Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 59

59.01

diśi yāmyāyāṃ[K.saumyāyāṃ] kuryād adhivāsana^maṇḍapaṃ budhaḥ prāg vā/
toraṇa^catuṣṭaya^yutaṃ śasta^druma^pallava^cchannam//

59.02

pūrve bhāge citrāḥ srajaḥ patākāś ca maṇḍapasya^uktāḥ/
āgneyyāṃ diśi raktāḥ kṛṣṇāḥ syur yāmya^nairṛtyoḥ[K.nairṛtayoḥ]//

59.03

śvetā diśy aparasyām vāyavyāyāṃ tu pāṇḍurā eva/
citrāś ca^uttara^pārśve pītāḥ pūrvottare kāryāḥ[K.koṇe]//

59.04

āyuḥ^śrī^bala^jayadā dāru^mayī mṛṇ^mayī[K.mṛnmayī] tathā pratimā/
loka^hitāya maṇi^mayī sauvarṇī puṣṭidā bhavati//

59.05

rajata^mayī kīrti^karī prajā^vivṛddhiṃ karoti tāmra^mayī/
bhū^lābhaṃ tu mahāntaṃ śailī pratimā^atha vā liṅgam//

59.06

śaṅkhu^upahatā pratimā pradhāna^puruṣaṃ kulaṃ ca ghātayati/
śvabhra^upahatā rogān upadravāṃś ca kṣayam[K.akṣayān] kurute//

59.07

maṇḍapa^madhye sthaṇḍilam upalipya^āstīrya sikatayā^atha kuśaiḥ/
bhadrāsana^kṛta^śīrṣa^upadhāna^pādāṃ nyaset pratimām//

59.08

plakṣa^aśvattha^udumbara^śirīṣa^vaṭa^sambhavaiḥ kaṣāya^jalaiḥ/
maṅgalya^saṃjñitābhiḥ sarva^auṣadhibhiḥ kuśa^ādyābhiḥ//

59.09

dvipa^vṛṣabha^uddhata[K.uddhṛta]^parvata^valmīka^sarit^samāgama^taṭeṣu/
padma^saraḥsu ca mṛdbhiḥ sa^pañcagavyaiś ca tīrtha^jalaiḥ//

59.10

pūrva^śiraskāṃ snātāṃ suvarṇa^ratna^ambubhiś ca sa^sugandhaiḥ/
nānā^tūrya^ninādaiḥ puṇyāhair veda^nirghoṣaiḥ//

59.11

aindryāṃ diśi^indra^liṅgā mantrāḥ prāgdakṣiṇe +agni^liṅgāś ca/
vaktavyā[K.japtavyā] dvija^mukhyaiḥ pūjyās te dakṣiṇābhiś ca//

59.12

yo devaḥ saṃsthāpyas tan^mantraiś ca^analaṃ dvijo juhuyāt/
agni^nimittāni mayā proktāni^indra^dhvaja^utthāne[K.ucchrāye]//

59.13

dhūma^ākulo +apasavyo muhur muhur viphuliṅga^kṛn na śubhaḥ/
hotuḥ smṛti^lopo vā prasarpaṇaṃ ca^aśubhaṃ proktam//

59.14

snātām abhukta^vastrāṃ sv^alaṅkṛtāṃ pūjitām kusuma^gandhaiḥ/
pratimāṃ sv^āstīrṇāyām śayyāyām sthāpakaḥ kuryāt//

59.15

suptāṃ *sa^gīta^nṛtyair jāgaraṇaiḥ[K.sunṛtyagītair jāgarakaiḥ] samyag evam adhivāsya/
daivajña^sampradiṣṭe kāle saṃsthāpanaṃ kuryāt//

59.16

abhyarcya kusuma^vastra^anulepanaiḥ śaṅkha^tūrya^nirghoṣaiḥ/
prādakṣiṇyena nayed āyatanasya prayatnena//

59.17

kṛtvā baliṃ prabhūtaṃ sampūjya brāhmaṇāṃś ca sabhyāṃś ca/
dattvā hiraṇya^śakalaṃ vinikṣipet piṇḍikā^śvabhre/

59.18

sthāpaka^daivajña^dvija^sabhya^sthapatīn viśeṣato +abhyarcya/
kalyāṇānāṃ bhāgī bhavati^iha paratra ca svargī//

59.19

viṣṇor bhāgavatān magāṃś ca savituḥ śambhoḥ sa^bhasma^dvijān
mātṝṇām api maṇḍala^krama^vido[K.mātṛmaṇḍalavido] viprān vidur brahmaṇaḥ/
śākyān sarva^hitasya śānta^manaso nagnān jinānāṃ vidur
ye yaṃ devam upāśritāḥ sva^vidhinā tais tasya kāryā kriyā//

59.20

udagayane sitapakṣe śiśira^gabhastau ca jīva^varga^sthe/
lagne sthire sthira^aṃśe saumyair dhī^dharma^kendra^gataiḥ//

59.21

pāpair upacaya^saṃsthair dhruva^mṛdu^hari^tiṣya^vāyu^deveṣu/
vikuje dine +anukūle devānāṃ sthāpanaṃ śastam//

59.22

sāmānyam idaṃ samāsato lokānāṃ hitadaṃ mayā kṛtam/
adhivāsana^sanniveśane sāvitre pṛthag eva vistarāt//
60 golakṣaṇādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc