Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 76

76.01

srag^gandha^dhūpa^ambara^bhūṣaṇa^ādyaṃ na śobhate śukla^śiroruhasya/
yasmād ato mūrdhaja^rāgasevāṃ kuryād yatha^eva^añjana^bhūṣaṇānām//

76.02

lauhe pātre taṇḍulān kodravāṇāṃ
śukle pakvāṃl lohacūrṇena sākam/
piṣṭān sūkṣmaṃ mūrdhni śukla^amla^keśe
datvā[K.dattvā] tiṣṭhed veṣṭayitvā^ārdra[K.arka]patraiḥ//

76.03

yāte dvitīye prahare vihāya
dadyāt^śirasy āmalaka^pralepam/
saṃchādya patraiḥ praharadvayena
prakṣālitaṃ kārṣṇyam upaiti śīrṣam//

76.04

paścāt^śiraḥsnāna^sugandha^tailair
loha^amla^gandhaṃ śiraso +apanīya/
hṛdyaiś ca gandhair vividhaiś ca dhūpair
antaḥpure rājyasukhaṃ niṣevet//

76.05

tvak^kuṣṭha^reṇu^nalikā^spṛkkā^rasa^tagara^bālakais tulyaiḥ/
kesara^patra^vimiśrair narapati^yogyaṃ śiraḥsnānam//

76.06

mañjiṣṭhayā vyāghranakhena śuktyā tvacā sakuṣṭhena rasena cūrṇaḥ/
tailena yukto +arkamayūkha^taptaḥ karoti tac campaka^gandhi tailam//

76.07

tulyaiḥ patra^turuṣka^bāla^tagarair gandhaḥ smaroddīpanaḥ
savyāmo bakulo +ayam eva kaṭukā^hiṅgu^pradhūpa^anvitaḥ/
kuṣṭhena^utpalagandhikaḥ samalayaḥ pūrvo bhavec campako
jātī^tvak^sahito +atimuktaka iti jñeyaḥ sakustumburuḥ//

76.08

śatapuṣpā^kundurukau pādena^ardhena nakha^turuṣkau ca/
malaya^priyaṅgu^*bhāgau[K's tr. bhāgo] gandho dhūpyo guḍa^nakhena//

76.09

guggulu^bālaka[K.vālaka]^lākṣā^mustā^nakha^śarkarāḥ kramād dhūpaḥ/
anyo māṃsī^bālaka[K.vālaka]^turuṣka^nakha^candanaiḥ piṇḍaḥ//

76.10

harītakī^śaṅkha^ghana^drava^ambubhir
guḍa^utpalaiḥ śailaka^mustaka^anvitaiḥ/
navānta^pāda^ādi^vivardhitaiḥ kramād
bhavanti dhūpā bahavo manoharāḥ//

76.11

bhāgaiś caturbhiḥ sita^śaila[U.śaileya]^mustāḥ
śrī^sarja^bhāgau nakha^guggulū ca/
karpūra^bodho madhu^piṇḍito +ayaṃ
kopacchado nāma narendradhūpaḥ//

76.12

tvag^uśīra^patra^bhāgaiḥ sūkṣmailā^ardhena saṃyutaiś cūrṇaḥ/
puṭavāsaḥ[K.paṭavāsaḥ] pravaro +ayaṃ mṛga^karpūra^prabodhena//

76.13

ghana^bālaka^śaileyaka^karpūra^uśīra^nāgapuṣpāṇi/
vyāghranakha^spṛkkā^aguru^*damanaka[U.madanaka]^nakha^tagara^dhānyāni//

76.14

karpūra[k's tr. karcūra]^cola[K.cora]^malayaiḥ svecchāparivartitaiś caturbhir ataḥ/
ekadvitricaturbhir bhāgair gandhārṇavo bhavati//

76.15

atyulbaṇagandha^tvād ekāṃśo nityam eva dhānyānām/
karpūrasya tadūno naitau dvitryādibhir deyau//

76.16

śrī^sarja^guḍa^nakhais te dhūpayitavyāḥ kramān na piṇḍasthaiḥ/
bodhaḥ kastūrikayā deyaḥ karpūra^saṃyutayā//

76.17

atra sahasra^catuṣṭayam anyāni ca saptati^sahasrāṇi/
lakṣaṃ śatāni sapta viṃśati^yuktāni gandhānām//

76.18

ekaikam ekabhāgaṃ dvi^tri^catur^bhāgikair yutaṃ dravyaiḥ/
ṣaḍ^gandha^karaṃ tadvad dvi^tri^catur^bhāgikaṃ kurute//

76.19

dravya^catuṣṭaya^yogād gandha^caturviṃśatir yathā^ekasya/
evaṃ śeṣāṇām api ṣaṇṇavatiḥ sarvapiṇḍo +atra//

76.20

ṣoḍaśake dravyagaṇe caturvikalpena bhidyamānānām/
aṣṭādaśa jāyante śatāni sahitāni viṃśatyā//

76.21

ṣaṇṇavati^bhedabhinnaś catur^vikalpo gaṇo yatas tasmāt/
ṣaṇṇanavati^guṇaḥ kāryaḥ sā saṅkhyā bhavati gandhānām//

76.22

pūrveṇa pūrveṇa gatena yuktaṃ
sthānaṃ vināntyaṃ pravadanti saṅkhyām/
icchāvikalpaiḥ kramaśo +abhinīya
nīte nivṛttiḥ punar anyanītiḥ//

76.23

dvi^tri^indriya^aṣṭabhāgair aguruḥ patraṃ turuṣka^śaileyau
viṣaya^aṣṭa^pakṣa^dahanāḥ priyaṅgu^mustā^rasāḥ keśaḥ//

76.24

spṛkkā^tvak^tagarāṇāṃ māṃsyāś ca kṛta^eka^sapta^ṣaḍ^bhāgāḥ/
sapta^ṛtu^veda^candrair malaya^nakha^śrīka^kundurukāḥ//

76.25

ṣoḍaśake kacchapuṭe yathā tathā *miśrite caturdravye[K.miśritaiś caturdravyaiḥ]/
ye +atra^aṣṭādaśa bhāgās te +asmin gandhādayo yogāḥ//

76.26

nakha^tagara^turuṣka^yutā jātī^karpūra^mṛga^kṛta^ubdodhāḥ[U.udbodhāḥ]/
guḍa^nakha^dhūpyā gandhāḥ kartavyāḥ sarvatobhadrāḥ//

76.27

jātīphala^mṛga^karpūra^bodhitaiḥ sa^sahakāra^madhu^siktaiḥ/
bahavo +atra pārijātāś caturbhir icchāparigṛhītaiḥ//

76.28

sarja^rasa^śrīvāsaka^samanvitā ye +atra sarva^dhūpās[K.sarvayogās] taiḥ/
śrī^sarja^rasa^viyuktaiḥ snānāni sabālaka[K.savālaka]tvagbhiḥ//

76.29

rodhra^uśīra^nata^aguru^*mustā^patra[K.mustā]^priyaṅgu^vana^pathyāḥ/
navakoṣṭhāt kacchapuṭād dravyatritayaṃ samuddhṛtya//

76.30

candana^turuṣka^bhāgau śukty^ardhaṃ pādikā tu śatapuṣpā/
kaṭu^hiṅgula^guḍa^dhūpyāḥ kesaragandhāś caturaśītiḥ//

76.31

saptāhaṃ gomūtre harītakī^cūrṇa^saṃyute kṣiptvā/
gandhodake ca bhūyo vinikṣiped dantakāṣṭhāni//

76.32

elā^tvak^patra^añjana^madhu^maricair nāgapuṣpa^kuṣṭhaiś ca/
gandhāmbhaḥ kartavyaṃ kiñ cit kālaṃ sthitāny asmin//

76.33

jātīphala^patra^elā^karpūraiḥ kṛta^yama^eka^śikhi^bhāgaiḥ/
avacūrnitāni bhānor marīcibhiḥ śoṣaṇīyāni//

76.34

varṇa^prasādaṃ vadanasya kāntiṃ
vaiśadyam āsyasya sugandhitāṃ ca/
saṃsevituḥ śrotrasukhāṃ ca vācaṃ
kurvanti kāṣṭhāny asakṛdbhavānām//

76.35

kāmaṃ pradīpayati rūpam abhivyanakti
saubhāgyam āvahati vaktra^sugandhitāṃ ca/
ūrjaṃ karoti kaphajāṃś ca nihanti rogāṃs
tāmbūlam evam aparāṃś ca guṇān karoti//

76.36

yuktena cūrṇena karoti rāgaṃ
rāga^kṣayaṃ pūgaphala^atiriktam/
cūrṇa^adhikaṃ vaktra^vigandha^kāri
patra^adhikaṃ sādhu karoti gandham//

76.37

patra^adhikaṃ niśi hitaṃ saphalaṃ divā ca
proktāny athākaraṇam asya viḍambanaiva/
kakkola^pūga^lavalīphala^pārijātair
āmoditaṃ madamudā muditaṃ karoti//
77 strīpuṃsasamāyogādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc