Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 1.9
ChUpBh_1,8.8 tamevamuktavantaṃ ha pravāhaṇo jaivaliruvācāntavadvai kila te śālāvatya sāmetyādi pūrvavat /
tataḥ śālāvatya āha-hantāhametadbhagavatto vedānīti viddhīti hovācetaro 'nujñāta āha //8//
iti chāndogyopaniṣacchāṅkarabhāṣye prathamodhyāyasyāṣṭamaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 1,9.1
asya lokasya kā gatir iti |
ākāśa iti hovāca |
sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny ākāśād eva samutpadyante |
ākāśaṃ praty astaṃ yanti |
ākāśo hy evaibhyo jyāyān |
ākāśaḥ parāyaṇam
ChUpBh_1,9.1 asya lokasya kā gatiriti /
ākāśa iti hovāca pravāhaṇaḥ /
ākāśa iti ca para ātmā"ākāśo vai nāme"ti śruteḥ /
tasya hi karma sarvabhūtotpādakatvam /
tasminneva hi bhūtapralayaḥ /
tattejo 'sṛjata /
tejaḥ parasyāṃ devatāyāmiti hi vakṣyati /
sarvāṇi ha vā imāni bhūtāni sthāvarajaṅgamānyākāśādeva samutpadyante tejobannādikrameṇa, sāmarthyāt /
ākāśaṃ pratyastaṃ yanti pralayakāle tenaiva viparītakrameṇa hi yasmādākāśa evaibhyaḥ sarvebhyo bhūtebhyo jyāyānmahattaro 'taḥ sa sarveṣāṃ bhṛtānāṃ paramayanaṃ parāyaṇaṃ pratiṣṭhā triṣvapi kāleṣvityarthaḥ //1//
START ChUp 1,9.2
sa eṣa parovarīyān udgīthaḥ |
sa eṣo 'nantaḥ |
parovarīyo hāsya bhavati parovarīyaso ha lokāñ jayati ya etad evaṃ vidvān parovarīyāṃsam udgītham upāste
ChUpBh_1,9.2 yasmātparaṃ paraṃ varīyo varīyaso 'pyeṣa varaḥ paraśca varīyāśca rapovarīyānudgīthaḥ paramātmā sampanna ityarthaḥ /
ata eva sa eṣo 'nanto 'vidyāmānāntastametaṃ parovarīyāṃsaṃ paramātmabhūtamanantamevaṃ vidvānparovarīyāṃsamudgīthamupāste /
tasyaitatphalamāha-parovarīyaḥ paraṃ paraṃ varīyo viśiṣṭataraṃ jīvanaṃ hāsya viduṣo bhavati dṛṣṭaṃ phalamadṛṣṭaṃ ca parovarīyasa uttarottaraviśiṣṭatarāneva brahmākāśāntāṃllokāñjayati ya etadevaṃ vidvānudgīthamupāste //2 //
START ChUp 1,9.3
taṃ haitam atidhanvā śaunaka udaraśāṇḍilyāyoktvovāca |
yāvat ta enaṃ prajāyām udgīthaṃ vediṣyante parovarīyo haibhyas tāvad asmiṃl loke jīvanaṃ bhaviṣyati
ChUpBh_1,9.3 kiṃ ca tametamudgīthaṃ vidvānatidhanvā nāmataḥ śunakasyāpatyaṃ śaunaka udaraśāḍilyāya śiṣyāyaitamudgīthadarśanamuktvovāca /
yāvatte tava prajāyāṃ prajāsantatāvityarthaḥ /
enamudgīthaṃ tvatsantatijā vediṣyante jñāsyanti tāvantaṃ kālaṃ parovarīyo haibhyaḥ prasiddhebhyo laukikajīvanebhya uttarottaraviśiṣṭataraṃ jīvanaṃ tebhyo bhaviṣyati //3 //
START ChUp 1,9.4
tathāmuṣmiṃl loke loka iti |
sa ya etam eva vidvān upāste parovarīya eva hāsyāmuṣmiṃl loke jīvanaṃ bhavati tathāmuṣmiṃl loke loka iti loke loka iti
Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0