Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 88

88.01

nṛ^turaga^kari^kumbha^paryāṇa^sakṣīravṛkṣa^iṣṭakāsañcaya^cchatra^śayyā^āsana^ulūkhalāni dhvajaṃ cāmaraṃ śādvalaṃ puṣpitaṃ vā pradeśaṃ yadā śvā^avamūtrya^agrato yāti yātus tadā kārya^siddhir bhaved ārdrake gomaye miṣṭabhojya^āgamaḥ śuṣka^sammūtraṇe śuṣkam annaṃ guḍo modaka^avāptir eva^atha vā
atha viṣataru^kaṇṭhakī^kāṣṭha^pāṣāṇa^śuṣkadruma^asthi^śmaśānāni mūtrya^avahatya^atha vā yāyino +agresaro +aniṣṭam ākhyāti śayyā^kulāla^ādi bhāṇḍāny abhuktāny abhinnāni vā mūtrayan kanyakā^doṣakṛd bhujyamānāni ced duṣṭatāṃ tad^gṛhiṇyās tathā syād upānat^phalaṃ gos tu sammūtraṇe +avarṇa^jaḥ[K.varṇajaḥ] saṅkaraḥ/
gamana^mukham upānahaṃ sampragṛhya^upatiṣṭhed yadā syād tadā siddhaye māṃsa^pūrṇa^ānane +artha^āptir ādreṇa ca^asthnā śubhaṃ sa^agny^alātena śuṣkeṇa ca^asthnā gṛhītena mṛtyuḥ praśānta^ulmukena^abhighāto +atha puṃsaḥ śiro^hasta^pāda^ādi vaktre bhuvo +abhyāgamo[K.hyāgamo] vastra^cīra^ādibhir vyāpadaḥ ke cid āhuḥ savastre śubham
praviśati tu gṛhaṃ sa^śuṣka^asthi^vaktre pradhānasya tasmin vadhaḥ śṛṅkhalā^śīrṇa^vallī^varatrā^ādi vā bandhanaṃ ca^upagṛhya^upatiṣṭhed yadā syāt tadā bandhanaṃ leḍhi pādau vidhunvan svakarṇāv upary ākramaṃś ca^api vighnāya yātur virodhe virodhas tathā sva^aṅga^kaṇḍūyane syāt svapaṃś ca^ūrdhva^pādaḥ sadā doṣakṛt//

88.02

sūrya^udaye +arka^abhimukho virauti
grāmasya madhye yadi sārameyaḥ/
eko yadā vā bahavaḥ sametāḥ
śaṃsanti deśa^adhipam anyam āśu//

88.03

sūrya^unmukhaḥ śvā^analadik^sthitaś ca
caura^anala^trāsa^karo +acireṇa/
madhyāhna^kāle +anala^mṛtyu^śaṃsī
saśoṇitaḥ syāt kalaho +aparāhṇe//

88.04

ruvan dineśa^abhimukho +astakāle
kṛṣībalānāṃ bhayam āśu datte[K.dhatte]/
pradoṣa^kāle +aniladiṅ^mukhaś ca[K.tu]
datte[K.dhatte] bhayaṃ māruta^taskara^uttham//

88.05

udaṅ^mukhaś ca^api niśārdha^kāle
vipravyathāṃ goharaṇaṃ ca śāsti/
niśāvasāne śivadin^mukhaś ca
kanyā^abhidūṣa^anala^garbhapātān//

88.06

uccaiḥ svarāḥ syus tṛṇa^kūṭa^saṃsthāḥ
prāsāda^veśma^uttama^saṃsthitā vā/
varṣāsu vṛṣṭiṃ kathayanti tīvrām
anyatra mṛtyuṃ dahanaṃ rujaś ca//

88.07

prāvṛṭ^kāle +avagrahe +ambho +avagāhya
pratyāvartai[K.pratyāvṛttai] recakaiś ca^apy abhīkṣaṇam[K.abhīkṣṇam]/
ādhunvanto vā pibantaś ca toyaṃ
vṛṣṭiṃ kurvanty antare dvādaśāhāt//

88.08

dvāre śiro nyasya bahiḥ śarīraṃ
rorūyate śvā gṛhiṇīṃ vilokya/
roga^pradaḥ syād atha mandira^antar^
bahir^mukho *vakti ca[K.śaṃsati] bandhakīṃ tām//

88.09

kuḍyam utkirati veśmano yadā tatra khānaka^bhayaṃ bhavet tadā/
goṣṭham utkirati go^grahaṃ vaded dhānya^labdhim api dhānya^bhūmiṣu//

88.10

ekena^akṣṇā sa^aśruṇā dīna^dṛṣṭir
manda^āhāro duḥkha^kṛt tad^gṛhasya/
gobhiḥ sākaṃ[K.sārdhaṃ] krīḍamāṇaḥ subhikṣaṃ
kṣema^ārogyaṃ ca^abhidhatte mudaṃ ca//

88.11

vāmaṃ jighrej jānu vitta^āgamāya
strībhiḥ sākaṃ vigraho dakṣiṇaṃ cet/
ūruṃ vāmaṃ ca^indriya^artha^upabhogaḥ[K.upabhogāḥ]
savyaṃ jighred iṣṭa^mitrair virodhaḥ//

88.12

pādau jighred yāyinaś ced ayātrāṃ
prāha^artha^āptiṃ vāñchitāṃ niścalasya/
sthāna^sthasya^upānahau ced vijighret
kṣipraṃ yātrāṃ sārameyaḥ karoti//

88.13

ubhayor api jighraṇe hi bāhvor
vijñeyo ripu^caura^samprayogaḥ/
atha bhasmani gopayīta bhakṣān
māṃsa^asthīni ca[K.vā ca] śīghram agnikopaḥ//

88.14

grāme bhaṣitvā ca bahiḥ śmaśāne
bhaṣanti ced uttama^puṃ^vināśaḥ/
yiyāsataś ca^abhimukho virauti
yadā tadā śvā niruṇaddhi yātrām//

88.15

ukāra^*varṇe virute[K.varṇena rute] +artha^siddhir
okāra^varṇena ca vāma^pārśve/
vyākṣepam aukāra^rutena vindyān
niṣedhakṛt sarvarutaiś ca paścāt//

88.16

*khaṃkha^iti[K.saṅkheti] ca^uccaiś ca muhurmuhur ye
ruvanti daṇḍair iva tāḍyamānāḥ/
śvāno +abhidhāvanti ca maṇḍalena
te śūnyatāṃ mṛtyu^bhayaṃ ca kuryuḥ//

88.17

prakāśya dantān yadi leḍhi sṛkviṇī
tadā^aśanaṃ mṛṣṭam[K.miṣṭam] uśanti tadvidaḥ/
yadā^ānanaṃ *leḍhi punar[K.ca avalihen] na sṛkviṇī
pravṛtta^bhojye +api tadā^anna^vighna^kṛt//

88.18

grāmasya madhye yadi vā purasya
bhaṣanti saṃhatya muhurmuhur ye/
te kleśam ākhyānti tad^īśvarasya
śvā^araṇya^saṃstho mṛgavad vicintyaḥ//

88.19

vṛkṣa^upage krośati toya^pātaḥ
syād indrakīle sacivasya pīḍā/
vāyor gṛhe sasya^bhayaṃ gṛha^antaḥ
pīḍā purasya^eva ca gopura^sthe//

88.20

bhayaṃ ca śayyāsu tad^īśvarāṇāṃ
yāne bhaṣanto bhayadāś ca paścāt/
atha^apasavyā jana^sanniveśe
bhayaṃ bhaṣantaḥ kathayanty arīṇām//
89 śivārutādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc