બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 80

દ્વિપ^ભુજગ^શુક્તિ^શઙ્ખ^અભ્ર^વેણુ^તિમિ^સૂકર^પ્રસૂતાનિ।
મુક્તાફલાનિ તેષાં બહુસાધુ ચ શુક્તિજં ભવતિ॥

સિંહલક^પારલૌકિક^સૌરાષ્ટ્રિક^તામ્રપર્ણિ^પારશવાઃ।
કૌબેર^પાણ્ડ્યવાટક^હૈમા ઇત્ય્ આકરાસ્ ત્વ્[ક્.હ્ય્] અષ્ટૌ॥

બહુસંસ્થાનાઃ સ્નિગ્ધાઃ[ક્.સ્નિગ્ધા] હંસાભાઃ સિંહલાકરાઃ સ્થૂલાઃ।
ઈષત્તામ્રાઃ શ્વેતાસ્ તમોવિયુક્તાશ્ ચ તામ્રાખ્યાઃ॥

કૃષ્ણાઃ શ્વેતાઃ પીતાઃ સશર્કરાઃ પારલૌકિકા વિષમાઃ।
ન સ્થૂલા નાત્યલ્પા નવનીત^નિભાશ્ ચ સૌરાષ્ટ્રાઃ॥

જ્યોતિષ્મત્યઃ[ક્.મન્તઃ] શુભ્રા ગુરવો +અતિમહાગુણાશ્ ચ પારશવાઃ।
લઘુ જર્જરં દધિનિભં *બૃહદ્ દ્વિસંસ્થાનમ્[ક્.બૃહદ્વિસંસ્થાનમ્] અપિ હૈમમ્॥

વિષમમ્ કૃષ્ણ^શ્વેતં[ક્.કૃષ્ણમ્ શ્વેતમ્] લઘુ કૌબેરં પ્રમાણ^તેજોવત્।
નિમ્બફલ^ત્રિપુટ^ધાન્યક^ચૂર્ણાઃ સ્યુઃ પાણ્ડ્યવાટભવાઃ॥

અતસીકુસુમ^શ્યામમ્ વૈષ્ણવમ્ ઐન્દ્રં શશાઙ્ક^સઙ્કાશમ્।
હરિતાલ^નિભં વારુણમ્ અસિતં યમદૈવતં ભવતિ॥

પરિણત^દાડિમ^ગુલિકા^ગુઞ્જા^તામ્રં ચ વાયુદૈવત્યમ્।
નિર્ધૂમ^અનલ^કમલ^પ્રભં ચ વિજ્ઞેયમ્ આગ્નેયમ્॥

માષક^ચતુષ્ટય^ધૃતસ્ય^એકસ્ય શતાહતા ત્રિપઞ્ચાશત્।
કાર્ષાપણા નિગદિતા મૂલ્યં તેજોગુણયુતસ્ય॥

માષક^દલહાન્યાતો દ્વાત્રિંશ^દ્વિંશતિસ્ ત્રયોદશ ચ।
અષ્ટૌ ચ શતાનિ શતત્રયં ત્રિપઞ્ચાશતા સહિતમ્॥

પઞ્ચત્રિંશં શતમ્ ઇતિ ચત્વારઃ કૃષ્ણલા નવતિમૂલ્યાઃ।
સાર્ધાસ્ તિસ્રો ગુઞ્જાઃ સપ્તતિમૂલ્યં ધૃતં રૂપમ્॥

ગુઞ્જા^ત્રયસ્ય મૂલ્યં પઞ્ચાશદ્ રૂપકા ગુણયુતસ્ય।
રૂપક^પઞ્ચ^ત્રિંશત્^ત્રયસ્ય ગુઞ્જા^અર્ધહીનસ્ય॥

પલદશભાગો ધરણં તદ્ યદિ મુક્તાસ્ ત્રયોદશ સુરૂપાઃ।
*ત્રિશતી[ઉ.ત્રિંશતી] સપઞ્ચવિંશા રૂપકસઙ્ખ્યા કૃતં મૂલ્યમ્॥

ષોડશકસ્ય દ્વિશતી વિંશતિરૂપસ્ય સપ્તતિઃ સશતા।
યત્પઞ્ચવિંશતિધૃતં તસ્ય શતં ત્રિંશતા સહિતમ્॥

ત્રિંશત્સપ્તતિમૂલ્યં ચત્વારિંશચ્છતાર્ધ^મૂલ્યં[ક્.મૂલ્યા] ચ।
ષષ્ટિઃ પઞ્ચોના વા ધરણમ્ પઞ્ચ^અષ્ટકં મૂલ્યમ્॥

મુક્તાશીત્યા ત્રિંશચ્છતસ્ય સા પઞ્ચરૂપકવિહીના।
દ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચશતા દ્વાદશષટ્પઞ્ચકત્રિતયમ્॥

પિક્કા^પિચ્ચા^અર્ઘા^અર્ધા રવકઃ સિક્થં ત્રયોદશ^આદ્યાનામ્।
સંજ્ણાઃ પરતો નિગરાશ્ ચૂર્ણાશ્ ચ^અશીતિપૂર્વાણામ્॥

એતદ્^ગુણયુક્તાનાં ધરણ^ધૃતાનાં પ્રકીર્તિતં[ક્.પ્રકીતિતમ્] મૂલ્યમ્।
પરિકલ્પ્યમ્ અન્તરાલે હીનગુણાણાં ક્ષયઃ કાર્યઃ॥

કૃષ્ણ^શ્વેતક^પીતક^તામ્રાણામ્ ઈષદ્ અપિ ચ વિષમાણામ્।
ત્ર્યંશોનમ્ વિષમક^પીતયોશ્ ચ ષડ્ભાગ^દલહીનમ્॥

ઐરાવત^કુલજાનાં પુષ્ય^શ્રવણ^ઇન્દુ^સૂર્ય^દિવસેષુ।
યે ચોત્તરાયણભવા ગ્રહણે +અર્કેન્દ્વોશ્ ચ ભદ્રેભાઃ॥

તેષાં કિલ જાયન્તે મુક્તાઃ કુમ્ભેષુ સરદકોશેષુ।
બહવો બૃહત્પ્રમાણા બહુસંસ્થાનાઃ પ્રભાયુક્તાઃ॥

નૈષામ્ અર્ઘઃ કાર્યો ન ચ વેધો +અતીવ તે પ્રભાયુક્તાઃ।
સુત^વિજય^આરોગ્ય^કરા મહાપવિત્રા ધૃતા રાજ્ઞામ્॥

દંષ્ટ્રામૂલે શશિકાન્તિસપ્રભં બહુગુણં ચ વારાહમ્।
તિમિજં મત્સ્ય^અઆક્ષિ^ઇભં બૃહત્ પવિત્રં બહુગુણં ચ॥

વર્ષ^ઉપલવજ્જાતં વાયુસ્કન્ધાચ્ ચ સપ્તમાદ્ ભ્રષ્ટમ્।
હ્રિયતે કિલ ખાદ્ દિવ્યૈસ્ તડિત્^પ્રભં મેઘ^સમ્ભૂતમ્॥

તક્ષક^વાસુકિ^કુલજાઃ કામગમા યે ચ પન્નગાસ્ તેષામ્।
સ્નિગ્ધા નીલદ્યુતયો ભવન્તિ મુક્તાઃ ફણસ્યાન્તે॥

શસ્તે +અવનિપ્રદેશે રજતમયે ભાજને સ્થિતે ચ યદિ।
વર્ષતિ દેવો +અકસ્માત્ તજ્જ્ઞેયં નાગસમ્ભૂતમ્॥

અપહરતિ વિષમલક્ષ્મીં ક્ષપયતિ શત્રૂન્ યશો વિકાશયતિ।
ભૌજઙ્ગં નૃપતીનાં ધૃતમ્ અકૃતાર્ઘં વિજયદં ચ॥

કર્પૂર^સ્ફટિક^નિભં ચિપિટં વિષમં ચ વેણુજં જ્ઞેયમ્।
શઙ્ખ^ઉદ્ભવં શશિનિભં વૃત્તં ભ્રાજિષ્ણુ રુચિરં ચ॥

શઙ્ખ^તિમિ^વેણુ^વારણ^વરાહ^ભુજગ^અભ્રજાન્ય્ *અવૈદ્યાનિ[ક્.અવૈધ્યાનિ ઊ.અવેદ્યાનિ]।
અમિતગુણત્વાચ્ ચ^એષામ્ અર્ઘઃ શાસ્ત્રે ન નિર્દિષ્ટઃ॥

એતાનિ સર્વાણિ મહાગુણાનિ
સુતા^અર્થ^સૌભાગ્ય^યશસ્^કરાણિ।
રુક્^શોક^હન્તૄણિ ચ પાર્થિવાનાં
મુક્તાફલાનિ^ઈપ્સિત^કામદાનિ॥

સુરભૂષણં લતાનાં સહસ્રમ્ અષ્ટોત્તરં ચતુર્હસ્તમ્।
ઇન્દુચ્છન્દો[ક્.ઇન્દ્રચ્છન્દો] નામ્ના વિજયચ્છન્દસ્ તદર્ધેન॥

શતમ્ અષ્ટયુતં હારો દેવચ્છન્દો હ્ય્ અશીતિર્ એકયુતા।
અષ્ટાષ્ટકો +અર્ધહારો રશ્મિકલાપશ્ ચ નવષટ્કઃ॥

દ્વાત્રિંશતા તુ ગુચ્છો વિંશત્યા કીર્તિતો +અર્ધગુચ્છાખ્યઃ।
ષોડશભિર્ માણવકો દ્વાદશભિશ્ ચ^અર્ધમાણવકઃ॥

મન્દરસંજ્ઞો +અષ્ટાભિઃ પઞ્ચલતા હારફલકમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્।
સપ્તાવિંશતિમુક્તા હસ્તો નક્ષત્રમાલા^ઇતિ॥

અન્તરમણિસંયુક્તા મણિસોપાનં સુવર્ણગુલિકૈર્ વા।
તરલક^મણિ^મધ્યં તદ્વિજ્ઞેયં ચાટુકારમ્ ઇતિ॥

એકાવલી નામ યથેષ્ટ^સઙ્ખ્યા
હસ્તપ્રમાણા મણિ^વિપ્રયુક્તા।
સંયોજિતા યા મણિના તુ મધ્યે
યષ્ટિ^ઇતિ સા ભૂષણવિદ્ભિર્ ઉક્તમ્॥
81 પદ્મરાગલક્ષણાદ્યાયઃ