Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.8

// nārada uvāca // //
janmāṣṭamīvrataṃ brūhi vratānāṃ vratamuttamam //
phalaṃ jayaṃtīyogasya sāmānyenaiva sāṃpratam

ko vā doṣo'pyakaraṇe bhojano vā mahāmune //
upavāsaphalaṃ kiṃ vā jayaṃtyāṃ ca susaṃmatam

vrataṃ pūjāvidhānaṃ ca saṃyamasya ca sāṃpratam //
upavāsapāraṇayoḥ suvicārya vada prabho

// nārāyaṇa uvāca // //
kṛtvā haviṣyaṃ saptamyāṃ saṃyataḥ pāraṇe tathā //
aruṇodayavelāyāṃ samutthāya pare'hani

prātaḥkṛtya saṃvidhāya snātvā saṃkalpamācaret //
vratopavāsayorbrahmañchrīkṛṣṇaprītihetukam

manvādidivase prāpte yatphalaṃ snānapūjanaiḥ //
phalaṃ bhādrapade'ṣṭamyāṃ bhavetkoṭiguṇaṃ dvija

tasyāṃ tithau vārimātraṃ pitṝṇāṃ yaḥ prayacchati //
gayāśrāddhaṃ kṛtaṃ tena śatābdaṃ nātra saṃśayaḥ

snātvā nityakriyāṃ kṛtvā nirmāya sūtikāgṛham //
lohakhaṃḍavahnijālairyuktaṃ rakṣakasaṃghakaiḥ//

tatra dravyaṃ bahuvidhaṃ nābhicchedanakartanam //
dhātrīsvarūpāṃ nārīṃ ca yatnataḥ sthāpayedbudhaḥ

pūjādravyāṇi cārūṇi sopacārāṇi ṣoḍaśa //
phalānyaṣṭau ca miṣṭāni dravyāṇyeva hi nārada

jātīphalaṃ ca kaṃkolaṃ dāḍimaṃ śrīphalaṃ tathā //
nārikeraṃ ca jaṃbīraṃ kūṣmāṃḍaṃ ca suvāsasam

āsanaṃ vasanaṃ pādyaṃ madhuparkaṃ tathaiva ca //
arghyamācanīyaṃ ca snānīyaṃ śayanaṃ tathā

gaṃdhaṃ puṣpaṃ ca naivedyaṃ tāṃbūlamanulepanam //
dhūpadīpau bhūṣaṇaṃ vai copacārāṃśca ṣoḍaśa

pādaprakṣālanaṃ kṛtvā dhṛtvā dhaute ca vāsasī //
ācamya cāsane sthitvā svastivācanapūrvakam

ghaṭasyāropaṇaṃ kṛtvā saṃpūjya paṃca devatāḥ //
ghaṭe hyāvāhanaṃ kṛtvā śrīkṛṣṇaṃ parameśvaram

vasudevaṃ devakīṃ ca yaśodāṃ naṃdameva ca //
rohiṇīṃ baladevaṃ ca ṣaṣṭhīdevīṃ vasuṃdharām

rohiṇīṃ brāhmaṇīṃ caiva aṣṭamīṃ sthānadevatām //
aśvatthāmnā saha baliṃ hanumaṃtaṃ vibhīṣaṇam

kṛpaṃ paraśurāmaṃ ca vedavyāsaṃ mṛkaṃḍakam //
sarvasyāvāhanaṃ kṛtvā dhyānaṃ kuryāddharestadā

puṣpakaṃ mastake nyasya punardhyāyedvicakṣaṇaḥ //
dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ śṛṇu vakṣyāmi nārada

brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ kumārāya mahātmane

bālaṃ nīlāṃbujābhamatiśayaruciraṃ smeravaktrāṃbujaṃ taṃ
brahmeśānaṃtadharmaiḥ katikatidivasaiḥ stūyamānaṃ paraṃ yat //
dhyānāsādhyamṛṣīndrairmunigaṇamanujaiḥ siddhasaṃghairasādhyaṃ
yogīṃdrāṇāmaciṃtyamatiśayamatulaṃ sākṣirūpaṃ bhaje'ham

dhyātvā puṣpaṃ ca dattvā ca tatsarvaṃ ca nivedayet //
evaṃ vratī vrataṃ kuryācchṛṇu maṃtrakramaṃ mune

āsanaṃ sarvaśobhāḍhyaṃ sadratnamaṇinirmitam//
vicitraṃ ca vicitreṇa gṛhyatāṃ śobhanaṃ hare

vasanaṃ vahniśaucaṃ ca nirmitaṃ viśvakarmaṇā //
prataptasvarṇakhacitaṃ citritaṃ gṛhyatāṃ hare

pādaprakṣālanārthaṃ ca svarṇapātrasthitaṃ jalam //
pavitraṃ nirmalaṃ cāru pādyaṃ ca gṛhyatāṃ hare

madhusarpirdadhikṣīraṃ śarkarāsaṃyutaṃ param //
svarṇapātrasthitaṃ deyaṃ snānārthaṃ gṛhyatāṃ hare

dūrvākṣataṃ śuklapuṣpaṃ svacchatoyasamanvitam //
caṃdanāgurukastūrīsahitaṃ gṛhyatāṃ hare

susvādu svacchatoyaṃ ca vāsitaṃ gaṃdhavastunā //
śuddhamācamanīyaṃ ca gṛhyatāṃ parameśvara

gaṃdhadravyasamāyuktaṃ viṣṇo tailaṃ suvāsitam //
āmalakyā dravaṃ caiva snānīyaṃ gṛhyatāṃ hare

sadratnamaṇisāreṇa racitāṃ sumanoharām //
chāditāṃ sūkṣmavastreṇa śayyāṃ ca gṛhyatāṃ hare

cūrṇaṃ ca vṛkṣabhedānāṃ mūlānāṃ dravasaṃyutam //
kastūrīdravasaṃyuktaṃ gandhaṃ ca gṛhyatāṃ hare

puṣpaṃ sugaṃdhiyuktaṃ ca saṃyuktaṃ kuṃkumena ca //
supriyaṃ sarvadevānāṃ sāṃprataṃ gṛhyatāṃ hare

gṛhyatāṃ svastikoktaṃ ca miṣṭadravyasamanvitam //
supakvaphalasaṃyuktaṃ naivedyaṃ gṛhyatāṃ hare

laḍḍukaṃ modakaṃ caiva sarpiḥ kṣīraṃ guḍaṃ madhu //
navoddhṛtaṃ dadhi takraṃ naivedyaṃ gṛhyatāṃ hare

śītalaṃ śarkarāyuktaṃ kṣīrasvādusupakvakam //
tāṃbūlaṃ bhogasāraṃ ca karpūrādisamanvitam

bhaktyā niveditamidaṃ gṛhyatāṃ parameśvara //
candanāguru kastūrīkuṃkumadravasaṃyutam

abīracūrṇaṃ ruciraṃ gṛhyatāṃ parameśvara //
tarubhedarasotkarṣo gaṃdhayukto'gninā saha

supriyaḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ gṛhyatāṃ hare //
ghorāṃdhakāranāśaikahetureva śubhāvahaḥ

supradīpo dīptikaro dīpo'yaṃ gṛhyatāṃ hare //
pavitraṃ nirmalaṃ toyaṃ karpūrādisamāyutam

jīvanaṃ sarvabījānāṃ pānārthaṃ gṛhyatāṃ hare //
nānāpuṣpasamāyuktaṃ grathitaṃ sūkṣmataṃtunā

śarīrabhūṣaṇavaraṃ mālyaṃ ca pratigṛhyatām //
dattvā deyāni dravyāṇi pūjopayogitāni ca

vratasthānasthitaṃ dravyaṃ haraye deyameva ca //
phalāni tarubījāni svādūni suṃdarāṇi ca

vaṃśavṛddhikarāṇyeva gṛhyatāṃ parameśvara //
āvāhitāṃśca devāṃśca pratyekaṃ pūjayedvratī

tānpūjya bhaktibhāvena dadyātpuṣpāṃjalitrayam //
sunaṃdanaṃdakumudāngopāngopīśca rādhikām

gaṇeśaṃ kārttikeyaṃ ca brahmāṇaṃ ca śivaṃ śivām //
lakṣmīṃ sarasvatīṃ caiva dikpālāṃśca grahāṃstathā

śeṣaṃ sudarśanaṃ caiva pārṣadapravarāṃstathā//
sampūjya sarvadevāṃśca praṇamya daṃḍavadbhuvi //
brāhmaṇebhyaśca naivedyaṃ dattvā dadyācca dakṣiṇām

kathāṃ ca janmādhyāyoktāṃ śṛṇuyādbhakti bhāvataḥ //
tadā kuśāsane sthitvā kuryājjāgaraṇaṃ vratī

prabhāte cāhnikaṃ kṛtvā saṃpūjya śrīhariṃ mudā //
brāhmaṇānbhojayitvā ca kārayeddharikīrtanam

// nārada uvāca // //
vratakālavyavasthāṃ ca vedoktāṃ sarvasaṃmatām //
vedārthaṃ ca samālocya saṃhitāṃ ca purātanīm

upavāse jāgaraṇe vrate kiṃ vā phalaṃ mune //
kiṃ vā pāpaṃ tatra bhuktvā vada vedavidāṃ vara

// śrīnārāyaṇa uvāca // //
aṣṭamī karkṣasaṃyuktā rātryarthe yadi dṛśyate //
sa eva mukhyakālaśca tatra jātaḥ svayaṃ hariḥ

jayaṃ puṇyaṃ ca kurute jayaṃtī tena saṃsmṛtā //
tatropoṣya vrataṃ kṛtvā kuryājjāgaraṇaṃ budhaḥ

sarvāpavādaḥ kālo'yaṃ pradhānaḥ sarvasaṃmataḥ //
iti vedavidāṃ vāṇī cetyuktā vedhasā purā

tatra jāgaraṇaṃ kṛtvā yaścopoṣya vrataṃ caret //
koṭijanmārjitātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ

varjanīyā prayatnena saptamīsahitāṣṭamī //
sā sarkṣāpi na kartavyā saptamīsahitāṣṭamī //
aviddhāyāṃ kaṛkṣāyāṃ jāto devakinaṃdanaḥ

vedavedāṃgaguptetiviśiṣṭaṃ maṃgalakṣaṇe //
vyatīte rohiṇīṛkṣe vratī kuryācca pāraṇām

tithyaṃte ca hariṃ smṛtvā kṛtvā devārcanaṃ vratī/ //
pāraṇaṃ pāvanaṃ puṃsāṃ sarvapāpapraṇāśanam

upavāsāṃgabhūtaṃ ca phaladaṃ siddhikāraṇam //
sarveṣvevopavāseṣu divā pāraṇamiṣyate

anyathā phalahāniḥ syātkṛte dhāraṇapāraṇe//
na rātrau pāraṇaṃ kuryādṛte vai rohiṇīvratāt

niśāyāṃ pāraṇaṃ kuryādvarjayitvā mahāniśām //
pūrvāhṇe pāraṇaṃ śastaṃ kṛtvā viprasurārcanam

sarveṣāṃ saṃmataṃ kuryādṛte vai rohiṇī vratam //
budhasomasamāyuktā jayaṃtī yadi labhyate

na kuryādgarbhavāsaṃ ca tatra kṛtvā vrataṃ vratī //
udaye cāṣṭamī kiṃcinnavamī sakalā yadi

bhavedbudheṃdusaṃyuktā prājāpatyarkṣasaṃyutā //
apivarṣaśatenāpi labhyate vā na labhyate

vrataṃ tatra vratī kuryātpuṃsāṃ koṭiṃ samuddharet //
nṛṇāṃ vinā vratenāpi bhaktānāṃ hīnasaṃpadām

kṛtenaivopavāsena prīto bhavati mādhavaḥ //
bhaktyā nānopacāreṇa rātrau jāgaraṇena ca

phalaṃ dadāti daityārirjayantīvratasaṃbhavam //
vittaśāṭhyamakurvāṇaḥ samyakphalamavāpnuyāt

kurvāṇo vittaśāṭhyaṃ ca labhate sadṛśaṃ phalam //
aṣṭamyāmatha rohiṇyāṃ na kuryātpāraṇaṃ budhaḥ

hanyātpurākṛtaṃ puṇyaṃ copavāsārjitaṃ phalam //
tithiraṣṭaguṇaṃ haṃti nakṣatraṃ ca caturguṇam

tasmātprayatnataḥ kuryāttithibhāṃte ca pāraṇam //
mahāniśāyāṃ prāptāyāṃ tithibhāṃtaṃ yadā bhavet

tṛtīye'hni muniśreṣṭha pāraṇaṃ kurute budhaḥ //
ṣaṇmuhūrte vyatīte tu rātrāveva mahāniśā

labhate brahmahatyāṃ ca tatra bhuktvā ca nārada //
gomāṃsaviṇmūtrasamaṃ tāṃbūlaṃ ca phalaṃ jalam

puṃsāmabhakṣyaṃ śuddhānāmodanasya ca kā kathā //
triyāmāṃ rajanī prāhustyaktvādya ca catuṣṭayam

nāḍīnāṃ tadubhe sandhye divasādyaṃtasaṃjñite //
janmāṣṭamyāṃ ca śuddhāyāṃ kṛtvā jāgaraṇaṃ vratam

śatajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ //
janmāṣṭamyāṃ ca śuddhāyāmupoṣya kevalaṃ naraḥ

aśvamedhaphalaṃ tasya vrataṃ jāgaraṇaṃ vinā //
yadbālye yacca kaumāre yauvane yacca vārdhake

saptajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ //
śrīkṛṣṇajanmadivase yaśca bhuktaṃ narādhamaḥ

sa bhavenmātṛgāmī ca brahmahatyāśataṃ labhet //
koṭijanmārjitaṃ puṇyaṃ tasya naśyati niścitam

anarhaścāśuciḥ śaśvaddaive pitrye ca karmaṇi //
ante vasetkālasūtre yāvaccaṃdradivākarau

kṛmibhiḥ śūlatulyaiśca tīkṣṇadaṃṣṭraiśca bhakṣitaḥ //
pāpī tataḥ samutthāya bhārate janma cellabhet

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ ca kṛmirbhavet //
gṛdhrakoṭisahasrāṇi śatajanmāni sūkaraḥ

śvāpadaḥ śatajanmāni sṛgālaḥ sapta janma ca //
saptajanmasu sarpaśca kākaśca saptajanmasu

tato bhavennaro mūko galatkuṣṭhī sadāturaḥ //
tato bhavetpaśughnaśca vyālagrāhī tato bhavet

tadaṃte ca bhaveddasyurdharmahīnaśca gṛdhrakaḥ //
tato bhevatsa rajakastailakārastato bhavet

tato bhaveddevalako brāhmaṇaśca sadā'śuciḥ //
upavāsāsamarthaścedekaṃ vipraṃ ca bhojayet

tāvaddhanāni vā dadyādyadbhuktaṃ dviguṇaṃ bhavet //
sahasrasaṃmitāṃ devīṃ japedvā prāṇasaṃyamān //

kuryāddvādaśasaṃkhyākānyathārthaṃ tadvrate naraḥ //
ityevaṃ kathitaṃ vatsa śrutaṃ yaddharmavaktrataḥ //
vratopavāsapūjānāṃ vidhānamakṛte ca yat

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe kṛṣṇajanmāṣṭamīvratapūjopavāsanirūpaṇaṃ nāmā ṣṭamo'dhyāyaḥ