Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 5.11
ChUpBh_5,10.10 atha ha punaryo yathoktānpañcāgnīnveda sa tairapyācaranmahāpātakibhiḥ saha na pāpmanā lipyate śuddha eva /
tena pañcāgnidarśanena pāvito yasmātpūtaḥ puṇyo lokaḥ prājāpatyādiryasya so 'yaṃ puṇyaloko bhavati ya evaṃ veda yathoktaṃ samastaṃ pañcabhiḥ praśnaiḥ pṛṣṭamarthajātaṃ veda /
dviruktiḥ samastapraśnanirṇayapradarśanārthā //10//
iti cchāndogyopaniṣadi pañcamādhyāyasya daśamaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 5,11.1
prācīnaśāla aupamanyavaḥ satyayajñaḥ pauluṣir indradyumno bhāllaveyo janaḥ śārkarākṣyo buḍila āśvatarāśvis te haite mahāśālā mahāśrotriyāḥ sametya mīmāṃsāṃ cakruḥ |
ko na ātmā kiṃ brahmeti
ChUpBh_5,11.1 dakṣiṇena pathā gacchatāmannabhāva utkastaddevānāmannaṃ taṃ devā bhakṣayantīti /
kṣudrajantulakṣaṇā ca kaṣṭā saṃsāragatiruktā /
tadubhayadoṣaparijirhīrṣayā vaiśvānarāttṛbhāvapratipattyarthamuttaro grantha ārabhyate /
atsyannaṃ paśyasi priyamityādiliṅgāt /
ākhyāyikā tu sukhāvabodhārthā vidyāsampradānanyāyāpradarśanārthā ca-prācīnaśāla iti nāmata upamanyorapatyamaupamanyavaḥ /
satyayajño nāmataḥ puluṣasyāpatyaṃ pauluṣiḥ /
tathendradyumno nāmato bhallaverapatyaṃ bhāllavistasyāpatyaṃ bhāllaveyaḥ /
jana iti nāmataḥ śarkarākṣasyāpatyaṃ śārkarākṣyaḥ /
buḍilo nāmato 'śvatarāśvasyāpatyamāśvatarāśviḥ /
pañcāpi te haite mahāśālā mahāgṛhasthā vistīrṇābhiḥ śālābhiryuktāḥ sampannā ityarthaḥ /
mahāśrotriyāḥ śrutādhyayanavṛttasampannā ityarthaḥ /
ta evaṃbhūtāḥ santaḥ sametya saṃbhūya kvacinmīmāṃsā vicāraṇāṃ cakruḥ kṛtavanta ityarthaḥ /
katham /
ko no 'smākamātmā kiṃ brahmetyātmabrahmaśabdayoritaretaraviśeṣaṇaviśeṣyatvam /
brahmetyadhyātmaparicchinnamātmānaṃ nivartayatyātmeti cā'tmavyatiriktasyā'dityādibrahmaṇa upāsyatvaṃ nivartayati /
abhedenā'tmaiva brahma brahmaivā'tmetyevaṃ sarvātmā vaiśvānaro brahma sa ātmetyetatsiddhaṃ bhavati /
mūrdhā te vyapatiṣyadandho 'bhaviṣyadityādiliṅgāt //1 //
START ChUp 5,11.2
te ha saṃpādayāṃ cakruḥ |
uddālako vai bhagavanto 'yam āruṇiḥ saṃpratīmam ātmānaṃ vaiśvānaram adhyeti |
taṃ hantābhyāgacchāmeti |
taṃ hābhyājagmuḥ
ChUpBh_5,11.2 te ha mīmāṃsanto 'pi niścayamalabhamānāḥ sampādayāñcakruḥ sampāditavantaḥ ātmana upadeṣṭāram /
uddālako vai prasiddho nāmato bhagavantaḥ pūjāvanto 'yamāruṇiraruṇasyāpatyaṃ samprati samyagimamātmānaṃ vaiśvānaramasmadabhipretamadhyeti /
taṃ hantedānīmabhyāgacchāmetyevaṃ niścityaṃ taṃ hābhyājagmurgatavantastamāruṇim //2 //
START ChUp 5,11.3
sa ha saṃpādayāṃ cakāra |
prakṣyanti mām ime mahāśālā mahāśrotriyāḥ |
tebhyo na sarvam iva pratipatsye |
hantāham anyam abhyanuśāsānīti
ChUpBh_5,11.3 sa ha tāndṛṣṭvaiva teṣāmāgamanaprayojanaṃ buddhvā sampādayāñcakāra /
katham /
prakṣyanti māṃ vaiśvānaramime mahāśālā mahāśrotriyāstebhyo 'haṃ na sarvamiva pṛṣṭaṃ pratipatsye vaktuṃ notsahe /
ato hantāhamidānīmanyameṣāmabhyanuśāsāni vakṣyāmyupadeṣṭāramiti //3 //
START ChUp 5,11.4
tān hovāca |
aśvapatir vai bhagavanto 'yaṃ kaikeyaḥ saṃpratīmam ātmānaṃ vaiśvānaram adhyeti |
taṃ hantābhyāgacchāmeti |
taṃ hābhyājagmuḥ
ChUpBh_5,11.4 evaṃ sampādya tānhovāca /
aśvapatirvai nāmato bhagavanto 'yaṃ kekayasyāpatyaṃ kaikeyaḥ samprati samyagimamātmānaṃ vaiśvānaramadhyetītyādi samānam //4 //
START ChUp 5,11.5-7
tebhyo ha prāptebhyaḥ pṛthag arhāṇi kārayāṃ cakāra |
sa ha prātaḥ saṃjihāna uvāca |
na me steno janapade na kadaryo na madyapaḥ |
nānāhitāgnir nāvidvān na svairī svairiṇī kutaḥ |
yakṣyamāṇo vai bhagavanto 'ham asmi |
yāvad ekaikasmā ṛtvije dhanaṃ dāsyāmi tāvad bhagavadbhyo dāsyāmi |
vasantu bhagavanta iti
te hocuḥ |
yena haivārthena puruṣaś caret taṃ haiva vadet |
ātmānam evemaṃ vaiśvānaraṃ saṃpraty adhyeṣi |
tam eva no brūhīti
tān hovāca |
prātar vaḥ prativaktāsmīti |
te ha samitpāṇayaḥ pūrvāhṇe praticakramire |
tān hānupanīyaivaitad uvāca
Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0