Language

ENहिગુ
Scripture Library

Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 4.2

4.2.1

ChUpBh_4,1.8 ityuktaḥ kṣattānviṣya taṃ vijane deśe 'dhastācchakaṭasya gantryāḥ pāmānaṃ kharjūṃ kaṣamāṇaṃ kaṇḍūyamānaṃ dṛṣṭvāyaṃ nūnaṃ sayugvā raikva ityupa samīpa upaviveśa vinayenopaviṣṭavān /
taṃ ca raikvaṃ hābhyuvādoktavān /
tvamasi he bhagavo bhagavansayugvā raikva iti /
evaṃ pṛṣṭo 'hamasmi hyarā 3 ara iti hānādara eva pratijajñe 'bhyupagatavān /
sa taṃ vijñāyāvidaṃ vijñātavānasmīti pratyeyāya pratyāgata ityarthaḥ //8//
iti cchāndogyopaniṣadi caturthādhyāyasya prathamaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 4,2.1
tad u ha jānaśrutiḥ pautrāyaṇaḥ ṣaṭ śatāni gavāṃ niṣkam aśvatarīrathaṃ tad ādāya praticakrame |
taṃ hābhyuvāda

4.2.2

ChUpBh_4,2.1 tattatra ṛṣergārhasthyaṃ pratyabhiprayaṃ buddhvā dhanārthitāṃ co ha, eva jānaśrutiḥ pautrāyaṇaḥ ṣaṭśatāni gavāṃ niṣkaṃ kaṇṭhahāramaśvatarīrathamaśvatarībhyāṃ yuktaṃ rathaṃ tadādāya dhanaṃ gṛhītvā praticakrame raikvaṃ prati gatavān /
taṃ ca gatvābhyuvāda hābhyuktavān //1 //
START ChUp 4,2.2
raikvemāni ṣaṭ śatāni gavām ayaṃ niṣko 'yam aśvatarīrathaḥ |
anu ma etāṃ bhagavo devatāṃ śādhi yāṃ devatām upāssa iti

4.2.3

ChUpBh_4,2.2 he raikva gavāṃ ṣaṭśatānīmāni tubhyaṃ mayā'nītānyayaṃ niṣko 'śvatarīrathaścāyametaddhanamādatsva bhagavo 'nuśādhi ca me māmetāṃ yāṃ ca devatāṃ tvamupāḥse taddevatopadeśena māmanuśādhītyarthaḥ //2 //
START ChUp 4,2.3
tam u ha paraḥ pratyuvācāha hāretvā śūdra tavaiva saha gobhir astv iti |
tad u ha punar eva jānaśrutiḥ pautrāyaṇaḥ sahasraṃ gavāṃ niṣkam aśvatarīrathaṃ duhitaraṃ tad ādāya praticakrame

4.2.4

ChUpBh_4,2.3 tamevamuktavantaṃ rājānaṃ pratyuvāca paro raikvaḥ /
ahetyayaṃ nipāto vinigrahārthīyo 'nyatreha tvanarthakaḥ /
evaśabdasya pṛthakprayogāt /
hāretvā hāreṇa yuktetvā gantrī seyaṃ hāretvā gobhiḥ saha tavaivāstu tiṣṭhatu na mamāparyāptena karmārthamanena prayojanamityabhiprāyo he śūdreti /
nanu rājāsau kṣattṛsambandhātsa ha kṣattāramuvācetyuktam /
vidyāgrahaṇāya ca brāhmaṇasamīpopagamācchūdrasya cānadhikārātkathamidamananurūpaṃ raikveṇocyate he śūdreti /
tatrā'hurācāryāḥ-haṃsavacanaśravaṇācchugenamāviveśa /
tenāsau śucā śrutvā raikvasya mahimānaṃ vā ādravatīti ṛṣirātmanaḥ parokṣajñatāṃ darśayañśūdretyāheti /
śūdravadvā dhanenaivainaṃ vidyāgrahaṇāyopajagāma na ca śuśrūṣayā /
na tu jātyaiva śūdra iti /
apare punarāhuralpaṃ dhanamāhṛtamiti ruṣaivainamuktavāñchūdreti /
liṅgaṃ ca bahvāharaṇa upādānaṃ dhanasyeti /
taduharṣermataṃ jñātvā punareva jānaśrutiḥ pautrāyaṇo gavāṃ sahasramadhikaṃ jāyāṃ carṣerabhimatāṃ duhitaramātmanastadādāya praticakrame krāntavān //3 //
START ChUp 4,2.4-5
taṃ hābhyuvāda |
raikvedaṃ sahasraṃ gavām ayaṃ niṣko 'yam aśvatarīratha iyaṃ jāyāyaṃ grāmo yasminn āsse 'nv eva mā bhagavaḥ śādhīti

4.2.5

tasyā ha mukham upodgṛhṇann uvācājahāremāḥ śūdrānenaiva mukhenālāpayiṣyathā iti |
te haite raikvaparṇā nāma mahāvṛṣeṣu yatrāsmā uvāsa |
tasmai hovāca

Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc