Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 43

43.01

bhagavati jaladhara^pakṣma^kṣapākara^arka^īkṣaṇe kamalanābhe/
unmīlayati *turaṅga[K.turaṅgana]kari^nara^nīrājanaṃ kuryāt//

43.02

dvādaśyām aṣṭamyāṃ *kārtika[K.kārttika]śuklasya pañcadaśyāṃ vā/
āśvayuje vā kuryān nīrājana^saṃjñitāṃ śāntim//

43.03

nagara^uttarapūrvadiśi praśastabhūmau praśastadārumayam/
ṣoḍaśahasta^ucchrāyaṃ daśavipulaṃ toraṇaṃ kāryam///

43.04

sarja^udumbara^*kakubha^śākhāmaya[K.śākhākakubhamayaṃ]^śāntisadma kuśabahulam/
vaṃśa^vinirmita^matsya^dhvaja^cakra^alaṅkṛta^dvāram//

43.05

pratisarayā turagāṇāṃ bhallātaka^śāli^kuṣṭha^siddhārthān/
kaṇṭheṣu nibadhnīyāt puṣṭyarthaṃ śāntigṛhagāṇām//

43.06

ravi^varuṇa^viśvadeva^prajeśa^puruhūta^vaiṣṇavair mantraiḥ/
saptāhaṃ śāntigṛhe kuryāt^śāntiṃ turaṅgāṇām//

43.07

abhyarcitā na paruṣaṃ vaktavyā nāpi tāḍanīyās te/
puṇyāha^śaṅkha^tūrya^dhvani^gītaravair vimukta^bhayāḥ//

43.08

prāpte aṣṭame +ahni kuryād udaṅmukhaṃ toraṇasya dakṣiṇataḥ/
kuśa^cīra^āvṛtam āśramam agniṃ purato +asya vedyāṃ ca//

43.09

candana^kuṣṭha^samaṅgā^haritāla^manaḥśilā^priyaṅgu^vacāḥ/
danty^amṛtā^añjana^rajanī^suvarṇapuṣpy^agnimanthāś[K.suvarṇapuṣpāgnimanthāś] ca//

43.10

śvetāṃ sapūrṇakośāṃ kaṭambharā^trāyamāṇa^sahadevīḥ/
nāgakusumaṃ svaguptāṃ śatāvarīṃ somarājīṃ ca//

43.11

kalaśeṣv *etāḥ[K.etān] kṛtvā sambhārān upahared *valiṃ[K.ū.baliṃ] samyak//
bhakṣyair nānākārair madhu^pāyasa^yāvaka^pracuraiḥ//

43.12

khadira^palāśa^udumbara^kāśmary^aśvattha^nirmitāḥ samidhaḥ/
sruk kanakād rajatād vā kartavyā bhūtikāmena//

43.13

pūrva^abhimukhaḥ śrīmān vaiyāghre carmaṇi sthito rājā/
tiṣṭhed anala^samīpe turagabhiṣag^daivavit^sahitaḥ//

43.14

yātrāyāṃ yad abhihitaṃ grahayajña^vidhau mahendraketau ca/
vedī^purohita^anala^lakṣaṇam asmiṃs tad avadhāryam//

43.15

lakṣaṇayuktaṃ turagaṃ dviradavaraṃ ca^eva dīkṣitaṃ snātam/
ahata^sita^ambara^gandha^srag^*dhūma[K.ū.dhūpā]^abhyarcitaṃ kṛtvā/

43.16

āśrama^toraṇa^mūlaṃ samupanayet sāntvayan śanair vācā/
vāditra^śaṅkha^puṇyāha^niḥsvana^āpūrita^digantam//

43.17

yady ānītas tiṣṭhed dakṣiṇacaraṇaṃ hayaḥ samutkṣipya/
sa jayati tadā narendraḥ śatrūn *nacirād[K.acirād] vinā yatnāt//

43.18

trasyan na^iṣṭo rājñaḥ pariśeṣaṃ ceṣṭitaṃ dvipa^hayānām/
yātrāyāṃ vyākhyātaṃ tad iha vicintyaṃ yathāyukti//

43.19

piṇḍam abhimantrya dadyāt purohito vājine sa yadi jighret/
aśnīyād vā jayakṛd viparīto +ato +anyathā^abhihitaḥ//

43.20

kalaśa^udakeṣu śākhām āplāvya^audumbarīṃ spṛśet turagān/
śāntika^pauṣṭika^mantrair evaṃ senāṃ sanṛpa^nāgām//

43.21

śāntiṃ rāṣṭra^vivṛddhyai kṛtvā bhūyo +abhicārakair mantraiḥ/
mṛtmayam ariṃ vibhindyāt^śūlena^uraḥsthale vipraḥ//

43.22

khalinaṃ hayāya dadyād abhimantrya purohitas tato rājā/
āruhya^udakpūrvāṃ yāyān nīrājitaḥ sabalaḥ//

43.23

mṛdaṅga^śaṅkha^dhvani^hṛṣṭa^kuñjara^sravanmada^āmoda^sugandha^mārutaḥ/
śiromaṇi^*prānta[K.vrāta]calat prabhācayair jvalan vivasvān iva toyada^atyaye//

43.24

haṃsa^paṅktibhir itas tato +adrirāṭ sampatadbhir iva śuklacāmaraiḥ//
mṛṣṭagandha^pavana^anuvāhibhir dhūyamāna^rucira^srag^ambaraḥ/

43.25

naikavarṇa^maṇi^vajra^bhūṣitair bhūṣito mukuṭa^kuṇḍala^aṅgadaiḥ/
bhūri^ratna^kiraṇa^anurañjitaḥ śakrakārmuka^*ruciṃ[K.rucaṃ] samudvahan//

43.26

utpatadbhir iva khaṃ turaṅgamair dārayadbhir iva dantibhir dharām/
nirjita^aribhir iva^amarair naraiḥ śakravat parivṛto vrajen nṛpaḥ//

43.27

savajra^muktāphala^bhūṣaṇo +atha vā sita^srag^uṣṇīṣa^vilepana^ambaraḥ/
dhṛta^ātapatro gaja^pṛṣṭham āśrito ghana^upari^iva^indutale bhṛgoḥ sutaḥ//

43.28

samprahṛṣṭa^nara^vāji^kuñjaraṃ nirmala^praharaṇa^aṃśu^bhāsuram/
nirvikāram ari^pakṣa^bhīṣaṇaṃ yasya sainyam acirāt sa gāṃ jayet//
44 khañjanakalakṣaṇādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc