ચતુર્વર્ગસંગ્રહ · અધ્યાય 3

લલિતલલનાલીલોદઞ્ચદ્વિલોલવિલોચનો ત્પલવનરુચાં ચઞ્ચન્તીનાં ચયૈર્ ઇવ ચર્ચિતા ।
સુરભિસુહૃદઃ પક્ષચ્છાતાવૃતેવ ચ ષટ્પદૈઃ કુસુમધનુષઃ શ્યામા મૂર્તિસ્ તનોતુ સુખાનિ વઃ ॥

ભ્રમદ્ભ્રમરકેતકીવિકસદેકપત્રપ્રભાઃ સનીલમણિનાયકા ઇવ વિમુક્તમુક્તાલતાઃ ।
દૃશઃ શશિકલા ઇવ પ્રચિતપક્ષ્મલેશાઙ્કિતા જયન્તિ હરિણીદૃસામ્ અમૃતકાલકૂટચ્છટાઃ ॥

ક્રતું ધનાનાં ફલમ્ અગ્ર્યમ્ આહુઃ ફલં ક્રતૂનામ્ અવિવાદિ પુણ્યમ્ ।
પુણ્યસ્ય પૂર્ણં ફલમ્ ઇન્દ્રલોકો દ્વિરષ્ટ્વર્ષાઃ સ્ત્રિય એવ નાકઃ ॥

એતાઃ સન્તિ વધૂવિલાસકુટિલા ભ્રૂકાર્મુકશ્રેણયઃ કર્ણાન્તાયતપાતિનશ્ ચ તરુણીનેત્રત્રિભાગેષવઃ ।
નિર્દગ્ધો ઽન્ધકવૈરિણા નવમનઃક્ષોભાભિયોગોદ્ભવાત્ સંરમ્ભાદ્ અવિચાર્ય કેવલમ્ અસૌ મિથ્યા તપસ્વી સ્મરઃ ॥

લજ્જાવક્રો મનસિજધનુર્ ભ્રૂવિલાસેન તાન્વ્યશ્ ચિન્તાપાણ્ડુઃ સ્પૃશતિ કૃશતાં વક્રકાન્ત્યા શશાઙ્કઃ ।
યાત્ય્ એવાધઃ પ્રહસિતરુચિદોર્લતાભ્યાં મૃણાલી ક્લીબં ધત્તે કુવલયકુલં કાલિમાનં કટાક્ષૈઃ ॥

અયોમયાનાં હૃદયેષુ તેષાં કો ઽપ્ય્ અસ્તિ નૂનં કુલિશોપદેશઃ ।
સોઢાનિ યૈઃ પ્રૌઢવિલાસિનીનાં કર્ણાન્તમુક્તાનિ વિલોચનાનિ ॥

કુવલયમયી લોલાપાઙ્ગે તરઙ્ગમયી ભ્રુવોઃ શશિશતમયી વક્ત્રે ગાત્રે મૃણાલલતામયી ।
મલયજમયી સ્પર્શે તન્વી તુષારમયી સ્મિતે દિશતિ વિષમં સ્મૃત્યા તાપં કિમ્ અગ્નિમયીવ સા ॥

સ્મરશરનિશિતાક્ષ્યાઃ કમ્પયન્તે ન કેષાં કુરવ ઇવ કટાક્ષાઃ પ્રૌઢશલ્યા મનાંસિ ।
ભ્વનજનજિગીષોત્સાહયોગાય યેષામ્ અધિચપલતરાણાં નિશ્ચલા કર્ણમૈત્રી ॥

સ્તનસ્થલી હારિણિ સુન્દરીણાં નિતમ્બબિમ્બે રશનાસનાથે ।
ધત્તે વિશેષાભરણાભિમાનલીલાનવોલ્લેખલિપિપ્રપઞ્ચમ્ ॥

કાન્તાયા વિલસદ્વિલાસહસિતસ્વચ્છાંશચશ્ચામરં સંસક્તાવ્ અભિષેકહેમકલશૌ યચ્ ચન્દનાઙ્કૌ સ્તનૌ ।
યત્કાર્તસ્વરકાન્તિ ચારુ જઘનં સિંહાસનં ભૂભુજાં સામ્રાજ્યં તદ્ ઇદં જયાજયમયઃ શેષસ્ તુ ચિન્તામયઃ ॥

નાસાદિતાનિ વનવાસદૃઢવ્રતેન ચિત્રાણિ નેત્રચરિતાનિ મૃગૈર્ મૃગાક્ષ્યાઃ ।
તત્કાન્તિર્ ઉજ્જ્વલરુચિવ્યસનાદ્ અહો નુ હેમ્ના હુતાશપતનૈર્ અપિ નૈવ લબ્ધા ॥

અભિનવપયોધરોદ્ગતિવિષમસ્થિતિહારહંસમુખપતિતા ।
શૈવલવલીવ ચાસ્યાસ્ ત્રિકકલિતા ભાતિ રોમલતા ॥

નેયં તરુણ્યાસ્ ત્રિવલી તરઙ્ગકુસઙ્ગિની રાજતિ રોમરાજિઃ ।
સ્નાત્વા ગતો ઽસ્યાં સ્મરકેલિવાપ્યાં કલઙ્કલેખામ્ અપહાય ચન્દ્રઃ ॥

કર્ણે કોકિલકામિનીકલરવઃ સંતપ્તસૂચીચયઃ ફુલ્લાશોકપલાશચમ્પકવનાદ્યુદ્દામદાવાનલઃ ।
તન્વઙ્ગ્યા વિરહે વસ્નતસમયઃ કાલઃ કિમ્ અન્યન્ નૃણાં દેહોચ્ચાટનમ્ એવ ષટ્પદઘટાઘ્રાણાતિથિર્ મન્મથઃ ॥

આપાણ્ડુતા મદનકીર્તિસખી મુખેન્દૌ પ્રૌધિં બિભર્તિ વિરહે હરિનાયતાક્ષ્યાઃ ।
અચ્છિન્નબાષ્પવિસરારુણનેત્રકોણ લીનપ્રતાપમ્ ઇવ મન્મથમ્ ઉદ્વહન્ત્યાઃ ॥

વિયોગે તન્વઙ્ગ્યા હૃદયદમને દૈન્યસદને ઘને ભર્તૃસ્નેહાન્ મદનદહને ઘર્યચલને ।
સમાસન્ને ચિન્તાચ્યસનશમને પ્રાણગમને તનુસ્ તાપમ્લાને વલતિ નલિનીપત્રશયને ॥

દાક્ષિણ્યપ્રણયેન પાદપતિતે કાન્તે મયા નેક્ષિતે પ્રાણાનાં જ્વલિતઃ પ્રવાસપિશુનઃ શાપાનલઃ પશ્યસિ ।
એતૈઃ સંભ્રમકાતરે કિમ્ અધુના મિથ્યાસમાશ્વાસનૈઃ સંતાપાય સખિ ત્વયૈવ નનુ મે મનોપદેશઃ કૃતઃ ॥

સમાયાતે પત્યૌ બહુતરદિનપ્રાપ્યપદવીં સમુલઙ્ઘ્યાવિઘ્નાગમનચતુરં ચારુનયના ।
સ્વયં હર્ષોદ્બાષ્પા હરતિ તુરગસ્યાદરવતી રજઃ સ્કન્ધાલીનં નિજવસનકોણાવહનનૈઃ ॥

વાસઃ કમ્પવિશૃઙ્ખલં વિતિલકં સ્વેદોદ્ગમાદાનનં સંદષ્ટો ઽધરપલ્લવઃ કલયતિ શ્વાસોષ્મના મ્લાનતામ્ ।
દૂતિ ત્વદ્વચને શઠસ્ય કઠિનસ્યાગ્રે ગતે કુણ્ઠતાં મત્સ્નેહાદ્ વિહિતસ્ ત્વયા કુપિતયા ક્લેશપ્રવેશઃ કિયાન્ ॥

વ્યાપ્તાસ્વ્ અશોકજ્વલનેન દિક્ષુ નિરન્તરાપાતશિલીમુખાસુ ।
રુદ્ધાસુ જાલૈર્ વનમઞ્જરીણાં નષ્ટા ગતિઃ પાન્થકુરઙ્ગકસ્ય ॥

વિકસતિ સહકારે દુઃસહે કર્ણિકારે મધુકરપરિહારે સસ્મિતે સિન્ધુવારે ।
અહહ વિરહભીત્યા કામિનીં કણ્ઠલગ્નાં ત્યજતિ નવવસન્તે હન્ત કાપાલિકઃ કઃ ॥

તન્વઙ્ગ્યા નવસંગમે વ્યવસિતે કાન્તે બલાન્ મેખલાં મોક્તું શ્વાસવિકાસકમ્પવિકલાઃ કણ્ઠે લુઠન્ત્યઃ સુધામ્ ।
મીલત્પદ્મનિપીડિતાલિરણિતાઃ ક્લીબાઃ કિરન્તિ ક્ષણં ધન્યાનાં નનનેતિ નિઃસહતયા હુંકારગર્ભા ગિરઃ ॥

ગાઢાલિઙ્ગનનિશ્ચલાઙ્ગલતિકા કાન્તેન રુદ્ધા બલાદ્ આલમ્બ્યાલકવલ્લરિં વિદધતા વક્રામ્બુજે ચુમ્બનમ્ ।
કમ્પ્રપ્રસ્ફુરિતારુણાધરદલા બાલા નિમીલ્યાક્ષિણી મન્યે માનસજન્મજીવજનનં જપ્યં સમભ્યસ્યતિ ॥

કેનૈવ વિશિખાઃ સ્ફુરચ્છિખિશિખાશાખાસખા માનિની મૌનોન્માથપૃથુપ્રથા વિરહિનીનિઃશ્વાસપક્ષાનિલાઃ ।
સહ્યન્તે રતિવલ્લભસ્ય લટભાનેત્રાન્તતીક્ષ્ણાનના સંદષ્ટાધરપલ્લવાગ્રતરુણીસીત્કારશૂત્કારિણઃ ॥

આયુર્ દીર્ઘતરં તનોતુ નયનદ્વન્દ્વં કુરઙ્ગીદૃશાં કીર્તિં તે સ્મિતસંતતિઃ સ્તનતટશ્રોણી વિશાલશ્રિયમ્ ।
દેવસ્ય ત્રિજગજ્જયાય પટહે દત્તે મૃગાક્ષીગિરોર્ ઇત્ય્ ઉત્સાહસહે હિતાય વિહિતા જાને જનન્યાશિષઃ ॥