Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 77

77.01

śastrena veṇī^vinigūhitena vidūrathaṃ svā mahiṣī jaghāna/
viṣa^pradigdhena ca nūpureṇa devī viraktā kila kāśirājam//

77.02

evaṃ viraktā janayanti doṣān
prāṇacchido +anyair anukīrtitaiḥ kim/
raktāviraktāḥ puruṣair ato +arthāt
parīkṣitavyāḥ pramadāḥ prayatnāt//

77.03

snehaṃ manobhavakṛtaṃ kathayanti bhāvā
nābhī^bhuja^stana^vibhūṣaṇa^darśanāni/
vastra^abhisaṃyamana^keśa^vimokṣaṇāni
bhrūkṣepa^kampita^kaṭākṣa^nirīkṣaṇāni//

77.04

uccaiḥ ṣṭhīvanam utkaṭa^prahasitaṃ śayyā^āsana^utsarpaṇaṃ
gātra^āsphoṭana^jṛmbhaṇāni sulabha^dravya^alpa^samprārthanā/
bāla^āliṅgana^cumbanāny abhimukhe sakhyāḥ samālokanaṃ
dṛkpātaś ca parāṅmukhe guṇakathā karṇasya kaṇḍūyanam//

77.05

imāṃ ca vindyād anuraktaceṣṭāṃ
priyāṇi vakti svadhanaṃ dadāti/
vilokya saṃhṛṣyati vītaroṣā
pramārṣṭi doṣān guṇakīrtanena//

77.06

tanmitrapūjā tadaridviṣatvaṃ
kṛtasmṛtiḥ proṣita^daurmanasyam/
stana^oṣṭha^dānāny upagūhanaṃ ca
svedo +atha cumbā^prathama^abhiyogaḥ//

77.07

virakta^ceṣṭā bhrukuṭī[K.bhṛkuṭī]^mukhatvaṃ
parāṅmukhatvaṃ kṛtavismṛtiś ca/
asambhramo duṣparitoṣatā ca
taddviṣṭa^maitrī paruṣaṃ ca vākyam//

77.08

spṛṣṭvā^atha vā^ālokya dhunoti gātraṃ
karoti garvaṃ na ruṇaddhi yāntam/
cumbā^virāme vadanaṃ pramārṣṭi
paścāt samuttiṣṭhati pūrvasuptā//

77.09

bhikṣuṇikā pravrajitā dāsī dhātrī kumārikā rajikā/
mālākārī duṣṭāṅganā sakhī nāpitī dūtyaḥ//

77.10

kulajana^vināśa^hetur dūtyo yasmād ataḥ prayatnena/
tābhyaḥ striyo +abhirakṣyā vaṃśa^yaśo^māna^vṛddhy^artham//

77.11

rātrī^vihāra^jāgara^roga^vyapadeśa^paragṛha^īkṣaṇikāḥ/
vyasana^utsavāś ca saṅketa^hetavas teṣu rakṣyāś ca//

77.12

ādau na^icchati na^ujjhati smarakathāṃ vrīḍā^vimiśra^ālasā
madhye hrī^parivarjita^abhyuparame lajjā^vinamra^ānanā/
bhāvair na^ekavidhaiḥ karoty abhinayaṃ bhūyaś ca yā sādarā
buddhvā pumprakṛtiṃ ca yā^anucarati glānetaraiś ceṣṭitaiḥ//

77.13

strīṇāṃ guṇā yauvana^rūpa^veṣa^
dākṣiṇya^vijñāna^vilāsa^pūrvāḥ/
strī ratnasaṃjñā ca guṇa^anvitāsu
strī^vyādhayo +anyāś caturasya puṃsaḥ//

77.14

na grāmya^varṇair maladigdhakāyā
nindyāṅga^saṃbandhi^kathāṃ ca kuryāt/
na ca^anyakārya^smaraṇaṃ rahaḥsthā
mano hi mūlaṃ haradagdhamūrteḥ//

77.15

śvāsaṃ manuṣyeṇa samaṃ tyajantī bāhu^upadhāna^stana^dāna^dakṣā/
sugandha^keśā susamīpa^rāgā supte +anusuptā prathamaṃ vibuddhā//

77.16

duṣṭa^svabhāvāḥ parivarjanīyā vimarda^kāleṣu ca na kṣamā yāḥ/
yāsām asṛg^vā^asita^nīla^pītam ātāmravarṇaṃ ca na tāḥ praśastāḥ//

77.17

yā svapnaśīlā bahu^rakta^pittā pravāhinī vāta^kapha^atiraktā[K.atiriktā]/
mahāśanā svedayutāṅgaduṣṭhā yā hrasvakeśī palitānvitā vā[K.ca]//

77.18

māṃsāni yasyāś ca calanti nāryā
mahodarā khikkhiminī ca yā syāt//
strīlakṣaṇe yāḥ kathitāś ca pāpās
tābhir na kuryāt saha kāmadharmam//

77.19

śaśa^śoṇita^saṅkāśaṃ lākṣā^rasa^sannikāśam atha^vā yat/
prakṣālitaṃ virajyati yac ca^asṛk tad bhavet^śuddham//

77.20

yac chabda^vedanā^varjitaṃ tryahāt sannivartate raktam/
tat puruṣa^samprayogād avicāraṃ garbhatāṃ yāti//

77.21

na dinatrayaṃ niṣevyaṃ[K.niṣevet] snānaṃ mālya^anulepanaṃ *strībhiḥ[K.ca strī]/
snāyāc caturtha^divase śāstra^uktena^upadeśena//

77.22

puṣyasnāna^oṣadhayo yāḥ kathitās tābhir ambu^miśrābhiḥ/
snāyāt tathātra mantraḥ sa eva yas tatra nirdiṣṭaḥ//

77.23

yugmāsu kila manuṣyā niśāsu nāryo bhavanti viṣamāsu/
dīrghāyuṣaḥ surūpāḥ sukhinaś ca vikṛṣṭa^yugmāsu//

77.24

dakṣiṇa^pārśve puruṣo vāme nārī yamāv ubhayasaṃsthau//
yad udaramadhya^upagataṃ napuṃsakaṃ tan niboddhavyam//

77.25

kendra^trikoṇeṣu śubhasthiteṣu
lagne śaśāṅke ca śubhaiḥ samete/
pāpais trilābhārigataiś ca yāyāt
puṃjanmayogeṣu ca samprayogam//

77.26

na nakhadaśanavikṣatāni kuryād
ṛtusamaye puruṣaḥ striyāḥ kathañ cit/
ṛtur api daśa ṣaṭ ca vāsarāṇi
prathama^niśātritayaṃ na tatra gamyam//
78 śayyāsanalakṣaṇādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc