Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 80

80.01

dvipa^bhujaga^śukti^śaṅkha^abhra^veṇu^timi^sūkara^prasūtāni/
muktāphalāni teṣāṃ bahusādhu ca śuktijaṃ bhavati//

80.02

siṃhalaka^pāralaukika^saurāṣṭrika^tāmraparṇi^pāraśavāḥ/
kaubera^pāṇḍyavāṭaka^haimā ity ākarās tv[K.hy] aṣṭau//

80.03

bahusaṃsthānāḥ snigdhāḥ[K.snigdhā] haṃsābhāḥ siṃhalākarāḥ sthūlāḥ/
īṣattāmrāḥ śvetās tamoviyuktāś ca tāmrākhyāḥ//

80.04

kṛṣṇāḥ śvetāḥ pītāḥ saśarkarāḥ pāralaukikā viṣamāḥ/
na sthūlā nātyalpā navanīta^nibhāś ca saurāṣṭrāḥ//

80.05

jyotiṣmatyaḥ[K.mantaḥ] śubhrā guravo +atimahāguṇāś ca pāraśavāḥ/
laghu jarjaraṃ dadhinibhaṃ *bṛhad dvisaṃsthānam[K.bṛhadvisaṃsthānam] api haimam//

80.06

viṣamam kṛṣṇa^śvetaṃ[K.kṛṣṇam śvetam] laghu kauberaṃ pramāṇa^tejovat/
nimbaphala^tripuṭa^dhānyaka^cūrṇāḥ syuḥ pāṇḍyavāṭabhavāḥ//

80.07

atasīkusuma^śyāmam vaiṣṇavam aindraṃ śaśāṅka^saṅkāśam/
haritāla^nibhaṃ vāruṇam asitaṃ yamadaivataṃ bhavati//

80.08

pariṇata^dāḍima^gulikā^guñjā^tāmraṃ ca vāyudaivatyam/
nirdhūma^anala^kamala^prabhaṃ ca vijñeyam āgneyam//

80.09

māṣaka^catuṣṭaya^dhṛtasya^ekasya śatāhatā tripañcāśat/
kārṣāpaṇā nigaditā mūlyaṃ tejoguṇayutasya//

80.10

māṣaka^dalahānyāto dvātriṃśa^dviṃśatis trayodaśa ca/
aṣṭau ca śatāni śatatrayaṃ tripañcāśatā sahitam//

80.11

pañcatriṃśaṃ śatam iti catvāraḥ kṛṣṇalā navatimūlyāḥ/
sārdhās tisro guñjāḥ saptatimūlyaṃ dhṛtaṃ rūpam//

80.12

guñjā^trayasya mūlyaṃ pañcāśad rūpakā guṇayutasya/
rūpaka^pañca^triṃśat^trayasya guñjā^ardhahīnasya//

80.13

paladaśabhāgo dharaṇaṃ tad yadi muktās trayodaśa surūpāḥ/
*triśatī[U.triṃśatī] sapañcaviṃśā rūpakasaṅkhyā kṛtaṃ mūlyam//

80.14

ṣoḍaśakasya dviśatī viṃśatirūpasya saptatiḥ saśatā/
yatpañcaviṃśatidhṛtaṃ tasya śataṃ triṃśatā sahitam//

80.15

triṃśatsaptatimūlyaṃ catvāriṃśacchatārdha^mūlyaṃ[K.mūlyā] ca/
ṣaṣṭiḥ pañconā vā dharaṇam pañca^aṣṭakaṃ mūlyam//

80.16

muktāśītyā triṃśacchatasya sā pañcarūpakavihīnā/
dvitricatuḥpañcaśatā dvādaśaṣaṭpañcakatritayam//

80.17

pikkā^piccā^arghā^ardhā ravakaḥ sikthaṃ trayodaśa^ādyānām/
saṃjṇāḥ parato nigarāś cūrṇāś ca^aśītipūrvāṇām//

80.18

etad^guṇayuktānāṃ dharaṇa^dhṛtānāṃ prakīrtitaṃ[K.prakītitam] mūlyam/
parikalpyam antarāle hīnaguṇāṇāṃ kṣayaḥ kāryaḥ//

80.19

kṛṣṇa^śvetaka^pītaka^tāmrāṇām īṣad api ca viṣamāṇām/
tryaṃśonam viṣamaka^pītayoś ca ṣaḍbhāga^dalahīnam//

80.20

airāvata^kulajānāṃ puṣya^śravaṇa^indu^sūrya^divaseṣu/
ye cottarāyaṇabhavā grahaṇe +arkendvoś ca bhadrebhāḥ//

80.21

teṣāṃ kila jāyante muktāḥ kumbheṣu saradakośeṣu/
bahavo bṛhatpramāṇā bahusaṃsthānāḥ prabhāyuktāḥ//

80.22

naiṣām arghaḥ kāryo na ca vedho +atīva te prabhāyuktāḥ/
suta^vijaya^ārogya^karā mahāpavitrā dhṛtā rājñām//

80.23

daṃṣṭrāmūle śaśikāntisaprabhaṃ bahuguṇaṃ ca vārāham/
timijaṃ matsya^aākṣi^ibhaṃ bṛhat pavitraṃ bahuguṇaṃ ca//

80.24

varṣa^upalavajjātaṃ vāyuskandhāc ca saptamād bhraṣṭam/
hriyate kila khād divyais taḍit^prabhaṃ megha^sambhūtam//

80.25

takṣaka^vāsuki^kulajāḥ kāmagamā ye ca pannagās teṣām/
snigdhā nīladyutayo bhavanti muktāḥ phaṇasyānte//

80.26

śaste +avanipradeśe rajatamaye bhājane sthite ca yadi/
varṣati devo +akasmāt tajjñeyaṃ nāgasambhūtam//

80.27

apaharati viṣamalakṣmīṃ kṣapayati śatrūn yaśo vikāśayati/
bhaujaṅgaṃ nṛpatīnāṃ dhṛtam akṛtārghaṃ vijayadaṃ ca//

80.28

karpūra^sphaṭika^nibhaṃ cipiṭaṃ viṣamaṃ ca veṇujaṃ jñeyam/
śaṅkha^udbhavaṃ śaśinibhaṃ vṛttaṃ bhrājiṣṇu ruciraṃ ca//

80.29

śaṅkha^timi^veṇu^vāraṇa^varāha^bhujaga^abhrajāny *avaidyāni[K.avaidhyāni ū.avedyāni]/
amitaguṇatvāc ca^eṣām arghaḥ śāstre na nirdiṣṭaḥ//

80.30

etāni sarvāṇi mahāguṇāni
sutā^artha^saubhāgya^yaśas^karāṇi/
ruk^śoka^hantṝṇi ca pārthivānāṃ
muktāphalāni^īpsita^kāmadāni//

80.31

surabhūṣaṇaṃ latānāṃ sahasram aṣṭottaraṃ caturhastam/
inducchando[K.indracchando] nāmnā vijayacchandas tadardhena//

80.32

śatam aṣṭayutaṃ hāro devacchando hy aśītir ekayutā/
aṣṭāṣṭako +ardhahāro raśmikalāpaś ca navaṣaṭkaḥ//

80.33

dvātriṃśatā tu guccho viṃśatyā kīrtito +ardhagucchākhyaḥ/
ṣoḍaśabhir māṇavako dvādaśabhiś ca^ardhamāṇavakaḥ//

80.34

mandarasaṃjño +aṣṭābhiḥ pañcalatā hāraphalakam ity uktam/
saptāviṃśatimuktā hasto nakṣatramālā^iti//

80.35

antaramaṇisaṃyuktā maṇisopānaṃ suvarṇagulikair vā/
taralaka^maṇi^madhyaṃ tadvijñeyaṃ cāṭukāram iti//

80.36

ekāvalī nāma yatheṣṭa^saṅkhyā
hastapramāṇā maṇi^viprayuktā/
saṃyojitā yā maṇinā tu madhye
yaṣṭi^iti sā bhūṣaṇavidbhir uktam//
81 padmarāgalakṣaṇādyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc