Language

ENहिગુ
Scripture Library

Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 1.4

1.4.1

ChUpBh_1,3.12 ātmānamudgātā svaṃ rūpaṃ gotranāmādibhiḥ sāmādīnkrameṇa svaṃ cā'tmānamantato 'nta upasṛtya stuvīta /
kāmaṃ dhyāyannapramattaḥ svaroṣmavyañjanādibhyaḥ pramādamakurvaṃstato 'bhyāśaḥ kṣiprameva ha yadyatrāsmā evaṃvide sa kāmaḥ samṛdhyeta samṛddhiṃ gacchet /
ko 'sau, yatkāmo yaḥ kāmo 'sya so 'yaṃ yatkāmaḥ sanstuvīteti /
dviruktikādarārthā //12//
iti chāndogyopaniṣacchāṅkarabhāṣye prathamādhyāyasya tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 1,4.1
om ity etad akṣaram udgītham upāsīta |
om iti hy udgāyati |
tasyopavyākhyānam

1.4.2

ChUpBh_1,4.1 omityetadityādiprakṛtasyākṣarasya punarupādānamudgīthākṣarādyupāsanāntaritatvādanyatra prasaṅgo mā bhūdityevamartham /
prakṛtasyaivākṣarasyāmṛtābhayaguṇaviśiṣṭasyopāsanaṃ vidhātavyamityārambhaḥ /
omityādi vyākhyātam //1 //
START ChUp 1,4.2
devā vai mṛtyor bibhyatas trayīṃ vidyāṃ prāviśan |
te chandobhir acchādayan |
yad ebhir acchādayaṃs tac chandasāṃ chandastvam

1.4.3

ChUpBh_1,4.2 devā vai mṛtyormārakādvibhyataḥ kiṃ kṛtavanta ityucyate /
trayīṃ vidyāṃ trayīvihitaṃ karma prāviśanpraviṣṭavanto vaidikaṃ karma prārabdhavanta ityarthaḥ /
tanmṛtyosrāṇaṃ manyamānāḥ /
kiñca te karmaṇyaviniyuktaiśchandobhirmantrairjapahomādi kurvanta ātmānaṃ karmāntareṣvacchādayaṃśchāditavantaḥ /
yadyasmādebhirmantrairacchādayaṃstattasmācchandasāṃ mantrāṇāṃ chādanācchandastvaṃ prasiddhameva //2 //
START ChUp 1,4.3
tān u tatra mṛtyur yathā matsyam udake paripaśyed evaṃ paryapaśyad ṛci sāmni yajuṣi |
te nu vittvordhvā ṛcaḥ sāmno yajuṣaḥ svaram eva prāviśan

1.4.4

ChUpBh_1,4.3 tāṃstatra devānkarmaparānmṛtyuryathā loke matsyaghātako matsyamudake nātigambhīre paripaśyedbaḍiśodakasrāvopāyasādhyaṃ manyamāna evaṃ paryapaśyaddṛṣṭavānmṛtyuḥ karmakṣayopāyena sādhyāndevānmena ityarthaḥ /
kvāsau devāndadarśetyucyate-ṛci sāmni yajuṣi /
ṛgyajuḥsāmasambandhikarmaṇītyarthaḥ /
te nu devā vaidikena karmaṇā saṃskṛtāḥ śuddhātmānaḥ santo mṛtyościkīrṣitaṃ viditavantaḥ /
viditvā ca ta ūrdhvā vyāvṛttāḥ karmabhya ṛcaḥ sāmno yajuṣa ṛgyajuḥsāmasambaddhātkarmaṇo 'bhyutthāyetyarthaḥ /
tena karmaṇā mṛtyubhayāpagamaṃ prati nirāśāstadapāsyāmṛtābhayaguṇamakṣaraṃ svaraṃ svaraśabditaṃ prāviśanneva praviṣṭavantaḥ /
oṅkāropāsanaparāḥ saṃvṛttāḥ /
evaśabdo 'vadhāraṇārthaḥ sansamuccayapratiṣedhārthaḥ /
tadupāsanaparāḥ saṃvṛttā ityarthaḥ //3 //
START ChUp 1,4.4
yadā vā ṛcam āpnoty om ity evātisvarati evaṃ sāmaivaṃ yajuḥ |
eṣa u svaro yad etad akṣaram etad amṛtam abhayam |
tat praviśya devā amṛtā abhavan

1.4.5

ChUpBh_1,4.4 kathaṃ punaḥ svaraśabdavācyatvamakṣarasyetyucyate-yadā vā ṛcamāpnotyomityevātisvaratyevaṃ sāmaivaṃ yajuḥ /
eṣa u svaraḥ /
ko 'sau yadetadakṣarametadamṛtamabhayaṃ tatpraviśya yathāguṇamevāmṛtā abhayāścābhavandevāḥ //4 //
START ChUp 1,4.5
sa ya etad evaṃ vidvān akṣaraṃ praṇauty etad evākṣaraṃ svaram amṛtam abhayaṃ praviśati |
tat praviśya yad amṛtā devās tad amṛto bhavati

Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc