Language

ENहिગુ
Scripture Library

Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 1.13

1.13.1

ChUpBh_1,12.5 omadāmoṃ pibāmoṃ devo dyotanāt /
varuṇo varṣaṇājjagataḥ /
prajāpatiḥ pālanātprajānām /
savitā prasavitṛtvātsarvasyā'ditya ucyate /
etaiḥ paryāyaiḥ sa evaṃbhūta ādityo 'nnamasmabhyamihā'baradābaratviti /
ta evaṃ hiṃ kṛtvā punarapyūcuḥ-sa tvaṃ he 'nnapate /
sa hi sarvasyānnasya prasavitṛtvātpatiḥ /
na hi tatpākena vinā prabhūtamannamaṇumātramapi jāyate prāṇinām /
ato 'nnapatiḥ /
he 'nnapate 'nnamasmabhyamihā'harā'hareti /
abhyāsa ādarārthaḥ /
omiti //5//
iti chāndogyopaniṣacchāṅkarabhāṣye prathamodhyāyasya dvādaśaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 1,13.1
ayaṃ vāva loko hāukāraḥ |
vāyur hāikāraḥ |
candramā athakāraḥ |
ātmehakāraḥ |
agnir īkāraḥ

1.13.2

ChUpBh_1,13.1 bhaktiviṣayopāsanaṃ sāmāvayavasambaddhamityataḥ sāmāvayavāntarastobhākṣara viṣayāṇyupāsanāntarāṇi saṃhatānyupadiśyante 'nantaraṃ sāmāvayavasambaddhatvāviśeṣāt-ayaṃ vāvāyameva loko hāukāraḥ stobho rathantare sāmni prasiddhaḥ-"iyaṃ vai rathantaram" iti /
asmātsambandhasāmānyāddhāukārastobho 'yaṃ loka ityevamupāsīta /
vāyurhākāraḥ /
vāmadevye sāmani hāikāraḥ prasiddhaḥ /
vāyvapsambandhaśca vāmadevasya sāmno yonirityasmātsāmānyāddhāikāraṃ vāyudṛṣṭyopāsīta /
candramā athakāraḥ /
candradṛṣṭyāthakāramupāsīta /
anne hīdaṃ sthitam /
annātmā candraḥ /
thakārākārasāmānyācca /
ātmehakāraḥ /
iheti stobhaḥ pratyakṣo hyātmeti vyapadiśyate /
iheti ca stobhaḥ /
tatsāmānyāt /
agnirīkāraḥ /
īnidhanāni cā'gneyāni sarvāṇi sāmānītyatastatsāmānyāt //1 //
START ChUp 1,13.2
āditya ūkāraḥ |
nihava ekāraḥ |
viśve devā auhoyikāraḥ |
prajapatir hiṅkāraḥ |
prāṇaḥ svaraḥ |
annaṃ yā |
vāg virāṭ

1.13.3

ChUpBh_1,13.2 āditya ūkāraḥ /
uccairūrdhvaṃ santamādityaṃ gāyantyūkāraścāyaṃ stobhaḥ /
ādityadaivatye sāmni stobha ū ityāditya ūkāraḥ /
nihava ityāhvānamekāraḥ stobhaḥ /
ehīti cā'hvayantīti tatsāmānyāt /
viśve devā auhoyikārovaiśvadevye sāmni darśanāt /
prajāpatirhiṅkāraḥ /
āniruktyāddhiṅkārasya cāvyaktatvāt /
prāṇaḥ svaraḥ /
svara iti stobhaḥ /
prāṇasya ca svarahetutvasāmānyāt /
annaṃ yā yā iti stobho 'nnam /
annena hīdaṃ yātītyatastatsāmānyāt /
vāgiti stobho virāḍannaṃ devatāviśeṣo vā /
vairāje sāmni stobhadarśanāt //2 //
START ChUp 1,13.3
aniruktas trayodaśaḥ stobhaḥ saṃcaro huṅkāraḥ

1.13.4

ChUpBh_1,13.3 anirukto 'vyaktatvādidaṃ vedaṃ veti nirvaktuṃ na śakyata ityataḥ sañcaro vikalpyamānasvarūpa ityarthaḥ /
ko 'sāvityāha-trayodaśaḥ stobho huṅkāraḥ /
avyakto hyayamato 'niruktaviśeṣa evopāsya ityabhiprāyaḥ //3 //
START ChUp 1,13.4
dugdhe 'smai vāg dohaṃ yo vāco dohaḥ |
annavān annādo bhavati |
ya etām evaṃ sāmnām upaniṣadaṃ vedopaniṣadaṃ veda

Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc