Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.9

nārada uvāca //
saṃsthāpya gokule kṛṣṇaṃ yaśodāmaṃdiraṃ vasuḥ //
jagāma svagṛhaṃ nandaḥ kiṃ cakāra mahāṃ prabhuḥ

kiñcakāra haristatra kativarṣasthitiḥ prabhoḥ //
bālakrīḍanakaṃ tasya varṇaya kramaśo mune

purā kṛtā yā pratijñā goloke rādhayā saha //
tatkṛtaṃ kena vidhinā pratijñāpālanaṃ hareḥ

kīdṛgvṛndāvanaṃ nāma maṇḍalaṃ kiṃvidhaṃ vada //
rāsakrīḍāṃ jalakrīḍāṃ saṃvyasya varṇaya prabho

nandastapaḥ kiñcakāra yaśodā cātha rohiṇī //
hareḥ pūrvaṃ ca halinaḥ kutra janma babhūva ha //

pīyūṣakhaṃḍamākhyānamapūrvaṃ śrīhareḥ smṛtam //
viśeṣataḥ kavimukhānnavyaṃ nūnaṃ pade pade

svarāsamaṇḍalakrīḍāṃ varṇaya svayameva ca //
parokṣavarṇanātkāvyaṃ praśastaṃ navyavarṇanam

śrīkṛṣṇāṃśo bhavānsākṣādyogīṃdrāṇāṃ gurorguruḥ //
yo yasyāṃśaḥ sa ca janastasyaiva sukhataḥ sukhī

tvayaiva varṇitau pādau vilīnau tu yuvāṃ hareḥ //
sākṣādgolokanāthāṃśastvameva tatsamo mahān

// nārāyaṇa uvāca // //
brahmeśaśeṣavighneśāḥ kūrmo dharmo'hameva ca //
naraśca kārttikeyaśca śrīkṛṣṇāṃśā vayaṃ nava

aho golokanāthasya mahimā kena varṇyate //
yaṃ svayaṃ no vijānīmo na vedāḥ kiṃ vipaścitaḥ

sūkaro vāmanaḥ kalkirbauddhaḥ kapilamīnakau //
ete cāṃśāḥ kalāścānye saṃtyeva katidhā mune

kūrmo nṛsiṃho rāmaśca śvetadvīpavirāḍvibhuḥ //
paripūrṇatamaḥ kṛṣṇo vaikuṇṭhe gokule svayam //

vaikuṇṭhe kamalākāṃto rūpabhedāccaturbhujaḥ //
goloke gokule rādhākāṃto'yaṃ dvibhujaḥ svayam

asyaiva tejo nityaṃ ca citte kurvaṃti yoginaḥ //
bhaktāḥ pādāmbujaṃ tejaḥ kutastejasvinaṃ vinā

śṛṇu vipra varṇayāmi yaśodānandayostapaḥ //
rohiṇyāśca yato hetordadṛśuste harermukham

vasūnāṃ pravaro nando nāmnā droṇastapodhanaḥ //
tasya patnī dharā sādhvī yaśodā sā tapasvinī

rohiṇī sarpamātā ca kadrūśca sarpakāriṇī //
eteṣāṃ janmacaritaṃ nibodha kathayāmi te

ekadā ca dharā droṇau parvate gandhamādane //
puṇyade bhārate varṣe gautamāśramasannidhau

cakratuśca tapastatra varṣāṇāmayutaṃ mune //
śrīkṛṣṇadarśanārthaṃ ca nirjane suprabhātaṭe

na dadarśa hariṃ droṇo dharā caiva tapasvinī //
kṛtvāgnikuṃḍaṃ vairāgyātpraveṣṭuṃ samupasthitau

tau martukāmau dṛṣṭvā ca vāgbabhūvāśarīriṇī //
drakṣyathaḥ śrīhariṃ pṛthvyāṃ gokule putrarūpiṇam

janmāṃtare vasuśreṣṭha durdarśaṃ yogināṃ vibhum//
dhyānāsādhyaṃ ca viduṣāṃ brahmādīnāṃ ca vaṃditam

śrutvaivaṃ taddharādroṇau jagmatuḥ svālayaṃ sukhāt //
labdhvā tu bhārate janma dṛṣṭaṃ tābhyāṃ harermukham

yaśodānaṃdayorevaṃ kathitaṃ caritaṃ tava //
sugopyaṃ tridaśānāṃ ca rohiṇīcaritaṃ śṛṇu

ekadā devamātā ca puṣpotsavadine satī //
vijñāpanaṃ caradvārā cakāra kaśyapaṃ mune

susnātā suṃdarī devī ratnālaṃkāra bhūṣitā //
cakāra veṣaṃ vividhaṃ dadarśa darpaṇe mukham

kastūrībiṃdunā sārddhaṃ siṃdūrabiṃdusaṃyutam //
ratnakuṃḍalaśobhāḍhyaṃ patrābharaṇabhūṣitam

gajamauktikasaṃyuktaṃ nāsāgraṃ sumanoharam //
śaratpārvaṇacaṃdrāsyaṃ śaratpaṃkajalocanam

vakrabhrūbhaṃginā yuktaṃ vicitrakajjalojjvalam //
pakvadāḍimabījābhadaṃtapaṃktivirājitam

pakvabiṃbādharauṣṭhaṃ ca sasmitaṃ suṃdaraṃ sadā //
atīva kamanīyaṃ ca munīṃdracittamohanam

evaṃbhūtaṃ mukhaṃ dṛṣṭvā suṃdarī svagṛhe sthitā //
paśyaṃtī patimārgaṃ ca kāmabāṇaprapīḍitā

śuśrāva vārtāmaditiḥ kaśyapaṃ kadrusaṃyutam //
ratnasārasamāraṃbhe tasyā vakṣasthale sthitam

śrutvā cukopa sādhvī sā hatāśā ratikātarā //
na śaśāpa patiṃ premṇā śaśāpa sarpamātaram

na devālayayogyā sā dharmiṣṭhā dharmanāśinī //
dūraṃ gacchatu svarlokādātmayoniṃ ca mānavīm

śrutvaivaṃ sā caradvārā śaśāpa devamātaram //
sā caivaṃ mānavīṃ yoniṃ yātu martye jarāyutām

kaśyapo bodhayāmāsa kadruṃ ca sarpamātaram //
kāle yāsyasi martyaṃ ca mayā saha śucismite

tyaja bhītiṃ labha sukhaṃ drakṣyasi śrīharermukham//
evamuktvā kaśyapaśca jagāma cāditergṛham

vāṃchāṃ pūrṇāṃ ca tasyāśca cakāra bhagavānvibhuḥ //
ṛtau tatra maheṃdraśca babhūva ca surarṣabhaḥ

aditirdevakī caiva sarpamātā ca rohiṇī //
kaśyapo vasudevaśca śrīkṛṣṇajanako mahān

rahasyaṃ gopanīyaṃ ca sarvaṃ nigaditaṃ mune //
adhunā baladevasya janmākhyānaṃ mune śṛṇu

anaṃtasyāprameyasya sahasraśirasaḥ prabhoḥ //
rohiṇī vasudevasya bhāryāratnaṃ ca preyasī

jagāma gokulaṃ sādhvī vasudevājñayā mune //
saṃkarṣaṇasya rakṣārthaṃ kaṃsabhītā palāyitā

devakyāḥ saptamaṃ garbhaṃ māyā kṛṣṇājñayā tadā //
rohiṇyā jaṭhare tatra sthāpayāmāsa gokule

saṃsthāpya ca tadā garbhaṃ kailāsaṃ sā jagāma ha //
dināṃtare katipaye rohiṇī naṃdamaṃdire

suṣāva putraṃ kṛṣṇāṃśaṃ taptaraupyābhamīśvaram //
īṣaddhāsyaṃ prasannāsyaṃ jvalaṃtaṃ brahmatejasā

tasyaiva janmamātreṇa devā mumudire tadā //
svarge duṃdubhayo nedurānakā murajādayaḥ

jayaśabdaṃ śaṃkhaśabdaṃ cakrurdevā mudānvitāḥ //
naṃdo hṛṣṭo brāhmaṇebhyo dhanaṃ bahuvidhaṃ dadau

ciccheda nāḍīṃ dhātrī ca snāpayāmāsa bālakam //
jayaśabdaṃ jagurgopyaḥ sarvābha raṇabhūṣitāḥ

paraputrotsavaṃ naṃdaścakāra paramādarāt //
tadā yaśodā gopībhyo brāhmaṇebhyo dadau mudā

dhanāni nānāvastūni tailaṃ siṃdūrameva ca //
ityevaṃ kathitaṃ vatsa yaśodānaṃdayostapaḥ

janmākhyānaṃ ca halino rohiṇīcaritaṃ tathā //
adhunā te vāṃchanīyaṃ naṃdaputrotsavaṃ śṛṇu

sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ janmamṛtyujarāpaham //
maṃgalaṃ kṛṣṇacaritaṃ vaiṣṇavānāṃ ca jīvanam

sarvāśubhavināśaṃ ca bhaktidāsyapradaṃ hareḥ //
śrīkṛṣṇaṃ vasudevaśca saṃsthāpya naṃdamaṃdire

gṛhītvā bālikāṃ hṛṣṭo jagāma nijamaṃdiram //
kathitaṃ caritaṃ tasyāḥ śrutaṃ saṃmukhato mune

adhunā gokule kṛṣṇacaritaṃ śṛṇu maṃgalam //
vasudeve gṛhaṃ yāte yaśodā naṃda eva ca

maṃgale sūtikāgāre jayāgāre jayānvite //
dadarśa putraṃ bhūmisthaṃ navīnanīradaprabham

atīva suṃdaraṃ nagnaṃ paśyaṃtaṃ gṛhaśekharam //
śaratpārvaṇacaṃdrāsyaṃ nīleṃdīvaralocanam

rudaṃtaṃ ca hasaṃtaṃ c veṇusaṃsaktavigraham //
hastadvayaṃ suvinyastaṃ premavaṃtaṃ padāṃbujam

dṛṣṭvā naṃdaḥ striyā sārddhaṃ hariṃ hṛṣṭo babhūva ha //
dhātrī taṃ snāpayāmāsa śītatoyena bālakam

ciccheda nāḍīṃ bālasya harṣādgopyo jayaṃ daduḥ //
ājagmurgopikāḥ sarvā bṛhacchroṇyaścalatkucāḥ

bālikāśca vayasyaśca viprapatnyāśca sūtikām //
āśiṣaṃ yuyujuḥ sarvā dadṛśurbālakaṃ mudā

kroḍe cakruḥ praśaṃsaṃtya ūṣustatra ca kāścana //
naṃdaḥ sacailaḥ snātaśca dhṛtvā dhaute ca vāsasī

pāraṃparyavidhiṃ tatra cakāra hṛṣṭamānasaḥ //
brāhmaṇānbhojayāmāsa kārayāmāsa maṃgalam

vādyāni vādayāmāsa baṃdibhyaśca dadau dhanam //
tato naṃdaśca sānaṃdaṃ brāhmaṇebhyo dadau dhanam

sadratnāni pravālāni hīrakāṇi ca sādaram //
tilānāṃ parvatānsapta suvarṇaśatakaṃ mune

raupyaṃ dhānyācalaṃ vastraṃ gosahasraṃ manoharam //
dadhi dugdhaṃ śarkarāṃ ca navanītaṃ ghṛtaṃ madhu

miṣṭānnaṃ sallaḍḍukaughaṃ svādūni modakāni ca //
bhūmiṃ ca sarvasasyāḍhyāṃ vāyuvegāṃsturaṃgamān

tāṃbūlāni ca tailāni dattvā hṛṣṭo babhūva ha //
rakṣituṃ sūtikāgāraṃ yojayāmāsa brāhmaṇān

tatra maṃtrajñamanujānsthavirāngopikāgaṇān //
vedāṃśca pāṭhayāmāsa harernāmaikamaṃgalam

bhaktyā ca brāhmaṇadvārā pūjayāmāsa devatāḥ //
gopālikāśca vṛddhāśca ratnālaṃkārabhūṣitāḥ

sasmitā śīghragāminya ājagmurnaṃdamaṃdiram //
nānāvidhāśca gaṇakā jyotiḥśāstraviśāradāḥ

vāksiddhāḥ pustakakarā ājagmurnaṃdamaṃdiram //
sasmitā viprapatnyaśca vayasyāḥ sthavirā varāḥ

bālikā bālakayutā ājagmurnaṃdamaṃdiram //
tebhyo'pi pradadau ratnaṃ dhanāni vividhāni ca

varavastrāṇi raupyāṇi gosahasrāṇi sādaram //
naṃdastebhyo namaskṛtya cakāra vinayaṃ mudā

āśiṣaṃ yuyujuḥ sarve dadṛśurbālakaṃ param //
evaṃ saṃbhṛtasaṃbhāro babhūva vrajapuṃgavaḥ

gaṇakaiḥ kārayāmāsa yadbhaviṣyaṃ śubhāśubham //
evaṃ vavardha bālaśca śuklapakṣe yathā śaśī

naṃdālaye halī caiva bhukta mātuḥ payodharam //
tadā ca rohiṇī hṛṣṭā tatra putrotsave mudā

tailasiṃdūratāṃbūlaṃ dhanaṃ tābhyo dadau mune //
dattvāśiṣaśca śirasi tāśca te svālayaṃ yayuḥ

yaśodārohiṇīnaṃdāstasthurgehe mudānvitāḥ

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛ ṣṇajanmakhaṃḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde naṃdaputrotsavo nāma navamo'dhyāyaḥ