Brihat Parashara Hora Shastra · Chapter 77
atha sattvādiguṇaphalādhyāyaḥ
atho guṇavaśenāhaṃ kathayāmi phalaṃ dvija /
sattvagrahodaye jāto bhavetsattvādhikaḥ sudhīḥ
rajaḥkheṭodaye vijño rajoguṇasamanvitaḥ /
tamaḥkheṭodaye mūrkho bhavejjātastamo'dhikaḥ
guṇasāmyayuto jāto guṇasāmyakhagodaye /
evaṃ caturvidhā vipra jāyanto jantavo bhuvi
uttamo madhyamo nīca udāsīna iti kramāt /
teṣāṃ guṇānahaṃ vakṣye nāradāriprabhāṣitān
śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca /
alobhaḥ satyavāditvaṃ jane sattvādhike guṇāḥ
śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cā'pyapalāyanam /
sādhūnāṃ rakṣaṇaṃ ceti guṇā jñeyā rajo'dhike
lobhaścāsatyavāditvaṃ jāḍyamālasyameva ca /
sevākarmapaṭutvaṃca guṇā ete tamo'dhike
kṛṣikarmaṇi vāṇijye paṭutvaṃ paśupālane /
satyāsatyaprabhāṣitvaṃ guṇasāmye guṇā ime
gataiśca lakṣaṇairlakṣya uttamo madhyamo'dhamaḥ /
udāsīnaśca viprenda taṃ tatkarmaṇi yojayet
dvābhyāmeko'dhiko yaśca tasyādhikyaṃ nigadyate /
anyathā guṇasāmyaṃ ca vijñeyaṃ dvijasattama
sevyasevakayorevaṃ kanyakāvarayorapi /
guṇaiḥ sadṛśayoreva prītirbhavati niścalā
udāsīno'dhamasyaivamudāsīnasya madhyamaḥ /
madhyamasyottamo vipra prabhavatyāśrayo mude
ato'varā varāt kanya sevyataḥ sevako'varaḥ /
guṇaistataḥ sukhotpattiranyathā hānireva hi
vīryaṃ kṣetraṃ prasūteśca samayaḥ saṅgatistathā /
uttamādiguṇe heturbalavānuttarottaram
ataḥ prasūtikālasya sadṛśo jātake guṇaḥ /
jāyate taṃ parīkṣyaiva phalaṃ vācyaṃ vicakṣaṇaiḥ
kālaḥ sṛjati bhūtani pātyatho saṃharatyapi /
iśvaraḥ sarvalokānāmavyayo bhagavān vibhu
tacchaktiḥ prakṛtiḥ proktā munibhistriguṇātmikā /
tathā vibhakto'vyakto'pi vyakto bhavati dehinām
caturdhā'vayavāstasya svaguṇaiśca caturvidhaḥ /
jāyante hyuttamo madhye udāsīno'dhamaḥ kramāt
uttame tūttamo janturmadhye'ṅge ca madhyamaḥ /
udāsīne hyadāsīno jāyate cā'dhame'dhamaḥ
uttamāṅgaṃ śaristasya madhyamāṅgamuraḥsthalam /
jaṃghādvayaudāsīnamadhamaṃ padamucyate
evaṃ guṇavaśādeva kālabhedaḥ prajāyate /
jātibhedastu tadbhedājjāyate'tra carācare
evaṃ bhagavatā sṛṣṭaṃ vibhunā svaguṇaiḥ samam /
caturvidhena kālena jagadetaccaturvidham
Original text: bṛhatpārāśarahorāśāstram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0