Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihat Samhita · Chapter 14

14.01

nakṣatratraya^vargair āgneyādyair vyavasthitair navadhā/
bhāratavarṣe *madhya[K.madhyāt]^prāgādi^vibhājitā deśāḥ//

14.02

bhadra^arimeda^māṇḍavya^sālva^nīpa^ujjihāna^saṃkhyātāḥ/
maru^vatsa^ghoṣa^yāmuna^sārasvata^matsya^mādhyamikāḥ//

14.03

māthuraka^upajyotiṣa^dharmāraṇyāni śūrasenāś ca/
gauragrīva^uddehika^pāṇḍu^guḍa^aśvattha^pāñcālāḥ//

14.04

sāketa^kaṅka^kuru^kālakoṭi^kukurāś ca pāriyātra^nagaḥ/
audumbara^kāpiṣṭhala^gajāhvayāś ca^iti madhyam idam//

14.05

atha pūrvasyām añjana^vṛṣabha^dhvaja^padma^mālyavad^girayaḥ/
vyāghramukha^suhma^karvaṭa^cāndrapurāḥ śūrpakarṇāś ca//

14.06

khasa^magadha^śibiragiri^mithila^samataṭa^uḍra^aśvavadana^danturakāḥ/
prāgjyotiṣa^lauhitya^kṣīroda^samudra^puruṣādāḥ//

14.07

udayagiri^bhadra^gauḍaka^pauṇḍra^utkala^kāśi^mekala^ambaṣṭhāḥ/
ekapada^*tāmraliptaka[K.tāmalipitaka]^kośalakā vardhamānāś ca//

14.08

āgneyyāṃ diśi kośala^kaliṅga^vaṅga^upavaṅga^jaṭharāṅgāḥ/
śaulika^vidarbha^vatsa^andhra^cedikāś ca^ūrdhvakaṇṭhāś ca//

14.09

vṛṣa^nālikera^carmadvīpā vindhyāntavāsinas tripurī/
śmaśrudhara^*hemakuḍya[K.hemakūṭya]^vyālagrīvā mahāgrīvāḥ//

14.10

kiṣkindha^kaṇṭakasthala^niṣādarāṣṭrāṇi purika^dāśārṇāḥ/
saha nagna^parṇaśabarair āśleṣādye trike deśāḥ//

14.11

atha dakṣiṇena laṅkā^kālājina^saurikīrṇa^tālikaṭāḥ/
girinagara^malaya^dardura^mahendra^mālindya^bharukacchāḥ//

14.12

kaṅkaṭa^*kaṅkaṇa[K.ṭaṅkaṇa]^vanavāsi^śibika^phaṇikāra^koṅkaṇa^ābhīrāḥ/
ākara^veṇā^*āvartaka[K.āvantaka]^daśapura^gonarda^keralakāḥ//

14.13

karṇāṭa^mahāṭavi^citrakūṭa^nāsikya^kollagiri^colāḥ/
krauñcadvīpa^jaṭādhara^kāveryo riṣyamūkaś ca//

14.14

vaidūrya^śaṅkha^muktā^atri^vāricara^dharmapaṭṭana^dvīpāḥ/
gaṇarājya^kṛṣṇa^vellūra^piśika^śūrpādri^kusumanagāḥ//

14.15

tumbavana^*kārmaṇayaka[K.ū.kārmaṇeyaka]^yāmyodadhi^tāpasāśramā ṛṣikāḥ/
kāñcī^marucīpaṭṭana^cery^āryaka^siṃhalā ṛṣabhāḥ//

14.16

baladevapaṭṭanaṃ daṇḍakāvana^timiṅgilāśanā bhadrāḥ/
kaccho +atha kuñjaradarī satāmraparṇī^iti vijñeyāḥ//

14.17

nairṛtyāṃ diśi deśāḥ pahlava^kāmboja^sindhusauvīrāḥ/
vaḍavāmukha^arava^ambaṣṭha^kapila^nārīmukha^ānartāḥ//

14.18

pheṇagiri^yavana^*mārgara[K.mākara]^karṇaprāveya^pāraśava^śūdrāḥ/
barbara^kirāta^khaṇḍa^*kravyāda[K.kravyāśyā]^ābhīra^cañcūkāḥ//

14.19

hemagiri^sindhu^kālaka^raivataka^surāṣṭra^bādara^draviḍāḥ/
svāty^ādye bhatritaye jñeyaś ca mahārṇavo +atra^eva//

14.20

aparasyāṃ maṇimān meghavān vanaughaḥ kṣurārpaṇo +astagiriḥ/
aparāntaka^śāntika^haihaya^praśastādri^vokkāṇāḥ//

14.21

pañcanada^ramaṭha^pārata^tārakṣiti^jṛṅga^vaiśya^kanaka^śakāḥ/
nirmaryādā mlecchā ye paścima^dik^sthitās te ca//

14.22

diśi paścimottarasyāṃ māṇḍavya^*tuṣāra[K.tukhāra]^tāla^hala^madrāḥ/
aśmaka^kulūta^*halaḍāḥ[K.haḍa]^strīrājya^nṛsiṃhavana^khasthāḥ//

14.23

veṇumatī phalgulukā guluhā marukucca^carmaraṅgākhyāḥ/
ekavilocana^śūlika^dīrghagrīva^āsya^keśāś ca//

14.24

uttarataḥ kailāso himavān vasumān girir dhanuṣmāṃś ca/
krauñco meruḥ kuravas tathā^uttarāḥ kṣudramīnāś ca//

14.25

kaikaya^vasāti^yāmuna^bhogaprastha^arjunāyana^agnīdhrāḥ/
*ādarāntardvīpi[K.ū.ādarśāntadvīpi]^trigarta^*turagānanāḥ śvamukhāḥ[K.turagānanāśvamukhāḥ]//

14.26

keśadhara^cipiṭanāsika^dāseraka^vāṭadhāna^śaradhānāḥ/
takṣaśila^puṣkalāvata^kailāvata^kaṇṭhadhānāś ca//

14.27

ambara^madraka^mālava^paurava^kacchāra^daṇḍa^piṅgalakāḥ/
māṇahala^hūṇa^kohala^śītaka^māṇḍavya^bhūtapurāḥ//

14.28

gāndhāra^yaśovati^hematāla^rājanya^khacara^gavyāś ca/
yaudheya^dāsameyāḥ śyāmākāḥ kṣemadhūrtāś ca//

14.29

aiśānyāṃ meruka^naṣṭarājya^paśupāla^kīra^kāśmīrāḥ/
abhisāra^darada^taṅgaṇa^kulūta^*sairindhra[K.sairindha]^vanarāṣṭrāḥ//

14.30

brahmapura^dārva^ḍāmara^vanarājya^kirāta^cīna^kauṇindāḥ/
*bhallāḥ paṭola[K.bhallāpalola]^jaṭāsura^*kunaṭakhasa[K.kunaṭhakhaṣa]^ghoṣa^kucikākhyāḥ//

14.31

ekacaraṇa^*anuviddhāḥ[K.anuviśvāḥ] suvarṇabhūr *vasudhanaṃ[K.vasuvanaṃ] diviṣṭhāś ca/
paurava^*cīranivāsi[K.cīranivāsana]^trinetra^muñjādri^*gāndharvāḥ[K.gandharvāḥ]//

14.32

vargair āgneyādyaiḥ krūragraha^pīḍitaiḥ krameṇa nṛpāḥ/
pāñcālo māgadhikaḥ kāliṅgaś ca kṣayaṃ yānti//

14.33

āvanto +atha^ānarto mṛtyuṃ ca^āyāti sindhusauvīraḥ/
rājā ca hārahauro madreśo +anyaś ca kauṇindaḥ//
15 nakṣatravyūhādhyāyaḥ

Original text: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc