Brihat Samhita · Chapter 43
bhagavati jaladhara^pakṣma^kṣapākara^arka^īkṣaṇe kamalanābhe/
unmīlayati *turaṅga[K.turaṅgana]kari^nara^nīrājanaṃ kuryāt//
dvādaśyām aṣṭamyāṃ *kārtika[K.kārttika]śuklasya pañcadaśyāṃ vā/
āśvayuje vā kuryān nīrājana^saṃjñitāṃ śāntim//
nagara^uttarapūrvadiśi praśastabhūmau praśastadārumayam/
ṣoḍaśahasta^ucchrāyaṃ daśavipulaṃ toraṇaṃ kāryam///
sarja^udumbara^*kakubha^śākhāmaya[K.śākhākakubhamayaṃ]^śāntisadma kuśabahulam/
vaṃśa^vinirmita^matsya^dhvaja^cakra^alaṅkṛta^dvāram//
pratisarayā turagāṇāṃ bhallātaka^śāli^kuṣṭha^siddhārthān/
kaṇṭheṣu nibadhnīyāt puṣṭyarthaṃ śāntigṛhagāṇām//
ravi^varuṇa^viśvadeva^prajeśa^puruhūta^vaiṣṇavair mantraiḥ/
saptāhaṃ śāntigṛhe kuryāt^śāntiṃ turaṅgāṇām//
abhyarcitā na paruṣaṃ vaktavyā nāpi tāḍanīyās te/
puṇyāha^śaṅkha^tūrya^dhvani^gītaravair vimukta^bhayāḥ//
prāpte aṣṭame +ahni kuryād udaṅmukhaṃ toraṇasya dakṣiṇataḥ/
kuśa^cīra^āvṛtam āśramam agniṃ purato +asya vedyāṃ ca//
candana^kuṣṭha^samaṅgā^haritāla^manaḥśilā^priyaṅgu^vacāḥ/
danty^amṛtā^añjana^rajanī^suvarṇapuṣpy^agnimanthāś[K.suvarṇapuṣpāgnimanthāś] ca//
śvetāṃ sapūrṇakośāṃ kaṭambharā^trāyamāṇa^sahadevīḥ/
nāgakusumaṃ svaguptāṃ śatāvarīṃ somarājīṃ ca//
kalaśeṣv *etāḥ[K.etān] kṛtvā sambhārān upahared *valiṃ[K.ū.baliṃ] samyak//
bhakṣyair nānākārair madhu^pāyasa^yāvaka^pracuraiḥ//
khadira^palāśa^udumbara^kāśmary^aśvattha^nirmitāḥ samidhaḥ/
sruk kanakād rajatād vā kartavyā bhūtikāmena//
pūrva^abhimukhaḥ śrīmān vaiyāghre carmaṇi sthito rājā/
tiṣṭhed anala^samīpe turagabhiṣag^daivavit^sahitaḥ//
yātrāyāṃ yad abhihitaṃ grahayajña^vidhau mahendraketau ca/
vedī^purohita^anala^lakṣaṇam asmiṃs tad avadhāryam//
lakṣaṇayuktaṃ turagaṃ dviradavaraṃ ca^eva dīkṣitaṃ snātam/
ahata^sita^ambara^gandha^srag^*dhūma[K.ū.dhūpā]^abhyarcitaṃ kṛtvā/
āśrama^toraṇa^mūlaṃ samupanayet sāntvayan śanair vācā/
vāditra^śaṅkha^puṇyāha^niḥsvana^āpūrita^digantam//
yady ānītas tiṣṭhed dakṣiṇacaraṇaṃ hayaḥ samutkṣipya/
sa jayati tadā narendraḥ śatrūn *nacirād[K.acirād] vinā yatnāt//
trasyan na^iṣṭo rājñaḥ pariśeṣaṃ ceṣṭitaṃ dvipa^hayānām/
yātrāyāṃ vyākhyātaṃ tad iha vicintyaṃ yathāyukti//
piṇḍam abhimantrya dadyāt purohito vājine sa yadi jighret/
aśnīyād vā jayakṛd viparīto +ato +anyathā^abhihitaḥ//
kalaśa^udakeṣu śākhām āplāvya^audumbarīṃ spṛśet turagān/
śāntika^pauṣṭika^mantrair evaṃ senāṃ sanṛpa^nāgām//
śāntiṃ rāṣṭra^vivṛddhyai kṛtvā bhūyo +abhicārakair mantraiḥ/
mṛtmayam ariṃ vibhindyāt^śūlena^uraḥsthale vipraḥ//
khalinaṃ hayāya dadyād abhimantrya purohitas tato rājā/
āruhya^udakpūrvāṃ yāyān nīrājitaḥ sabalaḥ//
mṛdaṅga^śaṅkha^dhvani^hṛṣṭa^kuñjara^sravanmada^āmoda^sugandha^mārutaḥ/
śiromaṇi^*prānta[K.vrāta]calat prabhācayair jvalan vivasvān iva toyada^atyaye//
haṃsa^paṅktibhir itas tato +adrirāṭ sampatadbhir iva śuklacāmaraiḥ//
mṛṣṭagandha^pavana^anuvāhibhir dhūyamāna^rucira^srag^ambaraḥ/
naikavarṇa^maṇi^vajra^bhūṣitair bhūṣito mukuṭa^kuṇḍala^aṅgadaiḥ/
bhūri^ratna^kiraṇa^anurañjitaḥ śakrakārmuka^*ruciṃ[K.rucaṃ] samudvahan//
utpatadbhir iva khaṃ turaṅgamair dārayadbhir iva dantibhir dharām/
nirjita^aribhir iva^amarair naraiḥ śakravat parivṛto vrajen nṛpaḥ//
savajra^muktāphala^bhūṣaṇo +atha vā sita^srag^uṣṇīṣa^vilepana^ambaraḥ/
dhṛta^ātapatro gaja^pṛṣṭham āśrito ghana^upari^iva^indutale bhṛgoḥ sutaḥ//
samprahṛṣṭa^nara^vāji^kuñjaraṃ nirmala^praharaṇa^aṃśu^bhāsuram/
nirvikāram ari^pakṣa^bhīṣaṇaṃ yasya sainyam acirāt sa gāṃ jayet//
44 khañjanakalakṣaṇādhyāyaḥ
Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0