Bṛhatkathāślokasaṃgraha · Chapter 21
tatra mitraprakāṇḍena gomukhena vinoditaḥ
māsam āsiṣi vipraiś ca prasannaiḥ saprasannakaiḥ ||
ekadā gomukhenoktaṃ yojane grāmakād itaḥ
avimuktāvimuktatvāt puṇyā vārāṇasī purī ||
āprāgjyotiṣakaśmīra dvārakātāmraparṇi yat
tat sarvaṃ sulabhaṃ tasyāṃ manohārivinodanam ||
kadācic copalabhyeta tatra pānthāt kutaścana
vārttā hariśikhādīnām ataḥ sāgamyatām iti ||
tam uktvā yuktam āttheti taṃ cāmantrya prasannakam
sākrandāt saṃbhavagrāmāt prati vārāṇasīm agām ||
atha stokāntarātītaṃ mām abhāṣata gomukhaḥ
vahāni kim ahaṃ yuṣmān yūyaṃ vahata mām iti ||
cintitaṃ ca mayā hanta vinaṣṭaḥ khalu gomukhaḥ
yūyaṃ māṃ vahatety eṣa no brūyāt katham anyathā ||
āsanasyāpi yaś chāyāṃ madīyasya namasyati
ariṣṭāviṣṭatāṃ muktvā katham itthaṃ sa vakṣyati ||
sa mayoktaḥ sadainyena bhavān gurupadaśramaḥ
tan madīyam aśaṅkena pṛṣṭham āruhyatām iti ||
tena coktaṃ vilakṣeṇa mā grahīta yathā śrutam
neyaṃ saṃbhāvyate cintā jātāriṣṭe 'pi mādṛśi ||
kiṃ tu yaḥ kiṃcid ācaṣṭe pānthasya pathikaḥ pathi
voḍhā bhavati tasyāsau khedavismaraṇād iti ||
sa mayokto bhavān eva sarvavṛttāntapeśalaḥ
ākhyātuṃ ca vijānāti yat tataḥ kathayatv iti ||
tenoktaṃ pañca kathyante kathāvastūni kovidaiḥ
dharmārthasukhanirvāṇa cikitsāḥ sahavistarāḥ ||
tatra sattvopakārārthā kāyavāṅmānasakriyā
prabhavaḥ sarvadharmāṇāṃ jagatī jagatām iva ||
yenopāyena mitratvaṃ yānti madhyasthaśatravaḥ
sarvārthānām asau hetur guṇānām iva sajjanaḥ ||
parastrīgaṇikātyāgaḥ saṃtoṣo mandaroṣatā
nātisaktiś ca dāreṣu sukhaṃ duḥkhaṃ viparyayaḥ ||
sāṅgasya sukharāgāder anaṅgasya ca dehinaḥ
saṃbandhābhāvam atyantaṃ nirvāṇaṃ vidur īśvarāḥ ||
ardharātre 'pi bhuñjānaḥ paramārthabubhukṣitaḥ
kūṭavaidyaparityāgī rogair dūreṇa varjyate ||
dṛṣṭasaṃsārasārāṇām ṛṣīṇāṃ ko hi mādṛśaḥ
asāro gurusārāṇi darśanāni viḍambayet ||
tena yat kiṃcid ucchāstraṃ bālabhāvād udāhṛtam
śukavāśitaniḥsāram idaṃ me mṛṣyatām iti ||
idamādīḥ kathāḥ śṛṇvan nirantarasurālayām
gaṅgābharaṇam ākhyātāṃ prāpaṃ vārāṇasīṃ tataḥ ||
tatra bāhyaniviṣṭasya śūnyasya purasadmanaḥ
jaraddārusudhācitram adhyatiṣṭhāma maṇḍapam ||
gomukhas tu kṣaṇaṃ sthitvā mām avocad gataśramam
muhūrtakam anutkaṇṭhair iha yuṣmābhir āsyatām ||
yatra sthātavyam asmābhir upalabhya tam āśrayam
āgacchāmīti mām uktvā calair uccalitaḥ padaiḥ ||
gatvā ṣoḍaśaviṃśāni padāni sahasā sthitaḥ
tataḥ kim api niścitya nivṛtto mām abhāṣata ||
yad idaṃ yuṣmadaṅgeṣu divyaṃ bhūṣaṇam āhitam
idam ādāya gacchāmi sthātuṃ nāsyeha yujyate ||
tridaṇḍipāṇḍarāṅgādi pāṣaṇḍaiś chadmakaṅkaṭaiḥ
vārāṇasī mahācaurais tīrthadhvāṅkṣair adhiṣṭhitā ||
yuṣmān ekākino dṛṣṭvā sālaṅkārān nirāyudhān
teṣāṃ sāhasikaḥ kaścid anarthaṃ cintayed iti ||
evaṃ bhavatu nāmeti mayāsāv anumoditaḥ
tadābharaṇam ādāya prāviśat tvaritaḥ puram ||
athāciragate tasmin parivrāḍbrahmacāriṇau
paricaṅkramaṇaśrāntau tasminn eva nyasīdatām ||
āsīc ca mama tāv etau nūnaṃ pāṣaṇḍitaskarau
nirāyudhāsahāyaṃ māṃ muṣituṃ kila vāñchataḥ ||
tad eteṣāṃ sahasreṣu sakṛpāṇakareṣv api
gavām ivodviṣāṇānāṃ matir me mantharādarā ||
ūrumūlasthaśastreṣu pravrajyākaṅkaṭeṣu yaḥ
prayuṅkte nirghṛṇaḥ śastraṃ ko 'nyaḥ klībatamas tataḥ ||
evamādivikalpaṃ mām asāv ālokya maskarī
nirāśa iva vidrāṇo brahmacāriṇam uktavān ||
jalpākagrathitair granthaiḥ sāṃkhyayogādibhir vayam
vipralabdhāḥ sukhaṃ tyaktvā mokṣamārge kila sthitāḥ ||
yathā tṛṇam upādātum ambarāmbhojam eva vā
kaścin mahat tapaḥ kuryān mokṣārtho nas tathā śramaḥ ||
tṛṇavatsulabho mokṣo yadi khedo 'phalas tataḥ
atha khāmbojaduṣprāpas tato naṣṭā mumukṣavaḥ ||
paralokasya sadbhāve hetuḥ sarvajñabhāṣitaḥ
sarvajñasyāpi sadbhāvaḥ pañcadivyapramāṇakaḥ ||
yo 'py upādīyate hetuḥ sarvajñāstitvasiddhaye
so 'py asiddhaviruddhādi doṣāśīviṣadūṣitaḥ ||
tad alaṃ viṭavācāṭa ghaṭitaiḥ kāvyakarpaṭaiḥ
sevamānā yathācchandam āsmahe viṣayān iti ||
brahmacārī tu sāvegaḥ parivrājakam uktavān
prasāritas tvayā kasmād asāro malladaṇḍakaḥ ||
pratijñāhetudṛṣṭāntāḥ sādhavas tāvad āsatām
sarvatantrāviruddhena siddhāntenaiva bādhyase ||
asattāṃ paralokasya śuṣkatarkeṇa sādhayan
vitaṇḍāvādavārttārtaḥ sādhu śocyo bhaviṣyasi ||
atha vāstām idaṃ tāvad idaṃ tāvan nigadyatām
smṛtīnāṃ viṭakāvyatvaṃ kathaṃ veda bhavān iti ||
tenoktaṃ mānuṣāṇāṃ ca prāyaḥ sarvaśarīriṇām
nandīśapramukhair uktam ahaṃ jānāmi lakṣaṇam ||
yaś caiṣa puruṣaḥ ko 'pi pānthaḥ pāṃsulapādakaḥ
eṣa vidyādharendrāṇām indraḥ kila bhaviṣyati ||
enaṃ dṛṣṭvādhitiṣṭhantam etaṃ jarjaramaṇḍapam
malladaṇḍakaniḥsārān utprekṣe sakalāgamān ||
adṛṣṭārthāḥ kila granthā dṛṣṭārthair gāruḍādibhiḥ
arthavanto 'numīyante yācakair iva dāyakāḥ ||
yathā ca viṭakāvyatvān mṛṣā puruṣalakṣaṇam
śrutismṛtipurāṇādi tathā saṃbhāvyatām iti ||
itaras tam athāvocad atītabhavasaṃcitam
iṣṭāniṣṭaphalaṃ karma daivam āhur vicakṣaṇāḥ ||
yac cedaṃ lakṣaṇaṃ nāma śarīreṣu śarīriṇām
etad daivābhidhānasya lakṣaṇaṃ pūrvakarmaṇaḥ ||
na cāpuruṣakārasya daivaṃ phalati kasyacit
kālakāraṇasāmagrīm īśvaro 'pi hy apekṣate ||
ayaṃ tu taruṇaḥ kalyaḥ kāntikṣiptasurāsuraḥ
kuṇṭhayā gaṇḍamaṇḍānāṃ mandaceṣṭatayā samaḥ ||
yathā dhanur adhānuṣkaṃ yathā bījam avāpakam
sattāmātraphalaṃ puṃsas tathā daivam apauruṣam ||
parivrāḍ abravīd daivaṃ pauruṣād balavattaram
jñāpakaṃ cāsya pakṣasya śrūyatāṃ yan mayā śrutam ||
asti sindhutaṭe grāmo brahmasthalakanāmakaḥ
tatrāsīd vedaśarmeti caturvedo dvijottamaḥ ||
tasya yo 'nyatamaḥ śiṣyaḥ pāṭhaṃ prati dṛḍhodyamaḥ
tasmād eva ca sa chātrair āhūyata dṛḍhodyamaḥ ||
tamobhedakanāmnaś ca gṛhasthasya gṛhe sadā
dāpitaṃ bhojanaṃ tasya ācchādanaṃ vedaśarmaṇā ||
tatra bhinnatamā nāma parivrāṭ pāñcarātrikaḥ
vāsam āvasathe tasya karoti sma dṛḍhodyamaḥ ||
anena ca prakāreṇa paṭuśraddhānamedhasā
adhītaṃ daśabhir varṣais tena vedacatuṣṭayam ||
atha bhinnatamāḥ kṛtvā varṇāśramakathāṃ ciram
praśāntajanasaṃpāte pradoṣe tam abhāṣata ||
bahugomahiṣībhūmi dāsīdāsam idaṃ mayā
tantrasthānam upāntaṃ ca cāṭādibhyaś ca rakṣitam ||
dhyānādhyāyapradhānaṃ ca vihitaṃ bhikṣukarma yat
vaiśyakarmābhiyuktasya tasya nāmāpi nāsti me ||
adhunā tu vacaḥkāya parispandāpahāriṇī
paralokasamāsannā jarātandrīr ivāgatā ||
gṛhamedhivratasthānām alasānāṃ svakarmasu
dharmasādhanam uddiṣṭam ṛṣibhis tīrthasevanam ||
āha vedāntavādaś ca tārakaṃ brahma tantrayet
etasmān na vimuñceyur avimuktaṃ mumukṣavaḥ ||
śvaḥ prasthātāsmahe tasmāt prātar vārāṇasīṃ prati
buddhadharme praśastā hi dharmasya tvaritā gatiḥ ||
bhavatāpi śrutismṛtyoḥ prāmāṇyam anujānatā
niyogenaiva kartavyaḥ patnīputraparigrahaḥ ||
gṛhasthāśramadharmaś ca gavādidhanasādhanaḥ
na ca pratigrahād anyad viprasya dhanasādhanam ||
tat sukhopanataṃ caitad anindyam atibhūri ca
sadāsīdāsam asmākaṃ dhanam ādīyatām iti ||
tenoktaṃ yuṣmadādiṣṭam akāryam api mādṛśaḥ
na vikalpayituṃ śaktaḥ kiṃ punar nyāyyam īdṛśam ||
kiṃ tv āmantrya pitṛsthānau vidyājīvitadāyinau
kartāsmi bhavadādeśam ativāhya niśām iti ||
yātāyāṃ tu triyāmāyāṃ tam āmantrayituṃ gatam
saṃpratiṣṭhāsamāno 'pi ciraṃ bhikṣur udaikṣata ||
yadā tu divasārdhe 'pi gate chāttraḥ sa nāgataḥ
taṃ gaveṣayituṃ bhikṣuḥ svayam eva tadā gataḥ ||
sa tu tenāṅgaṇe dṛṣṭas tamobhedakaveśamanaḥ
śanaiś caṅkramaṇaṃ kurvan nīcaiś cāmnāyamānasam ||
uktaṃ ca bhavatā kasmād iyacciram iha sthitam
athārthenaiva tenārthas tathā naḥ kathyatām iti ||
tatas tenoktam etasmin gṛhe kenāpi hetunā
vyagraḥ parijanaḥ sarvas tatra tatrābhidhāvati ||
yāṃ yām eva ca pṛcchāmi kim etad iti dārikām
sā sā mām āha saṃrabdhā śivaṃ dhyātu bhavān iti ||
taṃ cādyāpi na pṛcchāmi tamobhedakam ākulam
tenāhaṃ nāgataḥ kṣipraṃ sakāśaṃ bhavatām iti ||
atha bhinnatamāḥ smitvā dṛḍhodyamam abhāṣata
yenāyam ākulo lokas tad ahaṃ kathayāmi te ||
tamobhedakabhāryāyāḥ prasūtiḥ pratyupasthitā
ayaṃ parijanas tatra tatratatrākulākulaḥ ||
dārikā jāyate cāsya tāṃ ca tvaṃ pariṇeṣyasi
sā ca rāgagrahāviṣṭā duṣṭaceṣṭā bhaviṣyati ||
iti tasmin kṛtādeśe gate svavivadhaṃ prati
itaraś cintayām āsa śaṅkākampitamānasaḥ ||
brāhmaṇī brāhmaṇasyāsya yadi kanyāṃ vijāyate
tato bhinnatamovākyam abhūtārthaṃ na jāyate ||
stobhāveśaviṣāccheda kriyāsu vyaktaśaktibhiḥ
śeṣāṇām api mantrāṇāṃ sāmarthyam anumīyate ||
iti cintayatas tasya dīno gṛhapatir gṛhāt
hā daivaṃ khalam ityādi lapan nīcair vinirgataḥ ||
kṣaṇāc ca śvagṛhītasya mārjārasyeva kūjataḥ
antarbhavanam udbhūtaḥ śvāgāraparuṣaśrutiḥ ||
tataḥ prasādhitā nāryo lajjāprāvṛtamastakāḥ
pakṣadvāreṇa nirjagmur nairāśyottānapāṇayaḥ ||
paricārakavargaś ca śocadbandhukadambakam
amantrayata vāmasya vidheḥ kiṃ kriyatām iti ||
evaṃprāyaprapañce tu gṛhe tasmin dṛḍhodyamaḥ
siddhapravrajitādeśa jātabhītir acintayat ||
parivrājakavākyena tathābhūtena sādhitam
daivaṃ puruṣakāreṇa janāḥ paśyantu bādhitam ||
sindhudeśaṃ parityajya de/ād deśaṃ parivrajan
ayaṃ pariharāmy enāṃ dūrataḥ kardamām iti ||
evamādi vimṛśyāsāv asaṃmantryaiva saṃskṛtān
daśayojanam adhvānam ekāhena palāyitaḥ ||
sadvīpāṃ ca parikramya varṣair dvādaśabhir mahīm
gaṅgātaṭam upāgacchat tīrthopāsanakāmyayā ||
athātapapipāsārtaś chāyāsalilavāñchayā
kasmiṃścid brāhmaṇagrāme kaṃcana prāviśad gṛham ||
tatra cālindakāsīnām arkatūlābhamūrdhajām
yayāce brāhmaṇīm amba pānīyaṃ dāpyatām iti ||
sā tv abhāṣata saṃbhrāntā hale putri tamālike
āsanodakam ādāya laghu nirgamyatām iti ||
tataḥ pīṭhālukāhastā vasitāsitakañcukā
āpiṅgāpāntakeśāntā kanyakā niragād gṛhāt ||
diśas taralayā dṛṣṭyā paśyantī saṃtatasmitā
paṅgubhaṅgurasaṃcārā cirāt prāpad dṛḍhodyamam ||
āsyatām atra mitreti vadantyā śūnyayā tayā
pīṭhabuddhyā puras tasya nikṣiptaṃ jalabhājanam ||
atha tām abravīd vṛddhā muktvaitām avinītatām
apareṇodapātreṇa jalam āvarjyatām iti ||
sā tu kṛtrimasaṃtrāsa janitotkaṭavepathuḥ
antarhasitabhugnauṣṭhī vṛddhājñāṃ samapādayat ||
tato gataśramaṃ vṛddhā pṛcchati sma dṛḍhodyamam
āgacchati kuto deśāt kaṃ vā yāti bhavān iti ||
tenoktaṃ na sa deśo 'sti nāgacchāmi yataḥ kṣitau
yac ca brūtha kva yāsīti tatra viñāpayāmi vaḥ ||
kasmiṃścid brāhmaṇagrāme kurvan baṭukapāṭhanām
saṃtuṣṭo grāmavāsobhir ninīṣe divasān iti ||
tatas tam abravīd vṛddhā nītijñaiḥ satyam ucyate
na hy ataptena lohena taptaṃ saṃdhīyate kvacit ||
mama dvau putranaptārāv adhunaivopanītakau
tau ca saṃyojitau puṇyair arthināv arthinā tvayā ||
bhavān adhyāpanenārthī tau cādhyayanakāṅkṣiṇau
naṣṭāśvadagdharathavad yogo 'stu bhavatām iti ||
tatas tasyai pratijñāya tau baṭū pāṭhayann asau
antevāsigaṇaṃ cānyam asthāt saṃvatsaradvayam ||
ekadā tām abhāṣanta vṛddhām āgatya bāndhavāḥ
kasmād dṛḍhodyamāyeyaṃ dīyate na tamālikā ||
ye jāmātṛguṇās teṣāṃ kaścid asti kvacid vare
dṛḍhodyame punaḥ paśya yadi kaṃcin na paśyasi ||
durlabhaḥ sulabhībhūtas tasmāt svīkriyatām ayam
kena vanyaḥ karī vārīm āgataḥ svayam ujjhitaḥ ||
iti tair bodhitā vṛddhā pratītā tān ayācata
yady evaṃ svayam evāyaṃ pūjyair abhyarthyatām iti ||
te tatas tam abhāṣanta bhautika brahmacāriṇā
āmnātāś cāvabuddhāś ca vedāḥ sasmṛtayas tvayā ||
avaśyaṃ cādhunā kāryaḥ śuddhapatnīparigrahaḥ
uraḥkaṇṭhauṣṭhaśoṣasya mā bhūd vaiphalyam anyathā ||
ataḥ pratīṣyatām eṣā sarvaśuddhā tamālikā
jyeṣṭhaṃ jyeṣṭhāśramasyāṅgaṃ trayī vidyeva dehinī ||
evamādi sa tair uktaḥ kṣaṇam etad acintayat
yuktaṃ yad brāhmaṇair uktam atra tāvat kim ucyate ||
yaś cāsau sindhuviṣaye dūṣitaḥ kṛtyayā tayā
pāre sāgaravat so 'pi dūratvāt sudurāgamaḥ ||
atha daivena saiveyam ānītā sindhudeśataḥ
sūcīsūtragate daivāt tataḥ kaḥ kutra mokṣyate ||
evamādi sa niścitya pratiśrutya tatheti ca
pariṇīya ca tāṃ kanyāṃ saṃvatsaram ayāpayat ||
atha yātatriyāmāyāṃ triyāmāyāṃ dṛḍhodyamaḥ
jṛmbhāveditanidrāntāṃ pṛcchati sma tamālikām ||
brūhi sundari paśyāma kuṭumbasyāsya kaḥ prabhuḥ
keyaṃ bhavati te vṛddhā kāv etau baṭukāv iti ||
tayā tv āyataniśvāsa kathitāyataduḥkhayā
srutāśrukaṇikāśreṇyā kathitaṃ skhaladakṣaram ||
asyā brāhmaṇavṛddhāyāḥ priyaḥ sādhur abhūt patiḥ
yasya vidyādhanais tṛptāḥ śiṣyayājakayācakāḥ ||
tena cāśeṣavedāya kṣamādiguṇaśāline
duhitā gṛhajāmātre chāttrāya pratipāditā ||
tāḍitaś caraṇenāpi yaḥ kṣamāvān abhūt purā
sa jāmātṛtayā krodhād gamitaḥ kṛṣṇasarpatām ||
mahāntam api saṃmānaṃ manyamāno vimānatām
śvaśrūśvaśurayoḥ khedam ātmanaś cākarod vṛthā ||
ekadā parihāsena syālakas tam abhāṣata
durvāsaḥsadṛśas tāta durārādho bhavān iti ||
yady evaṃ durdurūḍhena kiṃ mayārādhitena vaḥ
ity uktvā mantharālāpaḥ sadāro gata eva saḥ ||
śvaśrūśvaśuramitrāṇām avakarṇya kadarthanām
nirapekṣaṃ svadeśāya sindhudeśāya yātavān ||
tatra ca grāmam adhyāsya brahmasthalakanāmakam
acirān nityakāmyāni karmāṇi niravartayat ||
tasya tasyāṃ ca bhāryāyāṃ kālarātrisamā sutā
yamau ca tanayau jātau yamakālau kulasya yau ||
aham eva ca sā kanyā tau caitau kākatālukau
yair mātāpitarāv eva bālair eva samāhitau ||
sindhudeśaikadeśaś ca sindhunā caṇḍaraṃhasā
durvāragurupūreṇa sahasākṛṣya nīyate ||
atha mātāpitṛbhyāṃ nas tadbhayād avadhāritam
mātāmahagṛhaṃ yāntu bālā me niviśantv iti ||
tataḥ śaṅkeṣubhinnas tām abhāṣata dṛḍhodyamaḥ
śeṣaṃ sujñānam evāsyāḥ kathāyāḥ sthīyatām iti ||
āsīc cāsya sa sarvajñaḥ parivrājakabhāskaraḥ
sphuṭaṃ bhinnatamā eva bhinnājñānatamā yataḥ ||
anubhūtau tathābhūtau tadādeśau mayādhunā
tṛtīyaparihārāya tyajāmi pṛthivīm iti ||
atha dvādaśavarṣāni bhrāṃtvā dvīpāntarāṇi saḥ
nirviṇṇaś cintayām āsa kiṃcid dhavalamūrdhajaḥ ||
ādiṣṭaṃ yat parivrājā tat tayonmādamattayā
kālenaitāvatā nūnam akṛtyaṃ kṛtyayā kṛtam ||
asmābhiś ca na vedoktaṃ na vedāntoktamohitam
vraṇair iva visarpadbhiḥ kvāpītaṃ puruṣāyuṣam ||
tena vārāṇasīṃ gatvā tīrthopāsanahetukam
puṇyaṃ svargaphalaṃ kurvann ayāmi divasān iti ||
tataḥ sāgaram uttīrya gaṅgāsāgaram āgamat
tato vārāṇasīṃ prāpad amuñcann eva jāhnavīm ||
pāviśann eva cāpaśyan naradhātuparicchadam
skhaladālāpasaṃcāraṃ mahāpāśupataṃ puraḥ ||
taṃ cānu sphaṭikaprāya karṇakaṇṭhavibhūṣaṇām
madirātāmrajihmākṣāṃ vicitragalakaṇṭhikām ||
dviguṇīkurvatīṃ mārgaṃ vaṅkair gatinivartanaiḥ
amuktanijanirmokāṃ bhujaṃgīm iva yoṣitam ||
sā tu kāpālikenoktā drutam ehi kapālini
na yāvad avimuktasya dhūpavelātivartate ||
huṃhuṃkārādibhiḥ stutvā saṃsthātrayaparaṃ dhruvam
tataḥ śuṇḍikaśāleṣu mārgayāmi surām iti ||
evaṃprāye ca vṛttānte ciraṃ dṛṣṭvā dṛḍhodyamam
papāta pādayos tasya tārākrandā kapālinī ||
punaḥ kāpāliknoktaṃ muñca brāhmaṇam adhvagam
parihāsaś ciraṃ caṇḍi viruddhas tyajyatām iti ||
sābravīd eṣa me bhartā daivataiḥ pratipāditaḥ
tvaṃ tu dhṛṣṭaviṭo bhūtvā kiṃ vyāharasi mām iti ||
taṃ ca prapañcam ālokya sa pradeśaḥ sakautukaiḥ
janair agaṇitair vyāptaḥ śramaṇabrāhmaṇādibhiḥ ||
sā cāvocac caturveda riktavedo 'si sarvathā
savedaḥ ko hi nirvedaṃ vedoktaiḥ karmabhir vrajet ||
na tvayotpāditāḥ putrā nāgnihotram upāsitam
nārcitāḥ pitaraḥ piṇḍair vāyubhūtena hiṇḍitam ||
tvayā dṛḍhodyama tyaktā sāhaṃ mandā tamālikā
kulāt kulam aṭantīdaṃ carāmi kulaṭāvratam ||
avṛddhakulavāsinyas taruṇyaḥ pativarjitāḥ
yair aduṣṭāḥ striyo dṛṣṭās te dṛṣṭāḥ kenacit kvacit ||
tena tyaktavatā dārān yat tvayā pāpam arjitam
tān eva bharamāṇena tat samucchidyatām iti ||
atha lajjāviṣādāndham ūcur viprā dṛḍhodyamam
bhagavatyā yad uktaṃ tat tattvataḥ kathyatām iti ||
tenātmanaś ca tasyāś ca dvijādijanasaṃnidhau
brahmasthalakavāsādi yad vṛttaṃ tan niveditam ||
athoktaṃ brāhmaṇair brahman brāhmaṇī parigṛhyatām
raktadāraparityāgam ācaranti na sādhavaḥ ||
yac ca kiṃcid akartavyam anāthyād anayā kṛtam
tasya kṛcchratamaiḥ kṛcchrair viśuddhiḥ kriyatām iti ||
tenoktaṃ yādṛśaṃ pāpaṃ prāyaścittair apohyate
pūjyānām eva tad buddham idaṃ budhyata yādṛśam ||
hīnavarṇābhigāminyaḥ pātakinyaḥ kila striyaḥ
iyaṃ tv aśubhasāvarṇaṃ yam upāste sa dṛśyatām ||
tad upāstām iyaṃ bhadrā yam upāsac chivaṃ dhruvam
sukhānāṃ copahartāraṃ mahāpāśupataṃ patim ||
ity uktavati sā tasminn uvācopacitatrapā
ā mṛtyos tvatsamīpasthā nayāmi divasān iti ||
athaiko brāhmaṇas teṣu dṛḍhodyamam abhāṣata
madīyā duhitā brahman rūpiṇī pariṇīyatām ||
dhanaṃ me dhanadasyeva saiva caikā sutā yataḥ
tatas tasya ca tasyāś ca bhaved bhartā bhavān iti ||
āsīc cāsya kim adyāpi syān na syād iti cintayā
parivrājakavākyaṃ hi kṛtārthīkṛtam etayā ||
pratijñāya ca tāṃ kanyāṃ dadānād brāhmaṇāt svayam
samahādraviṇaskandhām upayeme dṛḍhodyamaḥ ||
tamālikāpi saṃhārya keśān kāṣāyacīvarā
dṛḍhodyamagṛhāsannā vasatī kālam akṣipat ||
dṛḍhoyamo 'pi saṃtataṃ dvijātikarma sādhayan
harottamāṅgalālitām upāsta jahnukanyakām ||
tat tena yena kṛtaduṣkarapauruṣeṇa vākyaṃ na bhinnatamasaḥ kṛtam apramāṇam
śūreṇa daivahariṇā prabhuṇā prasahya tasmāj jitaḥ puruṣakāragajādhirājaḥ ||
Original text: Bṛhatkathāślokasaṃgraha · Edition: the text edited by Felix Lacote (Paris, 1908). It was · Data entry Andreas Bigger · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0