Bṛhatkathāślokasaṃgraha · Chapter 6

tataḥ smarasakhe kāle puṣpayukte niśākare
divākare mṛdukare devī putraṃ vyajāyata ||

putrajanma narendrasya jagataḥ sukhajanma ca
śaṅkājanma ca śatrūṇāṃ samaṃ samabhavat trayam ||

atha saṃbhūya gaṇakair uktaṃ gaṇitajātakaiḥ
cakravartipitā lokāv ubhau vijayatām iti ||

tataḥ sacivabhāryāṇāṃ tasminn eva dine sutāḥ
alpakālāntare jātāḥ kanīyāṃso nṛpātmajāt ||

kim utsavaḥ kiṃ vyasanaṃ kiṃ prāṇāḥ prāṇayantu kim
āgataṃ cedivatsānām iti nāsīd viniścayaḥ ||

jātakarmaṇi nirvṛtte prāpte ca dvādaśe 'hani
anvarthanāmnas tanayān akurvan rājamantriṇaḥ ||

vāhanena nareṇaiva kuvero naravāhanaḥ
naravāhanadatto 'stu dattas tena yatas tataḥ ||

iti nāma kṛtaṃ rājñā putrasya sapurodhasā
bhūmihemagajāśvādi dānaprītadvijanmanā ||

namnā hariśikhaṃ cakre rumaṇvān ātmajaṃ yataḥ
tasmai vitīrṇavān svapne devadevaḥ śaraṃ hariḥ ||

yaugandharāyaṇaḥ putraṃ cakāra marubhūtikam
saṃnāhachadmanā tasmai yatas taṃ maruto daduḥ ||

cakāra gomukhaṃ putram ṛṣabhaḥ saṃjñayā yataḥ
svayaṃ gobhiḥ prasannābhiś citraṃ tasmai pradarśitam ||

putraṃ tapantakaṃ namnā karoti sma vasantakaḥ
yasmāt taṃ tapanas tasmai kuṇḍalachadmanā dadau ||

evaṃ labdhaś ca jātaś ca yaḥ kṛtaṃ nāma yasya ca
aham eva sa te caite sarve hariśikhādayaḥ ||

te vayaṃ tu yathākālaṃ kṛtānnaprāśanādayaḥ
avardhāmahi laghv eva sanāthāḥ pādapā iva ||

tataḥ kumāravaṭakām upādhyāyair adhiṣṭhitām
sabrahmacaryakaiś chāttrair dhātrībhiś cāśrayāmahi ||

avratair eva cāsmābhir abhyastāḥ sakalāḥ kalāḥ
savratais tu catasro 'pi vidyāḥ sarvaṃ ca vāṅmayam ||

gacchatsu divaseṣv evam ekadā marubhūtikaḥ
bālabhāvād anadhyāye krīḍati sma sakandukaḥ ||

taṃ tu bālasvabhāvena tasmād ācchidya kandukam
ahaṃ javena mahatā prayātaḥ pitur antikam ||

athānubadhnan māṃ vegāt paṭuśvasitasaṃtatiḥ
baddhamuṣṭikaraḥ krodhād āgato marubhūtikaḥ ||

kiṃ kiṃ tāteti tātena sa pṛṣṭa idam uktavān
kanduko me hṛto 'nena tam ayaṃ dāpyatām iti ||

tato rājñā pariṣvajya dāpitāparakandukaḥ
tarjanītarjitaḥ pitrā kumāravaṭakāṃ gataḥ ||

aham apy aṅkam āropya tātena paribhāṣitaḥ
mā sma tāta punar bhrātṝn kopayeḥ kopanān iti ||

tathāpi pratiṣiddho 'haṃ keliśīlatayā śiśoḥ
yathainān kopayāmi sma tathaite mām akopayan ||

abhyāsam ekadā kurvan nārācaṃ marubhūtikaḥ
icchati sma ca visraṣṭuṃ mayā ca calitaṃ dhanuḥ ||

asāv api ca nārācaś calitāc cāpataś cyutaḥ
mālatīmukulaṃ lakṣaṃ tan mātreṇaiva nāspṛśat ||

utsṛjya kupitaś cāpaṃ dhāvamānaḥ sa mām anu
āsthānasthamahīpāla samīpam agamat tataḥ ||

yaugandharāyaṇo dṛṣṭvā kupitaṃ marubhūtikam
kupito bhartsayitvedam abhāṣata mahīpatim ||

veditā sarvavidyānām āsannanavayauvanaḥ
rājaputro mahārāja yauvarājye 'bhiṣicyatām ||

yāvad yāvad dhi śāstrajñāḥ śāstrārthān na prayuñjate
tāvat tāvad bhavanty eṣāṃ kuṇṭhāḥ kāryeṣu buddhayaḥ ||

amī rumaṇvadādīnāṃ putrā hariśikhādayaḥ
vijānanto 'pi śāstrāṇi sutarām andhabuddhayaḥ ||

vastuny alpe 'py anātmajñāḥ saṃrabdhālohitānanāḥ
prabhum eva jighāṃsanti mṛgendraṃ markaṭā iva ||

tad ete 'pi niyojyantām adhikāreṣu keṣucit
vijñāpanā madīyeyaṃ saphalīkriyatām iti ||

yaugandharāyaṇavacaḥ subhagaṃ niśamya prītyā narendrasabham ucchrayitāgrahastam
bhoḥ sādhu sādhunarakuñjarasādhumantrin ity ujjhitāsanam abhāṣata nirvyavastham ||