Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 30

30.01

ardha^astamitān uditāt sūryād aspaṣṭabhaṃ nabho yāvat/
tāvat sandhyākālaś cihnair etaiḥ phalaṃ ca^asmin//

30.02

mṛga^*śakuni[K.śakuna]^pavana^pariveṣa^paridhi^parigha^abhravṛkṣa^suracāpaiḥ/
gandharvanagara^ravikara^daṇḍa^rajaḥ snehavarṇaiś ca//

30.03

bhairavam uccair viruvan mṛgo +asakṛd grāma^ghātam ācaṣṭe/
ravidīpto dakṣiṇato mahāsvanaḥ sainya^ghātakaraḥ//

30.04

apasavye saṃgrāmaḥ savye senā^samāgamaḥ śānte/
mṛgacakre pavane vā sandhyāyāṃ miśrage vṛṣṭiḥ//

30.05

dīpta^mṛga^aṇḍaja^virutā prāk sandhyā deśa^nāśam ākhyāti/
dakṣiṇadik^sthair virutā grahaṇāya purasya dīptāsyaiḥ//

30.06

gṛha^taru^toraṇa^mathane sapāṃśu^loṣṭa^utkare +anile prabale/
bhairavarāve rūkṣe khagapātini ca^aśubhā sandhyā//

30.07

manda^pavana^avaghaṭṭita^calita^palāśa^drumā vipavanā vā/
madhurasvara^śānta^vihaṅga^mṛga^rutā pūjitā sandhyā//

30.08

sandhyākāle snigdhā daṇḍa^taḍit^matsya^paridhi^pariveṣāḥ/
surapaticāpa^airāvata^ravikiraṇāś cāśu vṛṣṭikaraḥ//

30.09

vicchinna^viṣama^vidhvasta^vikṛta^kuṭila^apasavya^parivṛttāḥ/
tanu^hrasva^vikala^kaluṣāś ca vigraha^avṛṣṭidāḥ kiraṇāḥ//

30.10

uddyotinaḥ prasannā ṛjavo dīrghāḥ pradakṣiṇāvartāḥ/
kiraṇāḥ śivāya jagato vitamaske nabhasi bhānumataḥ//

30.11

śuklāḥ karā dinakṛto diva^ādi^madhya^anta^gāminaḥ snigdhāḥ/
avyucchinnā ṛjavo vṛṣṭikarās te *tv[K.hy] amoghākhyāḥ//

30.12

kalmāṣa^babhru^kapilā vicitra^māñjiṣṭha^harita^śabalābhāḥ/
tridiva^anubandhino +avṛṣṭaye +alpabhayadās tu saptāhāt//

30.13

tāmrā balapati^mṛtyuṃ pīta^aruṇa^sannibhāś ca tad^vyasanam/
haritāḥ paśu^sasya^badhaṃ dhūmasavarṇā gavāṃ nāśam//

30.14

māñjiṣṭābhāḥ śastra^agni^sambhramaṃ babhravaḥ pavana^vṛṣṭim/
bhasma^sadṛśās tv avṛṣṭiṃ tanubhāvaṃ śabala^kalmāṣāḥ//

30.15

bandhūka^puṣpa^añjana^cūrṇa^sannibhaṃ
sāndhyaṃ rajo +abhyeti yadā divākaram/
lokās tadā rogaśatair nipīḍyate
śuklaṃ rajo loka^vivṛddhi^śāntaye//

30.16

ravikiraṇa^jalada^marutāṃ saṅghāto daṇḍavat sthito daṇḍaḥ/
sa vidik^sthito nṛpāṇām aśubho dikṣu *dvijādīnām[K's tr. dvijātīnām]//

30.17

śastra^bhaya^ātaṅka^karo dṛṣṭaḥ prāṅ^madhya^sandhiṣu dinasya/
śuklādyo viprādīn yad abhimukhas tāṃ nihanti diśam//

30.18

dadhisadṛśāgro nīlo bhānu^cchādī kha^madhyago +abhrataruḥ/
pītacchuritāś ca ghanā ghanamūlā bhūrivṛṣṭikarāḥ//

30.19

anulomage +abhravṛkṣe śamaṃ gate yāyino nṛpasya badhaḥ/
bālataru^pratirūpiṇi yuvarāja^amātyayor mṛtyuḥ//

30.20

kuvalaya^vaidūrya^ambuja^kiñjalkābhā prabhañjana^unmuktā/
sandhyā karoti vṛṣṭiṃ ravikiraṇa^udbhāsitā sadyaḥ//

30.21

aśubha^ākṛti^ghana^gandharvanagara^nīhāra^*dhūma^pāṃśuyutā[K.pāṃśudhūmayutā]/
prāvṛṣi karoty avagraham anyartau śastra^kopakarī//

30.22

śiśirādiṣu varṇāḥ śoṇa^pīta^sita^citra^padma^rudhira^nibhāḥ/
prakṛtibhavāḥ sandhyāyāṃ svartau śastā vikṛtir anyā//

30.23

āyudhabhṛn nararūpaṃ chinnābhraṃ parabhayāya ravigāmi/
sita^khapure +arka^ākrānte puralābho bhedane nāśaḥ//

30.24

sita^sitānta^ghana^āvaraṇaṃ raver
bhavati vṛṣṭikaraṃ yadi savyataḥ/
yadi ca vīraṇa^gulma^nibhair ghanair
divasabhartur adīptadig^udbhavaiḥ//

30.25

nṛpa^vipattikaraḥ parighaḥ sitaḥ kṣataja^tulyavapur balakopakṛt/
kanaka^rūpadharo bala^vṛddhidaḥ savitur udgama^kāla^samutthitaḥ//

30.26

ubhayapārśvagatau paridhī raveḥ
pracuratoya^*karau[K.kṛtau] vapuṣā^anvitau/
atha samasta^kakup^paricāriṇaḥ
paridhayo +asti kaṇo +api na vāriṇaḥ//

30.27

dhvaja^ātapatra^parvata^dvipa^aśva^rūpadhāriṇaḥ/
jayāya sandhyayor ghanā raṇāya raktasannibhāḥ//

30.28

palāla^dhūma^sañcaya^sthita^upamā balāhakāḥ/
balāny arūkṣa^mūrtayo vivardhayanti bhūbhṛtām//

30.29

vilambino druma^upamāḥ khara^aruṇa^prakāśinaḥ/
ghanāḥ śivāya sandhyayoḥ pura^upamāḥ śubhāvahāḥ//

30.30

dīpta^vihaṅga^śivā^mṛga^ghuṣṭā daṇḍa^rajaḥ^parigha^ādiyutā ca/
pratyaham arkavikārayutā vā deśa^nareśa^subhikṣa^badhāya//

30.31

prācī tatkṣaṇam eva naktam aparā sandhyā tryahād vā phalaṃ
saptāhāt pariveṣa^reṇu^parighāḥ kurvanti sadyo na cet/
tadvat sūryakara^indrakārmuka^taḍit^pratyarka^megha^anilās
tasminn eva dine +aṣṭame +atha vihagāḥ saptāhapākā mṛgāḥ//

30.32

ekaṃ dīptyā yojanaṃ bhāti sandhyā
vidyudbhāsā ṣaṭ prakāśīkaroti/
pañca^abdānāṃ garjitaṃ yāti śabdo
nāstīyattā *ke cid[K.kā cid] ulkānipāte//

30.33

pratyarkasaṃjñaḥ paridhis tu tasya
*triyojanābhaḥ[K.triyojanā bhā] parighasya pañca/
ṣaṭpañcadṛśyaṃ pariveṣacakraṃ
daśa^amareśasya dhanur vibhāti//
31 digdāhalakṣaṇādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc