Candrāloka · Chapter 6
ālambanoddīpanātmā vibhāvaḥ kāraṇaṃ dvidhā
kāryo 'nubhāvo bhāvaś ca sahāyo vyabhicāry api //
galadvedyāntarodbhedo hṛdayeṣv ajaḍātmanām
milan malayajālepa ivāhlādaṃ vikāsayan //
kāvye nāṭye ca kārye ca vibhāvādyair vibhāvitaḥ
āsvādyamānaikatanuḥ sthāyī bhāvo rasaḥ smṛtaḥ //
ratyākhyasthāyibhāvātmā vallabhādivibhāvitaḥ
ālasyerṣyājugupsābhyo vinā saṃcāribhir yutaḥ //
anubhāvaiḥ kaṭākṣādyair unmādādyair yathākramam
sambhogo vipralambhaś ca śṛṅgāro dvividho mataḥ //
hāsasthāyī raso hāsyo vibhāvadyair yathākramam
vairūpyaphullagaṇḍatvā -vahitthādyaiḥ samanvitaḥ //
abhīṣṭaviprayogāśru pātaglānyādibhiḥ kramāt
vibhāvādyair yutaḥ śoka sthāyī syāt karuṇo rasaḥ //
krodhasthāyī raso raudro vibhāvādyaiḥ samanvitaḥ
mātsaryahastaniṣpeṣa saṃmohādyair yathākramam //
utsāhākhyasthāyibhāvaḥ prabhāvādivibhāvabhūḥ
vīro 'nubhāvaiḥ sthairyādyair bhāvair garvādibhiryutaḥ //
vyāghrādibhir vibhāvais tu vepitādyanubhāvabhṛt
bhāvair mohādibhir yukto bhayasthāyī bhayānakaḥ //
sthāyī jugupsā bībhatso vibhāvādyā yathākramam
aniṣṭekṣaṇaniṣṭhīva mohādyā yatra saṃmatāḥ //
adbhuto vismayasthāyī māyādikavibhāvabhūḥ
romāñcādyanubhāvo 'yaṃ stambhādivyabhicārikaḥ //
nirvedasthāyikaḥ śāntaḥ satsaṅgādivibhāvabhūḥ
kṣamādikānubhāvo 'yaṃ stambhādivyabhicārikaḥ //
ratir devādiviṣayā santi ca vyabhicāriṇaḥ
vedyamānā nigadyante bhāvāḥ sāhityavedibhiḥ //
nirvedaglāniśaṅkākhyās tathāsūyāmadaśramāḥ
ālasyaṃ caiva dainyaṃ ca cintā mohaḥ smṛtir dhṛtiḥ //
vrīḍā capalatā harṣa āvego jaḍatā tathā
garvo viṣāda autsukyaṃ nidrāpasmāra eva ca //
suptaṃ prabodho 'marṣaś cāpy avahittham athogratā
matir vyādhis tathonmādas tathā maraṇam eva ca //
trāsaś caiva vitarkaś ca vijñeyā vyabhicāriṇaḥ
trayastriṃśad ime bhāvāḥ samākhyātās tu nāmataḥ //
sarvasādhāraṇaprema praśrayādisvarūpayā
anaucityā rasābhāsā bhāvābhāsāś ca kīrtitāḥ //
bhāvasya śāntir udayaḥ sandhiḥ śabalatā tathā
kāvyasya kāñcanasyeva kuṅkumaṃ kāntisaṃpade //
āturyam āsaptamaṃ ca yatheṣṭair aṣṭamādibhiḥ
samāsaḥ syāt padair na syāt samāsaḥ sarvathāpi ca //
pāñcālikī ca lāṭīyā gauḍīyā ca yathārasam
vaidarbhī ca yathāsaṃkhyaṃ catasro rītayaḥ smṛtāḥ //
madhurāyāṃ samākrāntā vargasthāḥ pañcamair nijaiḥ
lakāraś ca lasaṃyukto hrasvavyavahitau raṇau //
rephākrāntā vargyayaṇāṣ ṭavargāt pañcamād ṛte
kapākrāntas tavargaḥ syāt prauḍhāyāṃ ca kamūrdhatā //
sarvair ūrdhvaiḥ sakārasya sarvai rephasya sarvathā
rahor dvedhā tu saṃyogaḥ paruṣāyāṃ śaṣau svataḥ //
lakāro 'nyair asaṃyukto laghavo ghabhadhā rasau
lalitāyāṃ tathā śeṣā bhadrāyām iti vṛttayaḥ //
aṅgabhaṅgollasallīlā taruṇī smaratoraṇam
tarkakarkaśapūrṇokti prāptotkaṭadhiyāṃ vṛthā //
vīpsotsarpanmukhāgrārdraṃ barhī jahre kṛśas tṛṣam
lalanā rabhasaṃ dhatte ghanāṭope mahīyasi //
mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau
mayūkhastenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mahati ṛtusaṃkhyaḥ //
Original text: Candrāloka · Edition: the thesis by Réginald Beyaert (forthcoming) · Data entry Réginald Beyaert · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0