Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 49

49.01

aṅgula^śatārdham uttama ūnaḥ syāt *pañcaviṃśatiḥ[K.pañcaviṃśatiṃ] khaḍgaḥ/
aṅgulamānāj jñeyo vraṇo +aśubho viṣama^parvasthaḥ//

49.02

śrīvṛkṣa^vardhamāna^ātapatra^śivaliṅga^kuṇḍala^abjānām/
sadṛśā vraṇāḥ praśastā dhvaja^āyudha^svastikānāṃ ca//

49.03

kṛkalāsa^kāka^kaṅka^kravyāda^kabandha^vṛścika^ākṛtayaḥ/
khaḍge vraṇā na śubhadā vaṃśānugatāḥ prabhūtāś ca//

49.04

sphuṭito hrasvaḥ kuṇṭho vaṃśacchinno na dṛg^mano +anugataḥ/
asvana iti cāniṣṭaḥ proktaviparyasta iṣṭaphalaḥ//

49.05

kvaṇitaṃ maraṇāya^uktaṃ parājayāya pravartanaṃ kośāt/
svayam udgīrṇe yuddhaṃ jvalite vijayo bhavati khaḍge//

49.06

nākāraṇaṃ vivṛṇuyān na vighaṭṭayec ca
paśyen na tatra vadanaṃ na vadec ca mūlyam/
deśaṃ na cāsya kathayet pratimānayen na
naiva spṛśen nṛpatir aprayato +asiyaṣṭim//

49.07

gojihvā^saṃsthāno nīlotpala^vaṃśa^patra^sadṛśaś ca/
karavīra^patra^śūla^agra^maṇḍala^agrāḥ praśastāḥ syuḥ//

49.08

niṣpanno na chedyo nikaṣaiḥ kāryaḥ pramāṇayuktaḥ saḥ/
mūle mriyate svāmī jananī tasyāgrataś chinne//

49.09

yasmin tsarupradeśe vraṇo bhavet tadvad eva khaḍgasya/
vanitānām iva tilako guhye vācyo mukhe dṛṣṭvā//

49.10

atha vā spṛśati yadaṅgaṃ praṣṭā nistriṃśabhṛt tadavadhārya/
kośasthasya^ādeśyo vraṇo +asti śāstraṃ viditvedam//

49.11

śirasi spṛṣṭe prathame +aṅgule dvitīye lalāṭasaṃsparśe/
bhrūmadhye ca tṛtīye netre spṛṣṭe catruthe ca//

49.12

*nāsa^auṣṭha[K.nāsoṣṭha]^kapola^hanu^śravaṇa^grīva^*aṃsake ca[K.aṃsakeṣu] pañcādyāḥ/
urasi dvādaśasaṃsthas trayodaśe kakṣayor jñeyaḥ//

49.13

stana^hṛdaya^udara^*kukṣi^nābhau[K.kukṣinābhīṣu] tu caturdaśādayo jñeyāḥ/
nābhimūle kaṭyāṃ guhye ca^ekonaviṃśatitaḥ//

49.14

ūrvor dvāviṃśe syād ūrvor madhye vraṇas trayoviṃśe/
jānuni ca caturviṃśe jaṅghāyāṃ pañcaviṃśe ca//

49.15

jaṅghāmadhye gulphe pārṣṇyāṃ pāde tadaṅgulīṣv api ca/
ṣaḍviṃśatikād yāvat triṃśad iti matena gargasya//

49.16

putramaraṇaṃ dhanāptir dhanahāniḥ sampadaś ca bandhaś ca/
ekādyaṅgulasaṃsthair vraṇaiḥ phalaṃ nirdiśet kramaśaḥ//

49.17

sutalābhaḥ kalaho hasti^labdhayaḥ putramaraṇa^dhanalābhau/
kramaśo vināśa^vanitāpti^cittaduḥkhāni ṣaṭprabhṛti//

49.18

labdhir *hāniḥ strīlabdhayo[K.hānistrīlabdhayo] badho vṛddhi^maraṇa^paritoṣāḥ/
jñeyāś caturdaśādiṣu dhanahāniś caikaviṃśe syāt//

49.19

vittāptir anirvāṇaṃ dhana^āgamo mṛtyu^sampado +asvatvam/
aiśvarya^mṛtyu^rājyāni ca kramāt triṃśad iti yāvat//

49.20

parato na viśeṣaphalaṃ viṣamasamasthās tu pāpaśubhaphaladāḥ/
kaiś cid aphalāḥ pradiṣṭās triṃśatparato +agram iti yāvat//

49.21

karavīra^utpala^gaja^mada^ghṛta^kuṅkuma^kunda^campaka^sagandhaḥ/
śubhado +aniṣṭo gomūtra^paṅka^medaḥ^sadṛśa^gandhaḥ//

49.22

kūrma^vasā^asṛk^kṣāra^upamaś ca bhaya^duḥkhado bhavati gandhaḥ/
vaidūrya^kanaka^vidyut^prabho jaya^ārogya^vṛddhikaraḥ//

49.23

idam auśanasaṃ ca śastra^pānaṃ
rudhireṇa śriyam icchataḥ pradīptām/
haviṣā guṇavat^suta^abhilipsoḥ
salilena^akṣayam icchataś ca vittam//

49.24

vaḍavā^uṣṭra^kareṇu^dugdha^pānaṃ
yadi pāpena samīhate +arthasiddhim/
jhaṣa^pitta^mṛga^aśva^basta^dugdhaiḥ
kari^hasta^cchidaye satāla^garbhaiḥ//

49.25

ārkaṃ payo huḍuviṣāṇa^maṣī^sametaṃ
pārāvata^ākhu^śakṛtā ca *yutaḥ[K.yutaṃ] pralepaḥ/
śastrasya tailamathitasya tato +asya pānaṃ
paścāt^śitasya na śilāsu bhaved vighātaḥ//

49.26

kṣāre kadalyā mathitena yukte
dina^uṣite pāyitam āyasaṃ yat/
samyak śitaṃ ca^aśmani naiti bhaṅgaṃ
na ca^anyaloheṣv api tasya kauṇṭhyam//
50 aṅgavidyādhyāya

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc