṃ bhīru yaṃ tvamicchasi bhāmini /
satyavatyuvāca
yathā me pitarau loke na jānīto hi mānada

kanyāvrataṃ na me hanyāttathā kuru dvijottama /
putraśca tvatsamaḥ kāmaṃ bhavedad‌bhutavīryavān

gandho'yaṃ sarvadā me syādyauvanaṃ ca navaṃ navam /
parāśara uvāca
śṛṇu sundari putraste viṣṇvaṃśasambhavaḥ śuciḥ

bhaviṣyati ca vikhyātastrailokye varavarṇini /
kenacitkāraṇenāhaṃ jātaḥ kāmāturastvayi

kadāpi ca na sammoho bhūtapūrvo varānane /
dṛṣṭvā cāpsarasāṃ rūpaṃ sadāhaṃ dhairyamāvaham

daivayogena vīkṣya tvāṃ kāmasya vaśago'bhavam /
tatkiñcitkāraṇaṃ viddhi daivaṃ hi duratikramam

dṛṣṭvāhaṃ cātidurgandhāṃ tvāṃ kathaṃ mohamāpnuyām /
purāṇakartā putraste bhaviṣyati varānane

vedavid‌bhāgakartā ca khyātaśca bhuvanatraye /
sūta uvāca
ityuktvā tāṃ vaśaṃ yātāṃ bhuktvā sa munisattamaḥ

jagāma tarasā snātvā kālindīsalile muniḥ /
sāpi satyavatī jātā sadyo garbhavatī satī

suṣuve yamunādvīpe putraṃ kāmamivāparam /
jātamātrastu tejasvī tāmuvāca svamātaram

tapasyeva manaḥ kṛtvā viviśe cātivīryavān /
gaccha mātaryathākāmaṃ gacchāmyahamataḥ param

tapaḥ kartuṃ mahābhāge darśayiṣyāmi vai smṛtaḥ /
mātaryadā bhavetkāryaṃ tava kiñcidanuttamam

smartavyo'haṃ tadā śīghramāgamiṣyāmi bhāmini /
svasti te'stu gamiṣyāmi tyaktvā cintāṃ sukhaṃ vasa

ityuktvā niryayau vyāsaḥ sāpi pitrantikaṃ gatā /
dvīpe nyastastayā bālastasmād‌dvaipāyano'bhavat

jātamātro jagāmāśu vṛddhiṃ viṣṇvaṃśayogataḥ /
tīrthe tīrthe kṛtastānaścacāra tapa uttamam

evaṃ dvaipāyano jajñe satyavatyāṃ parāśarāt /
cakāra vedaśākhāśca prāptaṃ jñātvā kaleryugam

vedavistārakaraṇādvyāsanāmābhavanmuniḥ /
purāṇasaṃhitāścakre mahābhāratamuttamam

śiṣyānadhyāpayāmāsa vedānkṛtvā vibhāgaśaḥ /
sumantuṃ jaiminiṃ pailaṃ vaiśampāyanameva ca

asitaṃ devalaṃ caiva śukaṃ caiva svamātmajam /
sūta uvāca
etacca kathitaṃ sarvaṃ kāraṇaṃ munisattamāḥ

satyavatyāḥ sutasyāpi samutpattistathā śubhā /
saṃśayo'tra na kartavyaḥ sambhave munisattamāḥ

mahatāṃ carite caiva guṇā grāhyā muneriti /
kāraṇācca samutpattiḥ satyavatyā jhaṣodare

parāśareṇa saṃyogaḥ punaḥ śantanunā tathā /
anyathā tu muneścittaṃ kathaṃ kāmākulaṃ bhavet

anāryajuṣṭaṃ dharmajñaḥ kṛtavānsa kathaṃ muniḥ /
sakāraṇeyamutpattiḥ kathitāścaryakāriṇī

śrutvā pāpācca nirmukto naro bhavati sarvathā /
ya etacchubhamākhyānaṃ śṛṇoti śrutimānnaraḥ

na durgatimavāpnoti sukhī bhavati sarvadā

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
dvitīyaskandhe vyāsajanmavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ