Brihat Parashara Hora Shastra · Chapter 43
athāyurdāyādhyāyaḥ
dhanādhnākhyayogau ca kathitau bhavatā mune |
narāṇāmāyuṣo jñānaṃ kathayasva mahāmate
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vipra janānāṃ ca hitecchayā |
kathayāmyāyuṣo jñānaṃ durjñeyaṃ yat surairapi
āyurjñānavibhedāstu bahubhirbahudhoditāḥ |
teṣāṃ sārāṃśamādāya prvadāmi tavā'grataḥ
svoccanīcādisaṃsthityā grahā āyuḥpradāyakāḥ |
svasvavīryavaśairnaivaṃ nakṣatrāṇ ca rāśayaḥ
piṇḍāyuḥ prathamaṃ tatra grahasthitivaśādaham |
kathayāmi dvijaśreṣṭha śraṇuṣvekāgramānasaḥ
kramāt sūryādikheṭeṣu svasvoccasthānageṣviha |
nandendavastacvamitāstithayo'rkāḥ śarendavaḥ
prakṛyato viṃśatiścābdā āyuḥpiṇḍāḥ prakīrtitāḥ |
nīcageṣvetadardhañca jñeyaṃ madhye'nupātataḥ
svaccaśuddhau grahaḥ śodhyaḥ ṣaḍbhādūno bhamaṇḍlāt |
svapiṇḍaguṇito bhakto bhādimānena vatsarāḥ
astagastu haretsvārdha vinā śukraśanaiścarau |
vakracāraṃ vinā tryāṃśāṃ śajñurāśau hared grahaḥ
sarvārdhatricatuḥpañcaṣaṣṭhabhāgaṃ kramād grahaḥ |
vyayādvāmaṃ sthitaḥ pāpo haret saumyaśca taddalam
ekabhe tu bahuṣveko haretsvāṃśāṃ balī grahaḥ |
nā'tra kṣīṇasya candrasya pāpatvaṃ munibhiḥ smṛtam
lagnāṃśaliptikā hatvā pratyekaṃ vihagāyuṣā |
bhājyā maṇḍalaliptābhirlabdhaṃ varṣādi śodhayet
svāyuṣo lagnage sūrye maṅgale ca śanaiścare |
tadardhaṃ śubhasaṃdṛṣṭe pātayed dvijasattama
lagnarāśisamāścābdā bhāgādyairanupātataḥ |
māsādikā itīcchanti lagnāyuḥ ke'pi kovidāḥ
lagnādāyoṃ'śatulyaḥ syādantare cā'nupātataḥ |
tatpatau balasaṃyukte rāśitulyaṃ ca bhāghipe
atha vipra nisargāyuḥ kheṭānāṃ kathayāmyaham |
candrārajñasitejyārkaśanīnāṃ kramaśobdakā
ekadvayaṃkanakhā dhṛtyaḥ kṛtiḥ paṃcāśadeva hi |
janmakālāt kramāj jñeyā daśāścaitā nisargajāḥ
athāṃśāyu salagnānāṃ kheṭānāṃ kathayāmyaham |
navāṃśrāśitulyāni kheṭo varṣāṇi yacchati
bhādiṃ khagaṃ khagaiḥ sūryairhatvā tadbhagaṇādikam |
kṛtvā'rkraśeṣitaṃ jñeyamabdādyaṃśāyuṣaḥ sphuṭam
piṇḍāyuriva tatrāpi hāniṃ kuryād vicakṣaṇaḥ |
atrā'paro viśeṣo'pi kaimcid vijñairudāhṛtaḥ
sādhitāyuḥ khage svocce svarkṣe vā triguṇaṃ smṛtam |
dviguṇaṃ svanavāṃśasthe svadreṣkāṇe tathottame
ubhayatra gate kheṭe kāryaṃ triguṇameva hi |
hānidvaye'rdhahāniḥ syādityāyuḥ prasphuṭaṃ nṛṇām
evaṃ saṃsādhya cānyeṣāṃ hanyāt svasvaparāyuṣā |
nṛṇāṃ parāyuṣā bhaktvā teṣāmāyuḥ sphuṭaṃ bhavet
athāyuḥ paramaṃ vakṣye nānājātisamudbhavam |
anantasaṃkhyaṃ devānāmṛṣīṇāṃ ca dvijottama
gṛdhrolūkśukadhvāṃkṣasarpāṇāṃ ca sahasrakam |
śyenavānarabhallukamaṇḍūkānāṃ śatatrayam
paṃcaśaduttaraśataṃ rākṣasānāṃ prakīrtitam |
nagaṇāṃ kuñjarāṇāṃ ca viṃśottaraśataṃ tathā
dvātriṃśad ghoṭakānāñca paṃcaviṃśat kharoṣṭrayoḥ |
vṛṣāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca caturviṃśativatsaram
viṃśatyāyurmayūrāṇāṃ chāgādīnāṃ ca ṣoḍaśa |
haṃsānāṃ paṃcanava ca pikānāṃ dvādaśābdakāḥ
śunāṃ pārāvatānāṃ ca kukkuṭānāṃ dvādaśābdakāḥ |
budbudādyaṇḍajānāṃ ca parāyuḥ saptavatsarāḥ
yadetadadhunā proktaṃ tridhāyudvijasattama |
teṣu kiñca kadā grāhyamiti te kathayāmyaham
vilagnape balopete śubhadṛṣṭeṃśśasambhavabh |
ravau piṃḍodbhavaṃ grāhyaṃ candre naisargikaṃ tathā
balasāmye dvayoryogadalamāyuḥ prakīrtitam |
trayāṇāṃ triyutestryaṃśasamaṃ jñeyaṃ dvijottama
athā'nyadapi vakṣyāmi śrriṇu tvaṃ dvijasattama |
kaiścillagnāṣṭameśābhyāṃ mandendubhyāṃ tathaiva ca
lagnahorāvilagnābhyāṃ sphuṭamāyuḥ prakīrtitam |
ādau lagnāṣṭameśābhyāṃ yogamekaṃ vicintayet
dvitīyaṃ mandacandrābhyāṃ yogaṃ paśyed dvijottama |
lagnahorāvilagnābhyāṃ tṛtīyaṃ paricintayet
cararāśau sthitau dvau cit tadā dīrghamudāhṛtam |
ekaḥ sthire'paro dvandve dīrghamāyustathāpi hi
ekaścare sthire'nyaścet tadāmadhyamudāhṛtam |
dvau vā dvandve sthitau vipra madhyamāyustathāpi ca
ekaścare'paro dvandve dvau vā sthiragatau tadā |
jātakasya tadā'lpāyurjñeyamevaṃ dvijottama
yogatrayeṇa yogābhyāṃ siddhaṃ yad grāhyameva tat |
yogatrayavisaṃvāde lagnahorāvilagnataḥ
lagne vā saptame candre grāhyaṃ mandendutastadā |
hrāso vṛddhiśca kakṣyāyā vicintyā sarvadā budhaiḥ
dīrghe yogatrayeṇaivaṃ nakhacandrasamābdakāḥ |
yogadvayena vasvāśā yogaikena rasāṃkakāḥ
madhye yogatrayeṇaivaṃ khāṣṭatulyābdakāḥ smṛtāḥ |
dvyagā yogadvayenā'trayogaikenābdhiṣaṇmitāḥ
alpe yogatrayeṇā'tradvātriṃśanmitavatsarāḥ |
yogadvayena ṣaṭtriṃśāt yogaikena ca khābdhayaḥ
evaṃ dīrghasamālpeṣu khābdhayo rasavahnayaḥ |
khaṇḍā dantamitāstebhyaḥ sphuṭamāyuḥ prasādhayet
pūrṇa rāśyādige cānte hānirmadhye'nupātataḥ |
yogakārakakheṭāṃśayogastatsaṃkhyayā hṛtaḥ
labdhāṃśāstu yathāprāptakhaṇḍaghnāstriṃśatoddhṛtāḥ |
labdhavarṣādibhirhīnaṃ prāptāyuḥ prasphuṭaṃ bhavet
yogahetau śanau kakṣyāhrāso'nyairvṛddhirucyate |
na svarkṣatuṅgage no vā pāpamātrayutekṣite
lagnasaptamage jīve śubhamātrayutekṣite |
kathitasyāyuṣo vipra kakṣyāvṛddhiḥ prajāyate
anāyuśced bhavedalpamalpānmadhyaṃ prajāyate |
madhyamājjāyate dīrghaṃ dīrghāyuścettato'dhikam
yogahetau guravevaṃ kakṣyāvṛddheśca lakṣaṇam |
etasmād vaiparītyena kakṣyāhrāsaḥ śanau bhavet
āyuṣo bahudhā bhedāḥ kathitā bhavatā'dhunā |
katidhā sā kadā'nāyuramitāyuḥ kadā bhavet
bālāriṣṭaṃ yogāriṣṭamalpaṃ madhyañca dīrghakam |
divyaṃ caivā'mitaṃ caivaṃ saptadhāyuḥ prakīrtitam
bālāriṣṭe samā aṣṭau yogāriṣṭe ca viṃśatiḥ |
dvātriṃśad vatrarā alpe catuṣṣaṣṭistu madhyame
viṃśādhikaśtaṃ dīrghe divye varṣasahasrakam |
tadūrdhvamamitaṃ puṇyairamitairāpyate janaiḥ
candrejyau ca kulīrāṃge jn! asiatu kendrasaṃsthitau |
anye tryāyārigāḥ kheṭā amitāyustadā bhavet
saumyāḥ kendratrikoṇasthāḥ pāpāstryāyārigāstathā |
śubharāśau sthite randhre divyamāyustadā bhavet
gopurāṃśe gurau kendre śukre pārāvatāṃśake |
trikoṇe karkaṭe lagne yugāntāyustadā dvija
devalokāṃśake mande kuje pārāvatāṃśake |
gurau siṃhāsanāṃśe'ṅge jāto munisamo bhavet
suyogairvardhyate hyāyuḥ kuyogairhīyate tathā |
ato yogānahaṃ vakṣye pūrṇamadhyālpakārakān
kendre śubhagrahairyukte lagneśe ca śubhānvite |
sandṛṣṭe guruṇā vā'pi pūrṇamāyuyustadā bhavet
kendrasthite vilagneśe guruśukrasamanvite |
tābhyāṃ nirīkṣite vā'pi pūrṇamāyurvinirdiśet
uccasthitaistribhiḥ kheṭairlagnarandhraśasaṃyutaiḥ |
aṣṭame pāpahīne ca pūrṇamāyurvinirdiśet
aṣṭamasthaistribhi kheṭaiḥ svoccamitrasvavargagaiḥ |
lagneśe balasaṃyukte dīrghamāyustadā bhavet
svabhoccasthena kenāpi nabhaugena samanvitaḥ |
aṣṭameśaḥ śanirvāpi dīrghamāyurvinirdiśet
triṣaḍāyagataiḥ pāpaiḥ śubhaiḥ kendratrikoṇagaiḥ |
lagneśe balasaṃyukte dīrghamāyurvinirdiśet
ṣaṭsaptarandhrabhaveṣu śubhakheṭayuteṣu ca |
tribhaveṣu ca pāpeṣu pūrṇamāyurvinirdiśet
śatruvyayagatāḥ pāpā lagneśo yadi kendragaḥ |
ravimitraṃ ca randhreśaḥ pūrṇamāyustathāpi hi
āyuḥ sthānasthitāḥ pāpāḥ karmeśaḥ svoccago yadā |
tathāpi dīrghamāyu syāt vijñeyaṃ dvijasattama
dvisvabhāvagṛhe lagne lagneśe kendrasaṃsthite |
svoccarāśitrikoṇe vā dīrghamāyurvinirdiśet
dvisvabhāvagṛhe lagne lagneśād balasaṃyutāt |
dvau pāpau yadi kendrasthau dīrghamāyustadā bhavet
lagnāṣṭameśayormadhye yaḥ kheṭaḥ prabalo bhavet |
tasmin kendragate dīrgha madhyaṃ paṇapharasthite
āpoklime sthite svalpamāyurbhavati niścitam |
lagneśe ca ravermitre dīrghaṃmāyuḥ same samam
śatrau svalpaṃ vadeditthamaṣṭameśādapi smṛtam |
mitramadhyā'ribhāvasthe tasminnevaṃ phalaṃ vadet
sahajādhīśabhūputrau dvau randhreśaśanaiścarau |
astau vā pāpadṛgyuktau svalpamāyuḥ prayacchataḥ
ṣaṣṭhe'ṣṭame vyaye vā'pi lagneśe pāpasaṃyute |
sva pāyuranapatyo vā śubhadṛgyogavarjite
catuṣṭyagate pāpe śubhadṛṣṭivivarjite |
balahīne viglaneśe svalpamāyurvinirdiśet
vyayārthau pāpasaṃyuktau śubhadṛgyogavarjitau |
svalpamāyustadā jñeyaṃ nirviśaṃkaṃ dvijottama
lagnarandhreśayorevaṃ duḥsthayorbalahīnayoḥ |
svalpamāyurbudhairjñeyaṃ miśrayogācca madhyamam
Original text: bṛhatpārāśarahorāśāstram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0