Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 5.12

ChUpBh_5,11.5,6,7 tebhyo ha rājā prāptebhyaḥ pṛthakpṛthagarhāṇyarhaṇāni purohitairbhṛtyaiśca kārayāñcakāra kāritavān /
sa hānyedyū rājā prātaḥ sañjihāna uvāca vinayenopagamyaitaddhanaṃ matta upādaddhvamiti /
taiḥ pratyākhyāto mayi doṣaṃ paśyanti nūnaṃ yato na pratigṛhṇanti matto dhanamiti manvāna ātmanaḥ sadvṛttatāṃ pratipipādayiṣannāha /
na me mama janapade stenaḥ parasvahartā vidyate /
na kadaryo 'dātā sati vibhave /
na madyapo dvijottamaḥ san /
nānāhitāgniḥ śataguḥ /
nāvidvānadhikārānurūpam /
na svairī paradāreṣu gantā /
ata eva svairiṇī kuto duṣṭacāriṇī na sambhavatītyarthaḥ /
taiśca na vayaṃ dhanenārdhina ityukta āha-alpaṃ matvaite dhanaṃ na gṛhṇantīti /
yakṣyamāṇo vai katibhirahobhirahaṃ he bhagavanto 'smi /
tadarthaṃ kḷptaṃ dhanaṃ mayā yāvadekaikasmai yathoktamṛtvije dhanaṃ dāsyāmi tāvatpratyekaṃ bhagavadbhyo 'pi dāsyāmi /
vasantu bhagavantaḥ paśyantu ca mama yāgamityuktāste hocuḥ /
yena haivārthena prayojanena yaṃ prati caredgacchetpuruṣastaṃ haivārthaṃ vadet /
idameva prayojanamāgamanasyetyayaṃ nyāyaḥ satām /
vayaṃ vaiśvānarajñānārthinaḥ /
ātmānamevemaṃ vaiśvānaraṃ saṃpratyadhyeṣi samyagjānāsi /
atastameva no 'smabhyaṃ brūhītyuktastānhovāca /
prātarvo yuṣmabhyaṃ prativaktāsmi prativākyaṃ dātāsmītyuktāste ha rājño 'bhiprāyajñāḥ samitpāṇayaḥ samidbhārahastā aparedyuḥ pūrvāhne rājānaṃ praticakramire gatavantaḥ /
yata evaṃ mahāśālā mahāśrotriyā brāhmaṇāḥ santo mahāśālatvādyabhimānaṃ hitvā samidbhārahastā jātito hīnaṃ rājānaṃ vidyārthino vinayenopajagmuḥ /
tathānyairvidyopāditsubhirbhavitavyam /
tebhyaścādādvidyāmanupanīyaivopanayanamakṛtvaiva tān /
yathā yogyebhyo vidyāmadāttathānyenāpi vidyā dātavyetyākhyāyikārthaḥ /
etadvaiśvānaravijñānamuvāceti vakṣyamāṇena sambandhaḥ //5-7 //
iti cchāndogyopaniṣadi pañcamādhyāyasyaikādaśaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 5,12.1
aupamanyava kaṃ tvam ātmānam upāssa iti |
divam eva bhagavo rājann iti hovāca |
eṣa vai sutejā ātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse |
tasmāt tava sutaṃ prasutam āsutaṃ kule dṛśyate

ChUpBh_5,12.1 sa kathamuvācetyāha-aupamanyava he kamātmānaṃ vaiśvānaraṃ tvamupāḥsa iti papraccha /
nanvayamapanyāyaḥ ācāryaḥ sañśiṣyaṃ pṛcchatīti /
naiṣa doṣaḥ /
"yadvettha tena mopasīda tatasta ūrdhvaṃ vakṣyāmī"ti nyāyadarśanāt /
anyatrāpyācāryasya apratibhānavati śiṣye pratibhotpādanārthaḥ praśno dṛṣṭo 'jātaśatroḥ"kvaiṣa tadābhūtkuta etadāgād" iti /
divameva dyulokameva vaiśvānaramupāse bhagavo rājanniti hovāca /
eṣa vai sutejāḥ śobhanaṃ tejo yasya so 'yaṃ sutejā iti prasiddho vaiśvānara ātmā'tmano 'vayavabhūtatvādyaṃ tvamātmānamātmaikadeśamupāḥse tasmātsutejaso vaiśevānarasyopāsanāttava sutamabhiṣutaṃ somarūpaṃ karmaṇi prasutaṃ prakarṣeṇa ca sutamāsutaṃ cāhargaṇādiṣu tava kule dṛśyate 'tīva karmiṇastvatkulīnā ityarthaḥ //1 //
START ChUp 5,12.2
atsy annaṃ paśyasi priyam |
atty annaṃ paśyati priyam bhavaty asya brahmavarcasaṃ kule ye etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste |
mūdhā tv eṣa ātmana iti hovāca |
mūrdhā te vyapatiṣyad yan māṃ nāgamiṣya iti