Brihat Samhita · Chapter 49
aṅgula^śatārdham uttama ūnaḥ syāt *pañcaviṃśatiḥ[K.pañcaviṃśatiṃ] khaḍgaḥ/
aṅgulamānāj jñeyo vraṇo +aśubho viṣama^parvasthaḥ//
śrīvṛkṣa^vardhamāna^ātapatra^śivaliṅga^kuṇḍala^abjānām/
sadṛśā vraṇāḥ praśastā dhvaja^āyudha^svastikānāṃ ca//
kṛkalāsa^kāka^kaṅka^kravyāda^kabandha^vṛścika^ākṛtayaḥ/
khaḍge vraṇā na śubhadā vaṃśānugatāḥ prabhūtāś ca//
sphuṭito hrasvaḥ kuṇṭho vaṃśacchinno na dṛg^mano +anugataḥ/
asvana iti cāniṣṭaḥ proktaviparyasta iṣṭaphalaḥ//
kvaṇitaṃ maraṇāya^uktaṃ parājayāya pravartanaṃ kośāt/
svayam udgīrṇe yuddhaṃ jvalite vijayo bhavati khaḍge//
nākāraṇaṃ vivṛṇuyān na vighaṭṭayec ca
paśyen na tatra vadanaṃ na vadec ca mūlyam/
deśaṃ na cāsya kathayet pratimānayen na
naiva spṛśen nṛpatir aprayato +asiyaṣṭim//
gojihvā^saṃsthāno nīlotpala^vaṃśa^patra^sadṛśaś ca/
karavīra^patra^śūla^agra^maṇḍala^agrāḥ praśastāḥ syuḥ//
niṣpanno na chedyo nikaṣaiḥ kāryaḥ pramāṇayuktaḥ saḥ/
mūle mriyate svāmī jananī tasyāgrataś chinne//
yasmin tsarupradeśe vraṇo bhavet tadvad eva khaḍgasya/
vanitānām iva tilako guhye vācyo mukhe dṛṣṭvā//
atha vā spṛśati yadaṅgaṃ praṣṭā nistriṃśabhṛt tadavadhārya/
kośasthasya^ādeśyo vraṇo +asti śāstraṃ viditvedam//
śirasi spṛṣṭe prathame +aṅgule dvitīye lalāṭasaṃsparśe/
bhrūmadhye ca tṛtīye netre spṛṣṭe catruthe ca//
*nāsa^auṣṭha[K.nāsoṣṭha]^kapola^hanu^śravaṇa^grīva^*aṃsake ca[K.aṃsakeṣu] pañcādyāḥ/
urasi dvādaśasaṃsthas trayodaśe kakṣayor jñeyaḥ//
stana^hṛdaya^udara^*kukṣi^nābhau[K.kukṣinābhīṣu] tu caturdaśādayo jñeyāḥ/
nābhimūle kaṭyāṃ guhye ca^ekonaviṃśatitaḥ//
ūrvor dvāviṃśe syād ūrvor madhye vraṇas trayoviṃśe/
jānuni ca caturviṃśe jaṅghāyāṃ pañcaviṃśe ca//
jaṅghāmadhye gulphe pārṣṇyāṃ pāde tadaṅgulīṣv api ca/
ṣaḍviṃśatikād yāvat triṃśad iti matena gargasya//
putramaraṇaṃ dhanāptir dhanahāniḥ sampadaś ca bandhaś ca/
ekādyaṅgulasaṃsthair vraṇaiḥ phalaṃ nirdiśet kramaśaḥ//
sutalābhaḥ kalaho hasti^labdhayaḥ putramaraṇa^dhanalābhau/
kramaśo vināśa^vanitāpti^cittaduḥkhāni ṣaṭprabhṛti//
labdhir *hāniḥ strīlabdhayo[K.hānistrīlabdhayo] badho vṛddhi^maraṇa^paritoṣāḥ/
jñeyāś caturdaśādiṣu dhanahāniś caikaviṃśe syāt//
vittāptir anirvāṇaṃ dhana^āgamo mṛtyu^sampado +asvatvam/
aiśvarya^mṛtyu^rājyāni ca kramāt triṃśad iti yāvat//
parato na viśeṣaphalaṃ viṣamasamasthās tu pāpaśubhaphaladāḥ/
kaiś cid aphalāḥ pradiṣṭās triṃśatparato +agram iti yāvat//
karavīra^utpala^gaja^mada^ghṛta^kuṅkuma^kunda^campaka^sagandhaḥ/
śubhado +aniṣṭo gomūtra^paṅka^medaḥ^sadṛśa^gandhaḥ//
kūrma^vasā^asṛk^kṣāra^upamaś ca bhaya^duḥkhado bhavati gandhaḥ/
vaidūrya^kanaka^vidyut^prabho jaya^ārogya^vṛddhikaraḥ//
idam auśanasaṃ ca śastra^pānaṃ
rudhireṇa śriyam icchataḥ pradīptām/
haviṣā guṇavat^suta^abhilipsoḥ
salilena^akṣayam icchataś ca vittam//
vaḍavā^uṣṭra^kareṇu^dugdha^pānaṃ
yadi pāpena samīhate +arthasiddhim/
jhaṣa^pitta^mṛga^aśva^basta^dugdhaiḥ
kari^hasta^cchidaye satāla^garbhaiḥ//
ārkaṃ payo huḍuviṣāṇa^maṣī^sametaṃ
pārāvata^ākhu^śakṛtā ca *yutaḥ[K.yutaṃ] pralepaḥ/
śastrasya tailamathitasya tato +asya pānaṃ
paścāt^śitasya na śilāsu bhaved vighātaḥ//
kṣāre kadalyā mathitena yukte
dina^uṣite pāyitam āyasaṃ yat/
samyak śitaṃ ca^aśmani naiti bhaṅgaṃ
na ca^anyaloheṣv api tasya kauṇṭhyam//
50 aṅgavidyādhyāya
Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0