Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brihadaranyaka Upanishad (with commentary) · Chapter 5.4

5.4.1

BrhUpBh_5,3.1 damādisādhanatrayaṃ sarvopāsanaśeṣaṃ vihitam /
dānto 'lubdho dayāluḥ sansarvopāsaneṣvadhikriyate /
tatra nirupādhikasya brahmaṇo darśanamatikrāntamathādhunā sopādhikasya tasyaivābhyudayaphalāni vaktavyānītyevamartho 'yamārambhaḥ eṣa prajāpatiryaddhṛśyaṃ prajāpatiranuśāstītyanantaramevābhihitam /
kaḥ punarasāvanuśāstā prajāpatiriti /
ucyate - eṣa prajāpatiḥ /
ko 'sau yathṛdayaṃ hṛdayamiti hṛdayasthā buddhirucyate /
yasmiñśākalyabrāhmaṇānte nāmarūpakarmaṇāmupasaṃhāra ukto digvibhāgadvāreṇa tadetatsarvabhūtapratiṣṭhaṃ sarvabhūtātmabhūtaṃ hṛdayaṃ prajāpatiḥ prajānāṃ sraṣṭā /
etadbrahma bṛhattvātsarvātmatvācca brahma /
etat sarvam /
uktama pañcamādhyāye hṛdayasya sarvatvam /
tatsarvaṃ yasmāttasmādupāsyaṃ hṛdayaṃ brahma /
tatra hṛdayanāmākṣaraviṣayameva tāvadupāsanamucyate /
tadetaddhṛdayamiti nāma tryakṣaraṃ trīṇyakṣarāṇyasyeti tryakṣaram /
kāni punastāni trīṇyakṣarāṇyucyante /
hṛ ityekamakṣaram /
abhiharanti hṛterāhṛtikarmaṇo hṛ ityetadrūpamiti yo veda yasmāddhṛdayāya brahmaṇe svāścendriyāṇyanye ca viṣayāḥ śabdādayaḥ svaṃ svaṃ kāryamabhiharantihṛdayaṃ ca bhoktrarthamabhiharati /
ato hṛdayanāmno hṛ ityetadakṣaramiti yo vedāsmai viduṣe 'bhiharanti svāśca jñātayo 'nye cāsaṃbaddhāḥ /
balimiti vākyaśeṣaḥ /
vijñānānurūpyeṇaitatphalam /
tathā da ityetadapyekākṣarametadapi dānārthasya dadāterda ityetadrūpaṃ hṛdayanāmākṣaratvena nibaddham /
atrāpi hṛdayāya brahmaṇo svāśca karaṇānyanye ca viṣayāḥ svaṃ svaṃ vīryaṃ dadati hṛdayaṃ ca bhoktre dadāti svaṃ vīryamato dakāra ityevaṃ yo vedāsmai dadati svāścānye ca /
tathā yamityetadapyekamakṣaram /
iṇo gatyarthasya yamityetadrūpamasminnāmni nibaddhamiti yo veda sa svargaṃ lokameti /
evaṃ nāmākṣarādapīdṛśaṃ viśiṣṭaṃ phalaṃ prāpnoti kimu vaktavyaṃ hṛdayasvarūpo pāsanāditi hṛdayastutaye nāmākṣaropanyāsaḥ //1//
iti śrīmadbṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣye pañcamādhyāyasya tṛtīyaṃ brāhmaṇam //3//
START BrhUp 5,4.1
tad vai tad etad eva tad āsa |
satyam eva |
sa yo haitaṃ mahad yakṣaṃ prathamajaṃ veda satyaṃ brahmeti jayatīmāṃl lokān -- jita in nv asāv asat -- ya evam etan mahad yakṣaṃ prathamajaṃ veda satyaṃ brahmeti |
satyaṃ hy eva brahma

Original text: Bṛhadāraṇyakopaniṣad, Kāṇva recension with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc