Caturvargasaṃgraha · Chapter 3
lalitalalanālīlodañcadvilolavilocano tpalavanarucāṃ cañcantīnāṃ cayair iva carcitā |
surabhisuhṛdaḥ pakṣacchātāvṛteva ca ṣaṭpadaiḥ kusumadhanuṣaḥ śyāmā mūrtis tanotu sukhāni vaḥ ||
bhramadbhramaraketakīvikasadekapatraprabhāḥ sanīlamaṇināyakā iva vimuktamuktālatāḥ |
dṛśaḥ śaśikalā iva pracitapakṣmaleśāṅkitā jayanti hariṇīdṛsām amṛtakālakūṭacchaṭāḥ ||
kratuṃ dhanānāṃ phalam agryam āhuḥ phalaṃ kratūnām avivādi puṇyam |
puṇyasya pūrṇaṃ phalam indraloko dviraṣṭvarṣāḥ striya eva nākaḥ ||
etāḥ santi vadhūvilāsakuṭilā bhrūkārmukaśreṇayaḥ karṇāntāyatapātinaś ca taruṇīnetratribhāgeṣavaḥ |
nirdagdho 'ndhakavairiṇā navamanaḥkṣobhābhiyogodbhavāt saṃrambhād avicārya kevalam asau mithyā tapasvī smaraḥ ||
lajjāvakro manasijadhanur bhrūvilāsena tānvyaś cintāpāṇḍuḥ spṛśati kṛśatāṃ vakrakāntyā śaśāṅkaḥ |
yāty evādhaḥ prahasitarucidorlatābhyāṃ mṛṇālī klībaṃ dhatte kuvalayakulaṃ kālimānaṃ kaṭākṣaiḥ ||
ayomayānāṃ hṛdayeṣu teṣāṃ ko 'py asti nūnaṃ kuliśopadeśaḥ |
soḍhāni yaiḥ prauḍhavilāsinīnāṃ karṇāntamuktāni vilocanāni ||
kuvalayamayī lolāpāṅge taraṅgamayī bhruvoḥ śaśiśatamayī vaktre gātre mṛṇālalatāmayī |
malayajamayī sparśe tanvī tuṣāramayī smite diśati viṣamaṃ smṛtyā tāpaṃ kim agnimayīva sā ||
smaraśaraniśitākṣyāḥ kampayante na keṣāṃ kurava iva kaṭākṣāḥ prauḍhaśalyā manāṃsi |
bhvanajanajigīṣotsāhayogāya yeṣām adhicapalatarāṇāṃ niścalā karṇamaitrī ||
stanasthalī hāriṇi sundarīṇāṃ nitambabimbe raśanāsanāthe |
dhatte viśeṣābharaṇābhimānalīlānavollekhalipiprapañcam ||
kāntāyā vilasadvilāsahasitasvacchāṃśacaścāmaraṃ saṃsaktāv abhiṣekahemakalaśau yac candanāṅkau stanau |
yatkārtasvarakānti cāru jaghanaṃ siṃhāsanaṃ bhūbhujāṃ sāmrājyaṃ tad idaṃ jayājayamayaḥ śeṣas tu cintāmayaḥ ||
nāsāditāni vanavāsadṛḍhavratena citrāṇi netracaritāni mṛgair mṛgākṣyāḥ |
tatkāntir ujjvalarucivyasanād aho nu hemnā hutāśapatanair api naiva labdhā ||
abhinavapayodharodgativiṣamasthitihārahaṃsamukhapatitā |
śaivalavalīva cāsyās trikakalitā bhāti romalatā ||
neyaṃ taruṇyās trivalī taraṅgakusaṅginī rājati romarājiḥ |
snātvā gato 'syāṃ smarakelivāpyāṃ kalaṅkalekhām apahāya candraḥ ||
karṇe kokilakāminīkalaravaḥ saṃtaptasūcīcayaḥ phullāśokapalāśacampakavanādyuddāmadāvānalaḥ |
tanvaṅgyā virahe vasnatasamayaḥ kālaḥ kim anyan nṛṇāṃ dehoccāṭanam eva ṣaṭpadaghaṭāghrāṇātithir manmathaḥ ||
āpāṇḍutā madanakīrtisakhī mukhendau praudhiṃ bibharti virahe harināyatākṣyāḥ |
acchinnabāṣpavisarāruṇanetrakoṇa līnapratāpam iva manmatham udvahantyāḥ ||
viyoge tanvaṅgyā hṛdayadamane dainyasadane ghane bhartṛsnehān madanadahane gharyacalane |
samāsanne cintācyasanaśamane prāṇagamane tanus tāpamlāne valati nalinīpatraśayane ||
dākṣiṇyapraṇayena pādapatite kānte mayā nekṣite prāṇānāṃ jvalitaḥ pravāsapiśunaḥ śāpānalaḥ paśyasi |
etaiḥ saṃbhramakātare kim adhunā mithyāsamāśvāsanaiḥ saṃtāpāya sakhi tvayaiva nanu me manopadeśaḥ kṛtaḥ ||
samāyāte patyau bahutaradinaprāpyapadavīṃ samulaṅghyāvighnāgamanacaturaṃ cārunayanā |
svayaṃ harṣodbāṣpā harati turagasyādaravatī rajaḥ skandhālīnaṃ nijavasanakoṇāvahananaiḥ ||
vāsaḥ kampaviśṛṅkhalaṃ vitilakaṃ svedodgamādānanaṃ saṃdaṣṭo 'dharapallavaḥ kalayati śvāsoṣmanā mlānatām |
dūti tvadvacane śaṭhasya kaṭhinasyāgre gate kuṇṭhatāṃ matsnehād vihitas tvayā kupitayā kleśapraveśaḥ kiyān ||
vyāptāsv aśokajvalanena dikṣu nirantarāpātaśilīmukhāsu |
ruddhāsu jālair vanamañjarīṇāṃ naṣṭā gatiḥ pānthakuraṅgakasya ||
vikasati sahakāre duḥsahe karṇikāre madhukaraparihāre sasmite sindhuvāre |
ahaha virahabhītyā kāminīṃ kaṇṭhalagnāṃ tyajati navavasante hanta kāpālikaḥ kaḥ ||
tanvaṅgyā navasaṃgame vyavasite kānte balān mekhalāṃ moktuṃ śvāsavikāsakampavikalāḥ kaṇṭhe luṭhantyaḥ sudhām |
mīlatpadmanipīḍitāliraṇitāḥ klībāḥ kiranti kṣaṇaṃ dhanyānāṃ nananeti niḥsahatayā huṃkāragarbhā giraḥ ||
gāḍhāliṅgananiścalāṅgalatikā kāntena ruddhā balād ālambyālakavallariṃ vidadhatā vakrāmbuje cumbanam |
kampraprasphuritāruṇādharadalā bālā nimīlyākṣiṇī manye mānasajanmajīvajananaṃ japyaṃ samabhyasyati ||
kenaiva viśikhāḥ sphuracchikhiśikhāśākhāsakhā māninī maunonmāthapṛthuprathā virahinīniḥśvāsapakṣānilāḥ |
sahyante rativallabhasya laṭabhānetrāntatīkṣṇānanā saṃdaṣṭādharapallavāgrataruṇīsītkāraśūtkāriṇaḥ ||
āyur dīrghataraṃ tanotu nayanadvandvaṃ kuraṅgīdṛśāṃ kīrtiṃ te smitasaṃtatiḥ stanataṭaśroṇī viśālaśriyam |
devasya trijagajjayāya paṭahe datte mṛgākṣīgiror ity utsāhasahe hitāya vihitā jāne jananyāśiṣaḥ ||
Original text: Caturvargasaṃgraha · Edition: Paṇḍit Durgāprasād Kāśīnāth Pāṇḍuraṅg Parab Kāvyāmālā Part 5 Bombay Nirnaya Sagar Press 85-101 · Data entry Daniele Cuneo · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0