Brihat Samhita · Chapter 16

prāṅ narmadārdha^śoṇa^uḍra^vaṅga^suhmāḥ kaliṅga^bāhlīkāḥ/
śaka^yavana^magadha^śabara^prāgjyotiṣa^cīna^kāmbojāḥ//

mekala^kirāta^viṭakā bahir^antaḥ^śailajāḥ pulindāś ca/
draviḍānāṃ prāgardhaṃ dakṣiṇakūlaṃ ca yamunāyāḥ//

campa^udumbara^kauśāmbi^cedi^vindhyāṭavī^kaliṅgāś ca/
puṇḍrā golāṅgūla^śrīparvata^*vardhamānāni[K.vardhamānāś ca]//

ikṣumatī^ity atha taskara^pārata^kāntāra^gopa^bījānām/
tuṣadhānya^kaṭuka^taru^kanaka^dahana^viṣa^samaraśūrāṇām//

bheṣaja^bhiṣak^catuṣpada^kṛṣikara^nṛpa^hiṃsra^yāyi^caurāṇām/
vyāla^araṇya^yaśoyuta^tīkṣṇāṇāṃ bhāskaraḥ svāmī//

giri^salila^durga^kośala^bharukaccha^samudra^romaka^*tuṣārāḥ[K.tukhārāḥ]/
vanavāsi^taṅgaṇa^hala^strīrājya^mahārṇavadvīpāḥ//

madhurarasa^kusuma^phala^salila^lavaṇa^maṇi^śaṅkha^mauktika^abjānām/
śāli^yava^auṣadhi^godhūma^somapa^ākranda^viprāṇām//

sita^subhaga^turaga^ratikara^yuvati^camūnātha^bhojya^vastrāṇām/
śṛṅgi^niśācara^kārṣaka^yajñavidāṃ ca^adhipaś candraḥ//

śoṇasya narmadāyā bhīmarathāyāś ca paścimārdhasthāḥ/
nirvindhyā vetravatī siprā godāvarī veṇā//

mandākinī payoṣṇī mahānadī sindhu^mālatī^pārāḥ/
uttarapāṇḍya^mahendrādri^vindhya^malaya^upagāś colāḥ//

draviḍa^videha^andhra^aśmaka^*bhāsāpara[K.bhāsāpura]^kauṅkaṇāḥ samantriṣikāḥ/
kuntala^kerala^daṇḍaka^kāntipura^mleccha^*saṅkariṇaḥ[K.saṅkarajāḥ]//
[K.16.12ab/ nāsikyabhogavardhanavirāṭavindhyādripārśvagā deśāḥ/
K.16.12cd/ ye ca pibanti sutoyāṃ tāpīṃ ye ca api gomatīsalilam //]

nāgara^kṛṣikara^pārata^hutāśanājīvi^*śastra^vārtānām[K.śastra^vārttānām]/
āṭavika^durga^karvaṭa^*vadhika[K.vadhaka]^nṛśaṃsa^avaliptānām//

narapati^kumāra^kuñjara^dāmbhika^ḍimbhābhighāta^paśupānām/
rakta^phala^kusuma^vidruma^camūpa^guḍa^madya^tīkṣṇānām//

kośa^bhavana^āgnihotrika^dhātvākara^śākya^bhikṣu^caurāṇām/
śaṭha^dīrghavaira^bahvāśināṃ ca vasudhāsuto +adhipatiḥ//

lohityaḥ sindhunadaḥ sarayūr gāmbhīrikā rathākhyā ca/
gaṅgā^kauśiky^ādyāḥ sarito vaideha^kāmbojāḥ//

mathurāyāḥ pūrvārdhaṃ himavad^gomanta^citrakūṭa^sthāḥ/
saurāṣṭra^setu^jalamārga^paṇya^bila^parvata^āśrayiṇaḥ//

udapāna^yantra^gāndharva^lekhya^maṇi^rāga^gandha^yukti^vidaḥ/
ālekhya^śabda^gaṇita^prasādhaka^āyuṣya^śilpajñāḥ//

carapuruṣa^kuhakajīvaka^śiśu^kavi^śaṭha^sūcaka^abhicāra^ratāḥ/
dūta^napuṃsaka^hāsyajña^bhūtatantra^indrajāla^jñāḥ//

ārakṣaka^naṭa^nartaka^ghṛta^taila^sneha^bīja^tiktāni/
vratacāri^rasāyana^kuśala^vesarāś candraputrasya//

sindhunada^pūrvabhāgo mathurā^paścārdha^bharata^sauvīrāḥ/
srughna^*audīcya[K.udīcya]^vipāśā^sarit^śatadrū ramaṭha^*śālvāḥ[K.sālvāḥ]//

traigarta^*paurava[K.pauraba]^ambaṣṭha^pāratā vāṭadhāna^yaudheyāḥ/
sārasvata^arjunāyana^matsyārdha^grāmarāṣṭrāṇi//

hasty^aśva^purohita^bhūpa^mantri^māṅgalya^pauṣṭika^āsaktāḥ/
kāruṇya^satya^śauca^vrata^vidyā^dāna^dharma^yutāḥ//

paura^mahādhana^śabda^artha^vedaviduṣo +abhicāra^nīti^jñāḥ/
manujeśvara^upakaraṇam chatra^dhvaja^cāmara^ādyaṃ ca//

śaileya^kuṣṭha[K.kaṣṭha]^māṃsī^tagara^rasa^saindhavāni vallījam/
madhura^rasa^madhūcchiṣṭāni corakaś ca^iti jīvasya//

takṣaśila^*martikāvata[K.ū.mārtikāvata]^bahugiri^gāndhāra^puṣkalāvatakāḥ/
prasthala^mālava^kaikaya^dāśārṇa^uśīnarāḥ śibayaḥ//

ye ca pibanti vitastām irāvatīṃ candrabhāga^saritaṃ ca/
ratha^rajata^ākara^kuñjara^turaga^mahāmātra^dhanayuktāḥ//

surabhi^kusuma^anulepana^maṇi^vajra^vibhūṣaṇa^amburuha^śayyāḥ/
vara^taruṇa^yuvati^kāma^upakaraṇa^mṛṣṭānna^madhura^bhujaḥ//

udyāna^salila^kāmuka^yaśaḥ^sukha^audārya^rūpa^sampannāḥ/
vidvad^amātya^vaṇigjana^ghaṭakṛc^citrāṇḍajās triphalāḥ//

kauśeyapaṭṭa^kambala^patraurṇika^rodhra^patra^cocāni/
jātīphala^aguru^vacā^pippalyaś candanaṃ ca bhṛgoḥ//

ānarta^ārbuda^puṣkara^saurāṣṭra^ābhīra^śūdra^raivatakāḥ/
naṣṭā yasmin deśe sarasvatī paścimo deśaḥ/

kurubhūmijāḥ prabhāsaṃ vidiśā vedasmṛtī mahītaṭajāḥ/
khala^malina^nīca^tailika^vihīnasattva^upahata^puṃstvāḥ//

*bāndhana[K.bandhana]^śākunika^aśuci^kaivarta^virūpa^vṛddha^saukarikāḥ/
gaṇapūjya^skhalita^vrata^śabara^pulinda^arthaparihīnāḥ/

kaṭu^tikta^rasāyana^vidhavayoṣito bhujaga^taskara^mahiṣyaḥ/
khara^karabha^caṇaka^*vātala[K.vātula]^niṣpāvāś ca^arkaputrasya//

giriśikhara^kandara^darī^viniviṣṭā mlecchajātayaḥ śūdrāḥ/
gomāyu^bhakṣa^śūlika^vokkāṇa^aśvamukha^vikalāṅgāḥ/

kulapāṃsana^hiṃsra^kṛtaghna^caura^niḥsatya^śauca^dānāś ca/
khara^cara^niyuddhavit^tīvraroṣa^*garttāśrayā[K.garbhāśayā] nīcāḥ//

upahata^dāmbhika^rākṣasa^nidrābahulāś ca jantavaḥ sarve/
dharmeṇa ca saṃtyaktā māṣa^tilāś ca^arkaśaśiśatroḥ//

giridurga^pahlava^śveta^hūṇa^cola^āvagāṇa^maru^cīnāḥ/
pratyanta^dhani^maheccha^vyavasāya^parākramopetāḥ//

paradāra^vivāda^ratāḥ pararandhra^kutūhalā mada^utsiktāḥ/
mūrkhā^adhārmika^vijigīṣavaś ca ketoḥ samākhyātāḥ//

udayasamaye yaḥ snigdhāṃśur mahān prakṛtisthito
yadi ca na hato nirghāta^ulkā^rajo^grahamardanaiḥ/
svabhavana^gataḥ svocca^prāptaḥ śubhagraha^vīkṣitaḥ
sa bhavati śivas teṣāṃ yeṣāṃ prabhuḥ parikīrtitaḥ//

abhihita^viparīta^*lakṣaṇe[K.lakṣanaiḥ] kṣayam upagacchati tatparigrahaḥ/
ḍamara^bhaya^gada^āturā janā narapatayaś ca bhavanti duḥkhitāḥ//

yadi na ripukṛtaṃ bhayaṃ nṛpāṇāṃ svasuta^kṛtaṃ niyamād amātyajaṃ vā/
bhavati janapadasya ca^apy avṛṣṭyā gamanam apūrvapura^adri^nimnagāsu//
17 grahayuddhādhyāyaḥ/