Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bṛhatkathāślokasaṃgraha · Chapter 21

21.1

tatra mitraprakāṇḍena gomukhena vinoditaḥ
māsam āsiṣi vipraiś ca prasannaiḥ saprasannakaiḥ ||

21.2

ekadā gomukhenoktaṃ yojane grāmakād itaḥ
avimuktāvimuktatvāt puṇyā vārāṇasī purī ||

21.3

āprāgjyotiṣakaśmīra dvārakātāmraparṇi yat
tat sarvaṃ sulabhaṃ tasyāṃ manohārivinodanam ||

21.4

kadācic copalabhyeta tatra pānthāt kutaścana
vārttā hariśikhādīnām ataḥ sāgamyatām iti ||

21.5

tam uktvā yuktam āttheti taṃ cāmantrya prasannakam
sākrandāt saṃbhavagrāmāt prati vārāṇasīm agām ||

21.6

atha stokāntarātītaṃ mām abhāṣata gomukhaḥ
vahāni kim ahaṃ yuṣmān yūyaṃ vahata mām iti ||

21.7

cintitaṃ ca mayā hanta vinaṣṭaḥ khalu gomukhaḥ
yūyaṃ māṃ vahatety eṣa no brūyāt katham anyathā ||

21.8

āsanasyāpi yaś chāyāṃ madīyasya namasyati
ariṣṭāviṣṭatāṃ muktvā katham itthaṃ sa vakṣyati ||

21.9

sa mayoktaḥ sadainyena bhavān gurupadaśramaḥ
tan madīyam aśaṅkena pṛṣṭham āruhyatām iti ||

21.10

tena coktaṃ vilakṣeṇa mā grahīta yathā śrutam
neyaṃ saṃbhāvyate cintā jātāriṣṭe 'pi mādṛśi ||

21.11

kiṃ tu yaḥ kiṃcid ācaṣṭe pānthasya pathikaḥ pathi
voḍhā bhavati tasyāsau khedavismaraṇād iti ||

21.12

sa mayokto bhavān eva sarvavṛttāntapeśalaḥ
ākhyātuṃ ca vijānāti yat tataḥ kathayatv iti ||

21.13

tenoktaṃ pañca kathyante kathāvastūni kovidaiḥ
dharmārthasukhanirvāṇa cikitsāḥ sahavistarāḥ ||

21.14

tatra sattvopakārārthā kāyavāṅmānasakriyā
prabhavaḥ sarvadharmāṇāṃ jagatī jagatām iva ||

21.15

yenopāyena mitratvaṃ yānti madhyasthaśatravaḥ
sarvārthānām asau hetur guṇānām iva sajjanaḥ ||

21.16

parastrīgaṇikātyāgaḥ saṃtoṣo mandaroṣatā
nātisaktiś ca dāreṣu sukhaṃ duḥkhaṃ viparyayaḥ ||

21.17

sāṅgasya sukharāgāder anaṅgasya ca dehinaḥ
saṃbandhābhāvam atyantaṃ nirvāṇaṃ vidur īśvarāḥ ||

21.18

ardharātre 'pi bhuñjānaḥ paramārthabubhukṣitaḥ
kūṭavaidyaparityāgī rogair dūreṇa varjyate ||

21.19

dṛṣṭasaṃsārasārāṇām ṛṣīṇāṃ ko hi mādṛśaḥ
asāro gurusārāṇi darśanāni viḍambayet ||

21.20

tena yat kiṃcid ucchāstraṃ bālabhāvād udāhṛtam
śukavāśitaniḥsāram idaṃ me mṛṣyatām iti ||

21.21

idamādīḥ kathāḥ śṛṇvan nirantarasurālayām
gaṅgābharaṇam ākhyātāṃ prāpaṃ vārāṇasīṃ tataḥ ||

21.22

tatra bāhyaniviṣṭasya śūnyasya purasadmanaḥ
jaraddārusudhācitram adhyatiṣṭhāma maṇḍapam ||

21.23

gomukhas tu kṣaṇaṃ sthitvā mām avocad gataśramam
muhūrtakam anutkaṇṭhair iha yuṣmābhir āsyatām ||

21.24

yatra sthātavyam asmābhir upalabhya tam āśrayam
āgacchāmīti mām uktvā calair uccalitaḥ padaiḥ ||

21.25

gatvā ṣoḍaśaviṃśāni padāni sahasā sthitaḥ
tataḥ kim api niścitya nivṛtto mām abhāṣata ||

21.26

yad idaṃ yuṣmadaṅgeṣu divyaṃ bhūṣaṇam āhitam
idam ādāya gacchāmi sthātuṃ nāsyeha yujyate ||

21.27

tridaṇḍipāṇḍarāṅgādi pāṣaṇḍaiś chadmakaṅkaṭaiḥ
vārāṇasī mahācaurais tīrthadhvāṅkṣair adhiṣṭhitā ||

21.28

yuṣmān ekākino dṛṣṭvā sālaṅkārān nirāyudhān
teṣāṃ sāhasikaḥ kaścid anarthaṃ cintayed iti ||

21.29

evaṃ bhavatu nāmeti mayāsāv anumoditaḥ
tadābharaṇam ādāya prāviśat tvaritaḥ puram ||

21.30

athāciragate tasmin parivrāḍbrahmacāriṇau
paricaṅkramaṇaśrāntau tasminn eva nyasīdatām ||

21.31

āsīc ca mama tāv etau nūnaṃ pāṣaṇḍitaskarau
nirāyudhāsahāyaṃ māṃ muṣituṃ kila vāñchataḥ ||

21.32

tad eteṣāṃ sahasreṣu sakṛpāṇakareṣv api
gavām ivodviṣāṇānāṃ matir me mantharādarā ||

21.33

ūrumūlasthaśastreṣu pravrajyākaṅkaṭeṣu yaḥ
prayuṅkte nirghṛṇaḥ śastraṃ ko 'nyaḥ klībatamas tataḥ ||

21.34

evamādivikalpaṃ mām asāv ālokya maskarī
nirāśa iva vidrāṇo brahmacāriṇam uktavān ||

21.35

jalpākagrathitair granthaiḥ sāṃkhyayogādibhir vayam
vipralabdhāḥ sukhaṃ tyaktvā mokṣamārge kila sthitāḥ ||

21.36

yathā tṛṇam upādātum ambarāmbhojam eva vā
kaścin mahat tapaḥ kuryān mokṣārtho nas tathā śramaḥ ||

21.37

tṛṇavatsulabho mokṣo yadi khedo 'phalas tataḥ
atha khāmbojaduṣprāpas tato naṣṭā mumukṣavaḥ ||

21.38

paralokasya sadbhāve hetuḥ sarvajñabhāṣitaḥ
sarvajñasyāpi sadbhāvaḥ pañcadivyapramāṇakaḥ ||

21.39

yo 'py upādīyate hetuḥ sarvajñāstitvasiddhaye
so 'py asiddhaviruddhādi doṣāśīviṣadūṣitaḥ ||

21.40

tad alaṃ viṭavācāṭa ghaṭitaiḥ kāvyakarpaṭaiḥ
sevamānā yathācchandam āsmahe viṣayān iti ||

21.41

brahmacārī tu sāvegaḥ parivrājakam uktavān
prasāritas tvayā kasmād asāro malladaṇḍakaḥ ||

21.42

pratijñāhetudṛṣṭāntāḥ sādhavas tāvad āsatām
sarvatantrāviruddhena siddhāntenaiva bādhyase ||

21.43

asattāṃ paralokasya śuṣkatarkeṇa sādhayan
vitaṇḍāvādavārttārtaḥ sādhu śocyo bhaviṣyasi ||

21.44

atha vāstām idaṃ tāvad idaṃ tāvan nigadyatām
smṛtīnāṃ viṭakāvyatvaṃ kathaṃ veda bhavān iti ||

21.45

tenoktaṃ mānuṣāṇāṃ ca prāyaḥ sarvaśarīriṇām
nandīśapramukhair uktam ahaṃ jānāmi lakṣaṇam ||

21.46

yaś caiṣa puruṣaḥ ko 'pi pānthaḥ pāṃsulapādakaḥ
eṣa vidyādharendrāṇām indraḥ kila bhaviṣyati ||

21.47

enaṃ dṛṣṭvādhitiṣṭhantam etaṃ jarjaramaṇḍapam
malladaṇḍakaniḥsārān utprekṣe sakalāgamān ||

21.48

adṛṣṭārthāḥ kila granthā dṛṣṭārthair gāruḍādibhiḥ
arthavanto 'numīyante yācakair iva dāyakāḥ ||

21.49

yathā ca viṭakāvyatvān mṛṣā puruṣalakṣaṇam
śrutismṛtipurāṇādi tathā saṃbhāvyatām iti ||

21.50

itaras tam athāvocad atītabhavasaṃcitam
iṣṭāniṣṭaphalaṃ karma daivam āhur vicakṣaṇāḥ ||

21.51

yac cedaṃ lakṣaṇaṃ nāma śarīreṣu śarīriṇām
etad daivābhidhānasya lakṣaṇaṃ pūrvakarmaṇaḥ ||

21.52

na cāpuruṣakārasya daivaṃ phalati kasyacit
kālakāraṇasāmagrīm īśvaro 'pi hy apekṣate ||

21.53

ayaṃ tu taruṇaḥ kalyaḥ kāntikṣiptasurāsuraḥ
kuṇṭhayā gaṇḍamaṇḍānāṃ mandaceṣṭatayā samaḥ ||

21.54

yathā dhanur adhānuṣkaṃ yathā bījam avāpakam
sattāmātraphalaṃ puṃsas tathā daivam apauruṣam ||

21.55

parivrāḍ abravīd daivaṃ pauruṣād balavattaram
jñāpakaṃ cāsya pakṣasya śrūyatāṃ yan mayā śrutam ||

21.56

asti sindhutaṭe grāmo brahmasthalakanāmakaḥ
tatrāsīd vedaśarmeti caturvedo dvijottamaḥ ||

21.57

tasya yo 'nyatamaḥ śiṣyaḥ pāṭhaṃ prati dṛḍhodyamaḥ
tasmād eva ca sa chātrair āhūyata dṛḍhodyamaḥ ||

21.58

tamobhedakanāmnaś ca gṛhasthasya gṛhe sadā
dāpitaṃ bhojanaṃ tasya ācchādanaṃ vedaśarmaṇā ||

21.59

tatra bhinnatamā nāma parivrāṭ pāñcarātrikaḥ
vāsam āvasathe tasya karoti sma dṛḍhodyamaḥ ||

21.60

anena ca prakāreṇa paṭuśraddhānamedhasā
adhītaṃ daśabhir varṣais tena vedacatuṣṭayam ||

21.61

atha bhinnatamāḥ kṛtvā varṇāśramakathāṃ ciram
praśāntajanasaṃpāte pradoṣe tam abhāṣata ||

21.62

bahugomahiṣībhūmi dāsīdāsam idaṃ mayā
tantrasthānam upāntaṃ ca cāṭādibhyaś ca rakṣitam ||

21.63

dhyānādhyāyapradhānaṃ ca vihitaṃ bhikṣukarma yat
vaiśyakarmābhiyuktasya tasya nāmāpi nāsti me ||

21.64

adhunā tu vacaḥkāya parispandāpahāriṇī
paralokasamāsannā jarātandrīr ivāgatā ||

21.65

gṛhamedhivratasthānām alasānāṃ svakarmasu
dharmasādhanam uddiṣṭam ṛṣibhis tīrthasevanam ||

21.66

āha vedāntavādaś ca tārakaṃ brahma tantrayet
etasmān na vimuñceyur avimuktaṃ mumukṣavaḥ ||

21.67

śvaḥ prasthātāsmahe tasmāt prātar vārāṇasīṃ prati
buddhadharme praśastā hi dharmasya tvaritā gatiḥ ||

21.68

bhavatāpi śrutismṛtyoḥ prāmāṇyam anujānatā
niyogenaiva kartavyaḥ patnīputraparigrahaḥ ||

21.69

gṛhasthāśramadharmaś ca gavādidhanasādhanaḥ
na ca pratigrahād anyad viprasya dhanasādhanam ||

21.70

tat sukhopanataṃ caitad anindyam atibhūri ca
sadāsīdāsam asmākaṃ dhanam ādīyatām iti ||

21.71

tenoktaṃ yuṣmadādiṣṭam akāryam api mādṛśaḥ
na vikalpayituṃ śaktaḥ kiṃ punar nyāyyam īdṛśam ||

21.72

kiṃ tv āmantrya pitṛsthānau vidyājīvitadāyinau
kartāsmi bhavadādeśam ativāhya niśām iti ||

21.73

yātāyāṃ tu triyāmāyāṃ tam āmantrayituṃ gatam
saṃpratiṣṭhāsamāno 'pi ciraṃ bhikṣur udaikṣata ||

21.74

yadā tu divasārdhe 'pi gate chāttraḥ sa nāgataḥ
taṃ gaveṣayituṃ bhikṣuḥ svayam eva tadā gataḥ ||

21.75

sa tu tenāṅgaṇe dṛṣṭas tamobhedakaveśamanaḥ
śanaiś caṅkramaṇaṃ kurvan nīcaiś cāmnāyamānasam ||

21.76

uktaṃ ca bhavatā kasmād iyacciram iha sthitam
athārthenaiva tenārthas tathā naḥ kathyatām iti ||

21.77

tatas tenoktam etasmin gṛhe kenāpi hetunā
vyagraḥ parijanaḥ sarvas tatra tatrābhidhāvati ||

21.78

yāṃ yām eva ca pṛcchāmi kim etad iti dārikām
sā sā mām āha saṃrabdhā śivaṃ dhyātu bhavān iti ||

21.79

taṃ cādyāpi na pṛcchāmi tamobhedakam ākulam
tenāhaṃ nāgataḥ kṣipraṃ sakāśaṃ bhavatām iti ||

21.80

atha bhinnatamāḥ smitvā dṛḍhodyamam abhāṣata
yenāyam ākulo lokas tad ahaṃ kathayāmi te ||

21.81

tamobhedakabhāryāyāḥ prasūtiḥ pratyupasthitā
ayaṃ parijanas tatra tatratatrākulākulaḥ ||

21.82

dārikā jāyate cāsya tāṃ ca tvaṃ pariṇeṣyasi
sā ca rāgagrahāviṣṭā duṣṭaceṣṭā bhaviṣyati ||

21.83

iti tasmin kṛtādeśe gate svavivadhaṃ prati
itaraś cintayām āsa śaṅkākampitamānasaḥ ||

21.84

brāhmaṇī brāhmaṇasyāsya yadi kanyāṃ vijāyate
tato bhinnatamovākyam abhūtārthaṃ na jāyate ||

21.85

stobhāveśaviṣāccheda kriyāsu vyaktaśaktibhiḥ
śeṣāṇām api mantrāṇāṃ sāmarthyam anumīyate ||

21.86

iti cintayatas tasya dīno gṛhapatir gṛhāt
hā daivaṃ khalam ityādi lapan nīcair vinirgataḥ ||

21.87

kṣaṇāc ca śvagṛhītasya mārjārasyeva kūjataḥ
antarbhavanam udbhūtaḥ śvāgāraparuṣaśrutiḥ ||

21.88

tataḥ prasādhitā nāryo lajjāprāvṛtamastakāḥ
pakṣadvāreṇa nirjagmur nairāśyottānapāṇayaḥ ||

21.89

paricārakavargaś ca śocadbandhukadambakam
amantrayata vāmasya vidheḥ kiṃ kriyatām iti ||

21.90

evaṃprāyaprapañce tu gṛhe tasmin dṛḍhodyamaḥ
siddhapravrajitādeśa jātabhītir acintayat ||

21.91

parivrājakavākyena tathābhūtena sādhitam
daivaṃ puruṣakāreṇa janāḥ paśyantu bādhitam ||

21.92

sindhudeśaṃ parityajya de/ād deśaṃ parivrajan
ayaṃ pariharāmy enāṃ dūrataḥ kardamām iti ||

21.93

evamādi vimṛśyāsāv asaṃmantryaiva saṃskṛtān
daśayojanam adhvānam ekāhena palāyitaḥ ||

21.94

sadvīpāṃ ca parikramya varṣair dvādaśabhir mahīm
gaṅgātaṭam upāgacchat tīrthopāsanakāmyayā ||

21.95

athātapapipāsārtaś chāyāsalilavāñchayā
kasmiṃścid brāhmaṇagrāme kaṃcana prāviśad gṛham ||

21.96

tatra cālindakāsīnām arkatūlābhamūrdhajām
yayāce brāhmaṇīm amba pānīyaṃ dāpyatām iti ||

21.97

sā tv abhāṣata saṃbhrāntā hale putri tamālike
āsanodakam ādāya laghu nirgamyatām iti ||

21.98

tataḥ pīṭhālukāhastā vasitāsitakañcukā
āpiṅgāpāntakeśāntā kanyakā niragād gṛhāt ||

21.99

diśas taralayā dṛṣṭyā paśyantī saṃtatasmitā
paṅgubhaṅgurasaṃcārā cirāt prāpad dṛḍhodyamam ||

21.100

āsyatām atra mitreti vadantyā śūnyayā tayā
pīṭhabuddhyā puras tasya nikṣiptaṃ jalabhājanam ||

21.101

atha tām abravīd vṛddhā muktvaitām avinītatām
apareṇodapātreṇa jalam āvarjyatām iti ||

21.102

sā tu kṛtrimasaṃtrāsa janitotkaṭavepathuḥ
antarhasitabhugnauṣṭhī vṛddhājñāṃ samapādayat ||

21.103

tato gataśramaṃ vṛddhā pṛcchati sma dṛḍhodyamam
āgacchati kuto deśāt kaṃ vā yāti bhavān iti ||

21.104

tenoktaṃ na sa deśo 'sti nāgacchāmi yataḥ kṣitau
yac ca brūtha kva yāsīti tatra viñāpayāmi vaḥ ||

21.105

kasmiṃścid brāhmaṇagrāme kurvan baṭukapāṭhanām
saṃtuṣṭo grāmavāsobhir ninīṣe divasān iti ||

21.106

tatas tam abravīd vṛddhā nītijñaiḥ satyam ucyate
na hy ataptena lohena taptaṃ saṃdhīyate kvacit ||

21.107

mama dvau putranaptārāv adhunaivopanītakau
tau ca saṃyojitau puṇyair arthināv arthinā tvayā ||

21.108

bhavān adhyāpanenārthī tau cādhyayanakāṅkṣiṇau
naṣṭāśvadagdharathavad yogo 'stu bhavatām iti ||

21.109

tatas tasyai pratijñāya tau baṭū pāṭhayann asau
antevāsigaṇaṃ cānyam asthāt saṃvatsaradvayam ||

21.110

ekadā tām abhāṣanta vṛddhām āgatya bāndhavāḥ
kasmād dṛḍhodyamāyeyaṃ dīyate na tamālikā ||

21.111

ye jāmātṛguṇās teṣāṃ kaścid asti kvacid vare
dṛḍhodyame punaḥ paśya yadi kaṃcin na paśyasi ||

21.112

durlabhaḥ sulabhībhūtas tasmāt svīkriyatām ayam
kena vanyaḥ karī vārīm āgataḥ svayam ujjhitaḥ ||

21.113

iti tair bodhitā vṛddhā pratītā tān ayācata
yady evaṃ svayam evāyaṃ pūjyair abhyarthyatām iti ||

21.114

te tatas tam abhāṣanta bhautika brahmacāriṇā
āmnātāś cāvabuddhāś ca vedāḥ sasmṛtayas tvayā ||

21.115

avaśyaṃ cādhunā kāryaḥ śuddhapatnīparigrahaḥ
uraḥkaṇṭhauṣṭhaśoṣasya mā bhūd vaiphalyam anyathā ||

21.116

ataḥ pratīṣyatām eṣā sarvaśuddhā tamālikā
jyeṣṭhaṃ jyeṣṭhāśramasyāṅgaṃ trayī vidyeva dehinī ||

21.117

evamādi sa tair uktaḥ kṣaṇam etad acintayat
yuktaṃ yad brāhmaṇair uktam atra tāvat kim ucyate ||

21.118

yaś cāsau sindhuviṣaye dūṣitaḥ kṛtyayā tayā
pāre sāgaravat so 'pi dūratvāt sudurāgamaḥ ||

21.119

atha daivena saiveyam ānītā sindhudeśataḥ
sūcīsūtragate daivāt tataḥ kaḥ kutra mokṣyate ||

21.120

evamādi sa niścitya pratiśrutya tatheti ca
pariṇīya ca tāṃ kanyāṃ saṃvatsaram ayāpayat ||

21.121

atha yātatriyāmāyāṃ triyāmāyāṃ dṛḍhodyamaḥ
jṛmbhāveditanidrāntāṃ pṛcchati sma tamālikām ||

21.122

brūhi sundari paśyāma kuṭumbasyāsya kaḥ prabhuḥ
keyaṃ bhavati te vṛddhā kāv etau baṭukāv iti ||

21.123

tayā tv āyataniśvāsa kathitāyataduḥkhayā
srutāśrukaṇikāśreṇyā kathitaṃ skhaladakṣaram ||

21.124

asyā brāhmaṇavṛddhāyāḥ priyaḥ sādhur abhūt patiḥ
yasya vidyādhanais tṛptāḥ śiṣyayājakayācakāḥ ||

21.125

tena cāśeṣavedāya kṣamādiguṇaśāline
duhitā gṛhajāmātre chāttrāya pratipāditā ||

21.126

tāḍitaś caraṇenāpi yaḥ kṣamāvān abhūt purā
sa jāmātṛtayā krodhād gamitaḥ kṛṣṇasarpatām ||

21.127

mahāntam api saṃmānaṃ manyamāno vimānatām
śvaśrūśvaśurayoḥ khedam ātmanaś cākarod vṛthā ||

21.128

ekadā parihāsena syālakas tam abhāṣata
durvāsaḥsadṛśas tāta durārādho bhavān iti ||

21.129

yady evaṃ durdurūḍhena kiṃ mayārādhitena vaḥ
ity uktvā mantharālāpaḥ sadāro gata eva saḥ ||

21.130

śvaśrūśvaśuramitrāṇām avakarṇya kadarthanām
nirapekṣaṃ svadeśāya sindhudeśāya yātavān ||

21.131

tatra ca grāmam adhyāsya brahmasthalakanāmakam
acirān nityakāmyāni karmāṇi niravartayat ||

21.132

tasya tasyāṃ ca bhāryāyāṃ kālarātrisamā sutā
yamau ca tanayau jātau yamakālau kulasya yau ||

21.133

aham eva ca sā kanyā tau caitau kākatālukau
yair mātāpitarāv eva bālair eva samāhitau ||

21.134

sindhudeśaikadeśaś ca sindhunā caṇḍaraṃhasā
durvāragurupūreṇa sahasākṛṣya nīyate ||

21.135

atha mātāpitṛbhyāṃ nas tadbhayād avadhāritam
mātāmahagṛhaṃ yāntu bālā me niviśantv iti ||

21.136

tataḥ śaṅkeṣubhinnas tām abhāṣata dṛḍhodyamaḥ
śeṣaṃ sujñānam evāsyāḥ kathāyāḥ sthīyatām iti ||

21.137

āsīc cāsya sa sarvajñaḥ parivrājakabhāskaraḥ
sphuṭaṃ bhinnatamā eva bhinnājñānatamā yataḥ ||

21.138

anubhūtau tathābhūtau tadādeśau mayādhunā
tṛtīyaparihārāya tyajāmi pṛthivīm iti ||

21.139

atha dvādaśavarṣāni bhrāṃtvā dvīpāntarāṇi saḥ
nirviṇṇaś cintayām āsa kiṃcid dhavalamūrdhajaḥ ||

21.140

ādiṣṭaṃ yat parivrājā tat tayonmādamattayā
kālenaitāvatā nūnam akṛtyaṃ kṛtyayā kṛtam ||

21.141

asmābhiś ca na vedoktaṃ na vedāntoktamohitam
vraṇair iva visarpadbhiḥ kvāpītaṃ puruṣāyuṣam ||

21.142

tena vārāṇasīṃ gatvā tīrthopāsanahetukam
puṇyaṃ svargaphalaṃ kurvann ayāmi divasān iti ||

21.143

tataḥ sāgaram uttīrya gaṅgāsāgaram āgamat
tato vārāṇasīṃ prāpad amuñcann eva jāhnavīm ||

21.144

pāviśann eva cāpaśyan naradhātuparicchadam
skhaladālāpasaṃcāraṃ mahāpāśupataṃ puraḥ ||

21.145

taṃ cānu sphaṭikaprāya karṇakaṇṭhavibhūṣaṇām
madirātāmrajihmākṣāṃ vicitragalakaṇṭhikām ||

21.146

dviguṇīkurvatīṃ mārgaṃ vaṅkair gatinivartanaiḥ
amuktanijanirmokāṃ bhujaṃgīm iva yoṣitam ||

21.147

sā tu kāpālikenoktā drutam ehi kapālini
na yāvad avimuktasya dhūpavelātivartate ||

21.148

huṃhuṃkārādibhiḥ stutvā saṃsthātrayaparaṃ dhruvam
tataḥ śuṇḍikaśāleṣu mārgayāmi surām iti ||

21.149

evaṃprāye ca vṛttānte ciraṃ dṛṣṭvā dṛḍhodyamam
papāta pādayos tasya tārākrandā kapālinī ||

21.150

punaḥ kāpāliknoktaṃ muñca brāhmaṇam adhvagam
parihāsaś ciraṃ caṇḍi viruddhas tyajyatām iti ||

21.151

sābravīd eṣa me bhartā daivataiḥ pratipāditaḥ
tvaṃ tu dhṛṣṭaviṭo bhūtvā kiṃ vyāharasi mām iti ||

21.152

taṃ ca prapañcam ālokya sa pradeśaḥ sakautukaiḥ
janair agaṇitair vyāptaḥ śramaṇabrāhmaṇādibhiḥ ||

21.153

sā cāvocac caturveda riktavedo 'si sarvathā
savedaḥ ko hi nirvedaṃ vedoktaiḥ karmabhir vrajet ||

21.154

na tvayotpāditāḥ putrā nāgnihotram upāsitam
nārcitāḥ pitaraḥ piṇḍair vāyubhūtena hiṇḍitam ||

21.155

tvayā dṛḍhodyama tyaktā sāhaṃ mandā tamālikā
kulāt kulam aṭantīdaṃ carāmi kulaṭāvratam ||

21.156

avṛddhakulavāsinyas taruṇyaḥ pativarjitāḥ
yair aduṣṭāḥ striyo dṛṣṭās te dṛṣṭāḥ kenacit kvacit ||

21.157

tena tyaktavatā dārān yat tvayā pāpam arjitam
tān eva bharamāṇena tat samucchidyatām iti ||

21.158

atha lajjāviṣādāndham ūcur viprā dṛḍhodyamam
bhagavatyā yad uktaṃ tat tattvataḥ kathyatām iti ||

21.159

tenātmanaś ca tasyāś ca dvijādijanasaṃnidhau
brahmasthalakavāsādi yad vṛttaṃ tan niveditam ||

21.160

athoktaṃ brāhmaṇair brahman brāhmaṇī parigṛhyatām
raktadāraparityāgam ācaranti na sādhavaḥ ||

21.161

yac ca kiṃcid akartavyam anāthyād anayā kṛtam
tasya kṛcchratamaiḥ kṛcchrair viśuddhiḥ kriyatām iti ||

21.162

tenoktaṃ yādṛśaṃ pāpaṃ prāyaścittair apohyate
pūjyānām eva tad buddham idaṃ budhyata yādṛśam ||

21.163

hīnavarṇābhigāminyaḥ pātakinyaḥ kila striyaḥ
iyaṃ tv aśubhasāvarṇaṃ yam upāste sa dṛśyatām ||

21.164

tad upāstām iyaṃ bhadrā yam upāsac chivaṃ dhruvam
sukhānāṃ copahartāraṃ mahāpāśupataṃ patim ||

21.165

ity uktavati sā tasminn uvācopacitatrapā
ā mṛtyos tvatsamīpasthā nayāmi divasān iti ||

21.166

athaiko brāhmaṇas teṣu dṛḍhodyamam abhāṣata
madīyā duhitā brahman rūpiṇī pariṇīyatām ||

21.167

dhanaṃ me dhanadasyeva saiva caikā sutā yataḥ
tatas tasya ca tasyāś ca bhaved bhartā bhavān iti ||

21.168

āsīc cāsya kim adyāpi syān na syād iti cintayā
parivrājakavākyaṃ hi kṛtārthīkṛtam etayā ||

21.169

pratijñāya ca tāṃ kanyāṃ dadānād brāhmaṇāt svayam
samahādraviṇaskandhām upayeme dṛḍhodyamaḥ ||

21.170

tamālikāpi saṃhārya keśān kāṣāyacīvarā
dṛḍhodyamagṛhāsannā vasatī kālam akṣipat ||

21.171

dṛḍhoyamo 'pi saṃtataṃ dvijātikarma sādhayan
harottamāṅgalālitām upāsta jahnukanyakām ||

21.172

tat tena yena kṛtaduṣkarapauruṣeṇa vākyaṃ na bhinnatamasaḥ kṛtam apramāṇam
śūreṇa daivahariṇā prabhuṇā prasahya tasmāj jitaḥ puruṣakāragajādhirājaḥ ||

Original text: Bṛhatkathāślokasaṃgraha · Edition: the text edited by Felix Lacote (Paris, 1908). It was · Data entry Andreas Bigger · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc