Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.6

śrīnārāyaṇa uvāca // //
dhyātvā stutvā ca tiṣṭhaṃto devāste tejasaḥ puraḥ //
dadṛśustejaso madhye śarīraṃ kamanīyakam

sajalāṃbhodavarṇābhaṃ sasmitaṃ sumanoharam //
paramāhlādakaṃ rūpaṃ trailokyacittamohanam

gaṃḍasthalakapolābhyāṃ jvalanmakara kuṇḍalam //
sadratnanūpurābhyāṃ ca caraṇāṃbhojarājitam

vahniśuddhaharidrābhāmūlyavastravirājitam //
maṇiratneṃdrasārāṇāṃ svecchā kautukanirmitaiḥ

bhūṣitaṃ bhūṣaṇai ramyaistadrūpeṇaiva bhūṣitaiḥ //
vinodamuralīyuktabiṃbādharamanoharam

prasannekṣaṇapaśyaṃtaṃ bhaktānugrahakātaram //
sadratnaguṭikāyuktakavacoraḥsthalojjvalam

kaustubhāsaktasadratnapradīptatejasojjvalam //
tatra tejasi cārvaṃgīṃ dadṛśū rādhikābhidhām

paśyaṃtaṃ sasmitaṃ kāṃtaṃ paśyaṃtīṃ vakracakṣuṣā //
muktāpaṃktiviniṃdyaikadaṃtapaṃktivirājitām //

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ śaratpaṃkajalocanām //
śaratpārvaṇacandrābhāviniṃdāsyamanoharām

baṃdhujīvaprabhāmuṣṭādharauṣṭharu cirānanām //
raṇanmaṃjīrayugmena pādāṃbujavirājitām

maṇīṃdrāṇāṃ prabhāmoṣanakharājivirājitām //
kuṅakumābhāsamācchādya padādhorāgabhūṣitām

amūlyaratnasārāṇāṃ raśanāśroṇibhūṣitām //
hutāśanaviśuddhāṃśukāmūlyajvalitojjvalām

mahāmaṇīṃdrasārāṇāṃ kiṅkiṇīmadhyasaṃyutām //
sadratnahārakeyūrakarakaṃkaṇabhūṣitām

ratneṃdrasāraracitakapolojjvalakuṇḍalām //
karṇopari maṇīndrāṇāṃ karṇabhūṣaṇabhūṣitām

khageṃdracaṃcunāsāgra gajeṃdramauktikānvitām //
mālatīmālayā vakrakabarībhāraśobhi tām

mālayā kaustubheṃdrāṇāṃ vakṣaḥsthalasuśobhitām//
pārijātaprasūnānāṃ mālājālojjvalāṃbarām

ratnāṃgulīya nikaraiḥ karāṃgulivibhūṣitām //
divyaśaṃkhavikāraiśca citrarāgavibhūṣitaiḥ

sūkṣmasūtrākṛtai ramyairbhūṣitā śaṃkhabhūṣaṇaiḥ //
sadratnasāraguṭikārājisūtrasuśobhitām

prataptasvarṇavarṇābhāmācchādya cāruvigrahām //
nitambaśroṇilalitāṃ pīnastananatāṃbarām

bhūṣitāṃ bhūṣaṇaiḥ sarvaiḥ sauṃdaryeṇa vibhūṣitaiḥ //
vismitāstridaśāḥ sarve dṛṣṭvā tāmīśvarīṃ varām//
tuṣṭuvuste surāḥ sarve pūrṇasarvamanorathāḥ

// brahmovāca //
tava caraṇasaroje manmanaścaṃcarīko bhramatu satatamīśa premabhaktyā saroje //
bhuvanavibhavabhogāttāpaśāṃtyauṣadhāyasudṛḍhasu paripakvādehibhakti cadāsyam

// śaṃkara uvāca // //
bhavajalanidhimagnambittamīno madīyo bhramati satatamasminghorasaṃsāra kūpe //
viṣayamativiniṃdyaṃ sṛṣṭisaṃhārarūpamapanaya tava bhaktiṃ dehi pādāraviṃde

// dharma uvāca //
tava nijajanasārddhaṃ saṃgamo me madīśa bhavatu viṣayabaṃdhacchedane tīkṣṇakhaṅgaḥ/
tava caraṇasaroje sthānadānaikaheturjanuṣi januṣi bhaktiṃ dehi pādāravinde

ityevaṃ stavanaṃ kṛtvā paripūrṇaikasānasāḥ //
kāmapūrasya puratastiṣṭhato rādhikāpateḥ

surāṇāṃ stavanaṃ śrutvā tānu vāca kṛpānidhiḥ //
hitaṃ tathyaṃ ca vacanaṃ smerānanasaroruhaḥ

// śrīkṛṣṇa uvāca // //
tiṣṭhatāgacchata surā madīyā nātra saṃśayaḥ //
śivāśrayāṇāṃ kuśalaṃ praṣṭuṃ yuktaṃ na sāṃpratam

niściṃtā bhavatātraiva kā ciṃtā vo mayi sthite//
sthito'haṃ sarvajīveṣu pratyakṣo'haṃ stavena vai

yuṣmākaṃ yamabhiprāyaṃ sarvaṃ jānāmi niścitam //
śubhāśubhaṃ ca yatkarma kāle khalu bhaviṣyati

mahatkṣudraṃ ca yatkarma sarvaṃ kālakṛtaṃ surāḥ //
sve sve kāle ca taravaḥ phalitāḥ puṣpiṇaḥ sadā

paripakvaphalāḥ kāle kāle pakvaphalānvitāḥ //
sukhaṃ duḥkhaṃ vipatsaṃpacchokaciṃtāśubhāśubham

svakarmaphalaniṣṭhaṃ ca sarvakāle'pyupasthitam //
na hi kasya priyaḥ ko vā vipriyo vā jagattraye

kāle kāryavaśātsarve bhavaṃtyevāpriyāḥ priyāḥ //
rājāno manavaḥ pṛthvyāṃ dṛṣṭā yuṣmābhiratra vai

svakarmaphalapākena sarve kālavaśaṃ gatāḥ //
yuṣmākamadhunā caiva goloke yatkṣaṇaṃ gatam

pṛthivyāṃ tatkṣaṇenaiva saptamanvataraṃ gatam //
iṃdrāḥ sapta gatāstatra deveṃdra ścāṣṭamo'dhunā

kālacakraṃ bhramatyeva madīyaṃ ca divāniśam //
indrāśca mānavā bhūpāḥ sarve kālavaśaṃ gatāḥ

kīrtiḥ pṛthvyāṃ puṇyamadya kathāmātrāvaśeṣitam //
adhunā'pi ca rājāno duṣṭāśca hariniṃdakāḥ

babhūvurbahavo bhūmau mahābala parākramāḥ //
sarve yāsyaṃti rājānaḥ kālāṃtaravaśaṃ dhuvam

upasthito'pi kālo'yaṃ vāto vāti niraṃtaram //
vahnirdahati sūryaśca tapatyeva mamājñayā

vyādhayaḥ saṃti deheṣu mṛtyuścarati jaṃtuṣu //
varṣaṃtyete jaladharāḥ sarve devā mamājñayā

brāhmaṇyaniṣṭhā viprāśca taponiṣṭhāstapodhanāḥ // bra
hmarṣayo brahmaniṣṭhā yoganiṣṭhāśca yoginaḥ

te sarve madbhayādbhītāḥ svakarmadharmatatparāḥ //
madbhaktāścaiva niḥśaṃkāḥ karmanirmūlakārakāḥ

devāḥ kālasya kālo'haṃ vidhātā dhātureva ca //
saṃhārakartuḥ saṃhartā pātuḥ pātā parātparaḥ

mamājñayā'yaṃ saṃhartā nāmrā tena haraḥ smṛtaḥ //
tvaṃ viśvasṛṭ sṛṣṭihetoḥ pātā dharmasya rakṣaṇāt

brahmāditṛṇaparyantaṃ sarveṣāmahamīśvaraḥ //
svakarmaphaladātā'haṃ karmanirmūlakārakaḥ

ahaṃ yānsaṃhariṣyāmi kasteṣāmapi rakṣitā //
yānahaṃ pālayiṣyāmi teṣāṃ haṃtā na ko'pi vā

sarveṣāmapi saṃhartā sraṣṭā pātā'hameva ca //
nāhaṃ śaktaśca bhaktānāṃ saṃhāre nityadehinām

bhaktā mamānugā nityaṃ matpādārcanatatparāḥ //
ahaṃ bhaktāṃtike śaśvatteṣāṃ rakṣaṇahetava

sarve naśyaṃti brahmāṇḍe prabhavaṃti punaḥpunaḥ //
na me bhaktāḥ praṇaśyanti niḥśaṃkāśca nirāpadaḥ

ato vipaścitaḥ sarve dāsyaṃ vāṃchaṃti no varam //
ye māṃ dāsyaṃ prayācaṃte dhanyāste'nye ca vaṃcitāḥ

janmamṛtyujarāvyādhi bhayaṃ ca yamayātanā //
anyeṣāṃ karmiṇāmasti na bhaktānāṃ ca karhicit

bhaktā na liptāḥ pāpeṣu puṇyeṣu sarvaka rmiṇaḥ //
ahaṃ dhunomi teṣāṃ ca karmabhogānsuniścitam

ahaṃ prāṇaśca bhaktānāṃ bhaktāḥ prāṇā mamāpi ca //
dhyāyaṃte te ca māṃ nityaṃ tānsmarāmi divāniśam

cakraṃ sudarśanaṃ nāma ṣoḍaśāraṃ sutīkṣṇakam //
yattejaḥ ṣoḍaśāṃśo'pi nāsti sarveṣu jīviṣu

bhaktāntike tu taccakraṃ dattvā rakṣārthamīpsitam //
na svāsthyaṃ na ca prītirme yāmi teṣāṃ ca sannidhim

na me svāsthyaṃ ca vaikuṃṭhe goloke rādhikāṃtike //
yatra tiṣṭhaṃti bhaktāste tatra tiṣṭhāmyaharniśam

prāṇebhyaḥ preyasī rādhā sthitorasi divāniśam //
yūyaṃ prāṇādhikā lakṣmīrna me bhaktātparā priyā

bhaktadattaṃ ca yaddravyaṃ bhaktyā 'śnāmi sureśvarāḥ //
abhaktadattaṃ nāśnāmi dhruvaṃ bhuṃkte baliṃ svayam

strīputrasvajanāṃstyaktvā dhyāyaṃte māmaharniśam //
yuṣmānvihāya tānnityaṃ smarāmyahamaharniśam

duṣṭā yadā me bhaktānāṃ brāhmaṇānāṃ gavāmapi //
kratūnāṃ devatānāṃ ca hiṃsāṃ kurvaṃti niścitam

tathā'ciraṃ te naśyaṃti yathā vahnau tṛṇāni ca //
na ko'pi rakṣitā teṣāṃ mayi haṃtaryupasthite

yāsyāmi pṛthivīṃ devā yāta yūyaṃ svamālayam //
yūyaṃ caivāṃśarūpeṇa śīghraṃ gacchata bhūtalam

ityuktvā jagatāṃ nātho gopānā hūya gopikāḥ //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ satyaṃ yatsamayocitam

gopā gopyaśca śṛṇuta yāta naṃdavrajaṃ param //
vṛṣabhānugṛhe kṣipraṃ gaccha tvamapi rādhike

vṛṣabhānupriyā sādhvī naṃdagopakalāvatī //
subalasya sutā sā ca kamalāṃśasamudbhavā //

pitṝṇāṃ mānasī kanyā dhanyā mānyā ca yoṣitām //
purā durvāsasaḥ śāpājjanma tasyā vraje gṛhe

tasyā gṛhe janma labha śīghraṃ naṃdavrajaṃ vraja //
tvāmahaṃ bālarūpeṇa gṛhṇāmi kamalānane

tvaṃ me prāṇādhikā rādhe tava prāṇādhiko'pyaham//
na kiṃcidāvayorbhinnamekāṃgaṃ sarvadaiva hi

śrutvaivaṃ rādhikā tatra ruroda premavihvalā //
papau cakṣuścakorābhyāṃ mukhacaṃdraṃ harermune

janurlabhata gopāśca gopyaśca pṛthivītale //
gopānāmuttamānāṃ ca maṃdire maṃdire śubhe

etasminnaṃtare sarve dadṛśū rathamuttamam //
maṇiratneṃdrasāreṇa hīrakeṇa vibhūṣitam

śvetacāmaralakṣeṇa śobhitaṃ darpaṇāyutaiḥ //
sūkṣmakāṣāyavastreṇa vahniśuddhena bhūṣitam //

sadratnakalaśānāṃ ca sahasreṇa suśobhitam //
pārijātaprasūnānāṃ mālājālairvirājitam

pārṣadapravaraiyuktaṃ śāta kuṃbhamayaṃ śubham //
tejaḥsvarūpamatulaṃ śatasūryasamaprabham

tatrasthaṃ puruṣaṃ śyāmaṃ sundaraṃ kamanīyakam //
śaṃkhacakragadāpadmadharaṃ pītāṃbaraṃ varam

kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ vanamālāvibhūṣitam //
caṃdanāgurukastūrīkuṅkumadravacarcitam

caturbhujaṃ smeravaktraṃ bhaktānugrahakātaram //
maṇiratneṃdrasārāṇāṃ sārabhūṣaṇabhūṣitam

devīṃ tadvāmato ramyāṃ śuklavarṇāṃ manoharām //
ratnālaṃkāraśobhāḍhyāṃ śobhitāṃ pītavāsasā

śaratpārvaṇacaṃdrāsyāṃ śaratpaṃkajalocanām //
pakvabiṃbādharoṣṭhīṃ ca smerayu ktāṃ manoharām

veṇuvīṇāgraṃthahastāṃ bhaktānugrahakātarām //
vidyādhiṣṭhātṛdevīṃ ca jñānarūpāṃ sarasvatīm

aparāṃ dakṣiṇe ramyāṃ śatacaṃdrasamaprabhām //
prataptasvarṇavarṇābhāṃ sasmitāṃ sumanoharām

sadratnakuṇḍalābhyāṃ ca sukapolavirāji tām //
amūlyaratnakhacitāmūlyavastreṇa bhūṣitām

amūlyaratnakeyūrakarakaṃkaṇaśobhitām //
sadratnasāramaṃjīrakalaśabdasa manvitām

maṇīṃdrakiṃkiṇīyuktamadhyadeśasamanvitām //
pārijātaprasūnānāṃ mālāvakṣaḥ sthalojjvalām

praphulla mālatīmālāsaṃyuktakabarīyutām //
śaraccaṃdraprabhāmuṣṇanmukhacāruvibhūṣitām

kastūrībiṃdusaṃyuktasinduratilakānvitām //
sucārukajjalāsaktaśaratpaṃkajalocanām

sahasradalasaṃsaktalīlākamalasaṃyutām //
nārāyaṇaṃ ca paśyaṃtaṃ paśyaṃtī vakraca kṣuṣā

avaruhya rathāttūrṇa sastrīkaḥ sahapārṣadaḥ //
jagāma ca sabhāṃ ramyāṃ gopagopīsamanvitām

devā gopyaśca gopāśca tasthuḥ prāṃjalayo mudā //
sāmavedoktastotreṇa kṛtena ca surarṣibhiḥ

gatvā nārāyaṇo devo vilīnaḥ kṛṣṇavigrahe //
dṛṣṭvā ca paramāścaryaṃ te sarve vismayaṃ yayuḥ

etasminnantare tatra śātakuṃbhamayādrathāt //
avaruhya svayaṃ viṣṇuḥ pātā ca jaga tāṃ patiḥ

ājagāma caturbāhurvanamālāvibhūṣitaḥ //
pītāṃbaradharaḥ śrīmānsasmitaḥ sumanoharaḥ

sarvālaṃkāraśobhā ḍhyaḥ sūryakoṭisamaprabhaḥ //
uttasthuste ca taṃ dṛṣṭvā tuṣṭuvuḥ praṇatā mune

sa cāpi līnastatraiva rādhikeśasya vigrahe //
te dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ vismayaṃ paramaṃ yayuḥ

saṃvilīne hareraṃge śvetadvīpanivāsini //
etasminnaṃtare tūrṇamājagāma tvarānvitaḥ

śuddhasphaṭikasaṃkāśo nāmnā saṃkarṣaṇaḥ smṛtaḥ //
sahasraśīrṣā puruṣaḥ śatasūryasamaprabhaḥ

āgataṃ tuṣṭuvuḥ sarve dṛṣṭvā taṃ viṣṇuvi graham //
sa cāgatya nataskadhastuṣṭāva rādhikeśvaram

sahasramūrdhā bhaktyā ca praṇanāma ca nārada //
āvāṃ ca dharmaputrau dvau nara nārāyaṇābhidhau

līno'haṃ kṛṣṇapādābje babhūva phālguno'varaḥ//
brahmeśaśeṣadharmāśca tasthurekatra tatra vai

etasminnaṃtare devā dadṛśū rathamuttamam //
svarṇasāravikāraṃ ca nānāsanaparicchadam

maṇīṃdrasārasaṃyuktaṃ vahniśuddhāṃśukānvitam //
śvetacāmara saṃyuktaṃ bhūṣitaṃ darpaṇānvitaiḥ

sadratnasārakalaśasamūhena virājitam //
pārijātaprasūnānāṃ mālājālaiḥ suśobhitam

sahasracakrasaṃyuktaṃ manoyāyi manoharam //
grīṣmamadhyāhnamārtaṃḍaprabhāmoṣakaraṃ varam

muktāmāṇikyavajrāṇāṃ samūhena samujjvalam //
citraputtalikāpuṣpasaraḥ kānanacitritam

devānāṃ dānavānāṃ ca rathānāṃ pravaraṃ mune //
yatnena śaṃkaraprītyā nirmitaṃ viśvakarmaṇā

paṃcāśadyojanordhvaṃ ca caturyojanavistṛtam //
ratitulyavadhūyuktaiḥ śobhitaṃ ratimaṃ diraiḥ

tatrasthāṃ dadṛśurdevīṃ ratnālaṃkārabhūṣitām //
pradagdhasvarṇasārāṇāṃ prabhāmoṣakaradyutim

tejaḥsvarūpā matulāṃ mūlaprakṛtimīśvarīm //
sahasrabhujasaṃyuktāṃ nānāyudhasamanvitām

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ bhaktānugrahakātarām //
gaṃḍasthalakapolasthasadratnakuṃḍalojjvalām

ratnendrasāraracitakvaṇanmañjīraraṃjitām //
maṇīṃdramekhalāyuktamadhya deśasuśobhitām

sadratnasārakeyūrakarakaṃkaṇabhūṣitām //
maṃdārapuṣpamālābhiruraḥsthalasamujjvalām

nitaṃbakaṭhinaśroṇīṃ pīnonnatakucānatām //
śaratsudhākarābhāsaviniṃdāsyamanoharām

kajjalojjalarekhāktaśaratpaṃkajaloca nām //
caṃdanāgurukastūrīcitrapatravibhūṣitām

muktāpaṃktiprabhāmuṣṭadaṃtarājivirājitām //
praphullamālatīmālāsaṃsaktakabarīṃ varām

pakṣīṃdracaṃcunāsāgragajeṃdramauktikānvitām //
vahniśuddhāṃśukenātijvalitena samujjvalām

siṃhapṛṣṭhasamārūḍhāṃ sutābhyāṃ sahitāṃ mudā //
avaruhya rathāttūrṇa śrīkṛṣṇaṃ praṇanāma ca

sutābhyāṃ sahitā devī samuvā sa varānanāḥ //
gaṇeśaḥ kārttikeyaśca natvā kṛṣṇa parātparam

nanāma śaṃkaraṃ dharmamanaṃtaṃ kamalodbhavam //
uttasthurārātte devā dṛṣṭvā tau tridaśeśvarau

āśiṣaṃ ca dadurdevā vāsayāmāsuraṃtike //
tābhyāṃ saha sadālāpaṃ cakrurdevā mudā'nvitāḥ

tasthurdevāḥ sabhāmadhye devasya purato hareḥ //
gopā gopyaśca bahuśo babhūvurvismayākulāḥ

uvāca kamalāṃ kṛṣṇaḥ smerānanasaroruhaḥ //
tvaṃ gaccha bhīṣmakagṛhaṃ nānāratnasamanvitam

vaidarbhyā udare janma labha devi sanā tani //
tava pāṇiṃ grahīṣyāmi gatvā'haṃ kuṃḍinaṃ sati

tā devyaḥ pārvatīṃ dṛṣṭvā samutthāya tvarānvitāḥ //
ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsurīśvarīm

vipreṃdra pārvatīlakṣmīvāgadhiṣṭhātṛdevatāḥ //
tasthurekāsane tatra saṃbhāṣya ca yathoci tam

tāśca saṃbhāṣayāmāsuḥ saṃprītyā gopakanyakāḥ //
ūcurgopālikāḥ kāścinmudā tāsāṃ ca saṃnidhau

śrīkṛṣṇaḥ pārvatīṃ tatra samuvāca jagatpatiḥ //
devi tvamaṃśarūpeṇa jana naṃdavraje śubhe

udare ca yaśodāyāḥ kalyāṇī naṃdaretasā //
labha janma mahāmāye sṛṣṭisaṃhārakāriṇi

grāme grāme ca pūjāṃ te kārayiṣyāmi bhūtale //
kṛtsne mahītale bhaktyā nagareṣu vaneṣu ca

tatrādhiṣṭhātṛdevīṃ tvāṃ pūjayiṣyaṃti mānavāḥ //
dravyairnānāvidhairdivyairbalibhiśca mudā'nvitāḥ

tvadbhūmisparśamātreṇa sūtikāmaṃdire śive //
pitā māṃ tatra saṃsthāpya tvāmādāya gamiṣyati

kaṃsadarśana mātreṇa gamiṣyasi śivāṃtikam //
bhārāvataraṇaṃ kṛtvā gamiṣyāmi svamāśramam

ityuktvā śrīharistūrṇamuvāca ca ṣaḍānanam //
aṃśarūpeṇa vatsa tvaṃ gamiṣyasi mahītalam

jāṃbavatyāśca garbhe ca labha janma sureśvara //
aṃśena devatāḥ sarvā gacchaṃtu dharaṇītalam

bhārahāraṃ kariṣyāmi vasudhāyāśca niścitam //
ityuktvā rādhikānāthastasthau siṃhāsane vare

tasthurdevāśca devyaśca gopā gopyaśca nārada //
etasminnaṃtare brahmā samuttasthau hareḥ puraḥ //
puṭāṃjalirjagatkāṃtamuvāca vina yānvitaḥ

// brahmovāca // //
avadhānaṃ kuru vibho kiṃkarasya nivedanam

ājñāṃ kuru mahābhāga kasya kutra sthalaṃ bhuvi //
bhartā pātoddhārakartā sevakānāṃ prabhuḥ sadā

sa bhṛtyaḥ sarvadā bhakta īśvarājñāṃ karoti yaḥ //
ke devāḥ kena rūpeṇa devyaśca kalayā kayā

kutra kasyābhideyaṃ ca viṣayaṃ ca mahītale //
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā pratyuvāca jagatpatiḥ

yatra yasyāvakāśaṃ ca kathayāmi vidhānataḥ //
śrīkṛṣṇa uvāca // //
kāmadevo raukmiṇeyo ratirmāyāvatī satī

śaṃbarasya gṛhe yā ca chāyārūpeṇa saṃsthitā //
tvaṃ tasya putro bhavitā nāmnā'niruddha eva ca

bhāratī śoṇitapure bāṇaputrī bhaviṣyati //
anaṃto devakīgarbhādrauhiṇeyo jagatpatiḥ

māyayā garbhasaṃkarṣānnāmnā saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ //
kāliṃdī sūryatanayā gaṃgāṃśena mahītale

arddhāṃśenaiva tulasī lakṣmaṇā rāja kanyakā //
sāvitrī vedamātā ca nāmnā nāgnajitī satī

vasuṃdharā satyabhāmā śaibyā devī sarasvatī //
rohiṇī mitraviṃdā ca bhavitā rājakanyakā

sūryapatnī ratnamālā kalayā ca jagatprabhoḥ //
svāhāṃśena suśīlā ca rukmiṇyādyāḥ striyo nava

durgāṃśārddhājjāṃbavatī mahiṣīṇāṃ daśa smṛtāḥ //
arddhāṃśena śailaputrī yātu jāṃbavato gṛham

kailāse śaṃkarājñā ca babhūva pārvatīṃ purā //
kailāsagāminaṃ viṣṇuṃ śvetadvīpanivāsinam //
āliṃganaṃ dehi kāṃte nāsti doṣo mamā jñayā

// brahmovāca //
kathaṃ śivājñā tāṃ devīṃ babhūva rādhikāpate //
viṣṇoḥ saṃbhāṣaṇe pūrvaṃ śvetadvīpanivāsinaḥ

// śrībhagavānuvāca // //
purā gaṇeśaṃ draṣṭuṃ ca prajagmuḥ sarvadevatāḥ //
śvetadvīpātsvayaṃ viṣṇurjagāma śaṃkarālaye

dṛṣṭvā gaṇeśaṃ muditaḥ samuvāsa sukhāsane //
sukhena dadṛśuḥ sarve trailokyamohanaṃ vapuḥ

kirīṭinaṃ kuṃḍalinaṃ pītāṃbaradharaṃ varam //
suṃdaraṃ śyāma rūpaṃ ca navayauvanasaṃyutam

caṃdanāgurukastūrīkuṃkumadravasaṃyutam //
ratnālaṃkāraśobhāḍhayaṃ smerānanasaroruham

ratna siṃhāsanasthaṃ ca pārṣadaiḥ pariveṣṭitam //
vaṃditaṃ ca suraiḥ sarvaiḥ śivena pūjitaṃ stutam

taṃ dṛṣṭvā pārvatī viṣṇuṃ prasannavadanekṣaṇā //
mukhamācchāditaṃ cakre vāsasā vrīḍayā satī

atīva sundaraṃ rūpaṃ darśaṃdarśaṃ punaḥpunaḥ //
dadarśa mukhamācchādya nimeṣarahitā satī

paramādbhutaveṣaṃ ca sasmitā vakracakṣuṣā //
sukhasāgarasammagnā babhūva pulakāṃcitā

kṣaṇaṃ dadarśa pañcāsyaṃ śubhravarṇaṃ trilocanam //
triśūlaparighadharaṃ kandarpakoṭisundaram

kṣaṇaṃ dadarśa śyāmaṃ tamekāsyaṃ ca dvilocanam //
caturbhujaṃ pītavastraṃ vanamālāvibhūṣitam

ekaṃ bahma mūrtibhedamabhedaṃ vā nirūpitam //
dṛṣṭvā babhūva sā māyā sakāmā viṣṇu māyayā

madaṃśāśca trayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
tābhyāmautkarṣapātācca śreṣṭhaḥ sattvaguṇātmakaḥ

dṛṣṭvā taṃ pārvatī bhaktyā pulakāṃcitavigrahā//
manasā pūjayāmāsa paramātmānamīśvaram

durgāṃtarābhiprāyaṃ ca bubudhe śaṃkaraḥ svayam //
sarvāṃtarātmā bhagavānaṃtaryāmī jagatpatiḥ

durgāṃ nirjanamāhūya tāmuvāca haraḥ svayam //
bodhayāmāsa vividhaṃ hitaṃ tathyamakhaṃḍitam

// śrīśaṃkara uvāca // //
nivedanaṃ madīyaṃ ca nibodhaṃ śailakanyake //
śṛṃgāraṃ dehi bhadraṃ te haraye paramātmane

ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca brahmaikaṃ ca sanātanam //
vadaiko vedarahito viṣayānmūrtibhedakaḥ

ekā prakṛtiḥ sarveṣāṃ mātā tvaṃ sarvarūpiṇī //
svayaṃbhūrasi vāṇī tva lakṣmīrnārāyaṇorasi

mama vakṣasi durgā tvaṃ nibodhādhyātmakaṃ sati //
śivasya vacanaṃ śrutvā tamuvāca sureśvarī

// pārvatyuvāca // //
dīnabaṃdho kṛpāsiṃdho tava māmakṛpā katham//
suciraṃ tapasā labdho nāthastvaṃ jagatāṃ mayā

mādṛśīṃ kiṃkarī nātha na parityaktumarhasi //
ayogyamīdṛśaṃ vākyaṃ mā mā vada maheśvara

tava vākyaṃ mahādeva kariṣyāmyeva pālanam //
dehāṃtare janma labdhvā bhajiṣyāmi hariṃ hara

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā virarāma maheśvaraḥ //
uccairjahāsābhayadaḥ pārvatyai cābhayaṃ dadau

tatpratijñāpālanāya pārvatī jāṃbavadgṛhe //
labhiṣyati janurdhātarnāmnā jāṃbavatī satī

// brahmovāca // //
bhūmau katividhe bhūpe saṃsthite pārvatī katham //
lalābha bhārate janma niṃdite bhālluke gṛhe

// śrīkṛṣṇa uvāca // //
rāmāvatāre tretāyāṃ devāṃśāśca yayurmahīm //
himālayāṃśo bhallūko jāṃbavānnāma kiṃkaraḥ

rāmasya varadānena ciraṃjīvī śriyā yutaḥ //
koṭisiṃhabalādhānaṃ vidhatte ca mahābalaḥ

pituraṃśagṛhe durgā jagāmāṃśena bhūtalam //
pūrvaṃ pūrvasya vṛttāṃtaṃ kathitaṃ śṛṇu manmukhāt

sarveṣāṃ ca surāṇāṃ vai vaṃśā gacchaṃtu bhūtalam //
nṛpaputrā matsahāyā bhaviṣyaṃti raṇe vidhe

kamalākalayā sarvā bhavaṃtu nṛpakanyakāḥ //
manmahiṣyo bhaviṣyaṃti sahasrāṇāṃ ca ṣoḍaśa

dharmo'yamaṃśarūpeṇa pāṃḍuputro yudhiṣṭhiraḥ //
vāyoraṃśādbhīmasenaḥ sa vajrī hyarjunaḥ svayam

nakulaḥ sahadevaśca svarvaidyāṃśasamudbhavau /
sṛryāṃśaḥ karṇavīraśca viduraḥ sa yamaḥ svayam

duryodhanaḥ kaleraṃśaḥ samudrāṃśaśca śaṃtanuḥ //
aśvatthāmā śaṃkarāṃśo droṇo vahnyaṃśasaṃbhavaḥ

hutāśanāṃśo bhagavāndhṛṣṭadyumno mahābalaḥ //
caṃdrāṃśo'pyabhimanyuśca bhīṣmaścaiva vasūdbhavaḥ

vasudevaḥ kaśyapāṃśo'pyadityaṃśā ca devakī //
vasvaṃśo naṃdagopaśca yaśodā vasukā minī

draupadī kamalāṃśā ca yajñakuṃḍasamudbhavā //
subhadrā śatarūpāṃśā devakīgarbhasaṃbhavā

devā gacchaṃtu pṛthivīmaṃśena bhārahārakāḥ //
kalayā devapatnyaśca gacchaṃtu pṛthivītalam

ityevamuktvā bhagavānvirarāma ca nārada //
sarvaṃ vivaraṇaṃ śrutvā tatrovāsa prajāpatiḥ

kṛṣṇasya vāme vāgdevī dakṣiṇe kamalālayā //
purato devatāḥ sarvāḥ pārvatī cāpi nārada

gopyo gopāśca parito rādhā vakṣaḥsthalasthitā //
etasminnaṃtare sā ca tamuvāca vrajeśvarī

// rādhikovāca //
śṛṇu nātha pravakṣyāmi kiṃkarīvacanaṃ prabho //
prāṇā dahaṃti satatamāṃdolayati me manaḥ

cakṣurnimīlanaṃ kartumaśaktā tava darśane //
tvayā vinā kathaṃ nātha yāsyāmi dharaṇītalam

kiyatkālāṃtareṇaiva melanaṃ me tvayā saha //
prāṇeśvara brūhi satyaṃ bhaviṣyatyeva gokule

nimeṣaṃ ca yugaśataṃ bhavitā me tvayā vinā //
kaṃ drakṣyāmi kva yāsyāmi ko vā māṃ pālayiṣyati

mātaraṃ pitaraṃ baṃdhuṃ bhrātaraṃ bhaginīṃ sutam //
tvayā vinā'haṃ prāṇeśa ciṃtayāmi na kaścana

karoṣi māyayā channā māṃ cenmāyeśa bhūtale //
vismṛtāṃ vibhavaṃ dattvā me satyaṃ śapathaṃ kuru

anukṣaṇaṃ mama manomadhupo madhusūdana //
karotu bhramaṇaṃ nityaṃ samādhvīke padāṃbuje

yatrayatra ca yasyāṃ vā yonau janma bhavatvidam //
tvaṃ svasya smaraṇaṃ dāsyaṃ mahyaṃ dāsyasi vāṃchitam

kṛṣṇastvaṃ rādhikā'haṃ ca premasaubhāgyamāvayoḥ //
na vismarāmi bhūmau ca dehi mahyaṃ varaṃ param

yathā tanvā saha prāṇāḥ śarīraṃ chāyayā saha //
tathā''vayorjanma yātu dehi mahyaṃ varaṃ vibho

cakṣurnimeṣavicchedo bhavitā nāvayorbhuvi //
tatrāgatyāpi kutrāpi dehi mahyaṃ varaṃ prabho

mama prāṇaistava tanuḥ kena vā karuṇā hare //
ātmanā muralīpādau manasā vā vinirmitau

striyaḥ katividhāḥ saṃti puruṣā vā puruṣṭuta //
nāsti kutrāpi kāṃtā vā kāṃtyā śaktyā ca mādṛśī

tava dehārdhabhāgena kena vā'haṃ vinirmitā //
ayamevāvayorbhedo nāstyatastvayi me manaḥ

mamātmā mānasaṃ prāṇāstvayi saṃsthāpitā yathā //
tavātmamānasaprāṇā mayi vā saṃsthitāstathā

ato nimeṣavirahādātmanorviklavaṃ manaḥ //
pradagdhaṃ santataṃ prāṇā dahaṃti virahaśrutau

ityevamuktvā sā devī tatraiva surasaṃsadi//
bhūyobhūyo rurodoccairdhṛtvā taccaraṇāṃbujam

kroḍe kṛtvā tu tāṃ kṛṣṇo mukhaṃ saṃmṛjya vāsasā //
bodhayāmāsa vividhaṃ satyaṃ tathyaṃ hitaṃ vacaḥ

śrīkṛṣṇa uvāca //
ādhyātmikaṃ paraṃ yogaṃ śokacchedanakārakam //
śṛṇu devi pravakṣyāmi yogīṃdrāṇāṃ ca durlabham

ādhārādheyayoḥ sarvaṃ brahmāṃḍaṃ paśya sundari //
ādhāravyatirekeṇa nāstyādheyasya saṃbhavaḥ //

phalādhāraṃ ca puṣpaṃ ca puṣpādhāraṃ ca pallavam //
skandhaśca pallavādhāraḥ skandhādhārastaruḥ svayam

vṛkṣādhāro 'pyaṃkuraśca jīvaśaktisamanvitaḥ //
aṣṭirekāṃkurādhāraścāṣṭyādhāro vasundharā

śeṣo vasundharādhāraḥ śeṣādhāro hi kacchapaḥ//
vāyuśca kacchapādhāro vāyvādhāro'hameva ca

mamādhārasvarūpā tvaṃ tvayi tiṣṭhāmi sāṃpratam //
tvaṃ ca śaktisamūhā ca mūlaprakṛ tirīśvarī

tvaṃ śarīrasvarūpā'si triguṇā''dhārarūpiṇī //
tavātmā'haṃ nirīhaśca ceṣṭāvāṃśca tvayā saha

puruṣādvīryamutpannaṃ vīryātsantatireva ca //
tayorādhārarūpā ca kāminī prakṛteḥ kalā

vinā dehena kvātmā ca kva śarīraṃ vinā''tmanā//
prādhānyaṃ ca tayordevi vinā tvā'dya kuto bhavaḥ

na kutrāpyāvayorbhedo rādhe saṃsārabījayoḥ //
yatrātmā tatra dehaṃ ca na bhedo vinayena kim

yathā kṣīre ca dhāvalyaṃ dāhikā ca hutāśane //
bhūmau gandho jale śaityaṃ tathā tvayi mayi sthite

dhāvalyadugdhayoraikyaṃ dāhikānalayoryathā //
bhūgandhajalaśaityānāṃ nāsti bhedastathā''vayoḥ

mayā vinā tvaṃ nirjīvā cādṛśyo'haṃ tvayā vinā //
tvayā vinā bhavaṃ kartuṃ nālaṃ sundari niścitam

vinā mṛdā ghaṭaṃ kartuṃ yathā nālaṃ kulālakaḥ //
vinā svarṇaṃ svarṇakāro'laṃkāraṃ kartumakṣamaḥ

svayamātmā yathā nityastathā tvaṃ prakṛtiḥ svayam //
sarvaśaktisamāyuktā sarvādhārā sanātanī

mama prāṇasamā lakṣmīvāṇī ca sarvamaṃgalā //
brahmeśānantadha rmāśca tvaṃ me prāṇādhikā priyā

samīpasthā ime sarve surā devyaśca rādhike //
ebhyo'pyadhikā no cetkathaṃ vakṣaḥ sthalasthitā

tyajāśrumokṣaṇaṃ rādhe bhrāṃtiṃ ca niṣphalāṃ sati //
vihāya śaṃkāṃ niḥśaṃkaṃ vṛṣabhānugṛhaṃ vraja

kalāvatyāśca jaṭhare māsānāṃ nava sundari //
vāyunā pūrayitvā ca garbhaṃ rodhaya māyayā

daśame samanuprāpte tvamāvirbhava bhūtale //
svātmarūpaṃ parityajya śiśurūpaṃ vidhāya ca

vāyuniḥsāraṇe kāle kalāvatyāḥ samīpataḥ //
bhūmau vivasanībhūya patitvā rodiṣi dhruvam

ayonisaṃbhavā tvaṃ ca bhavitā gokule sati //
ayonisaṃbhavo'haṃ ca nāvayorgarbhasaṃsthitiḥ

bhūmisaṃspṛṣṭamātraṃ māṃ gokule prāpayiṣyati //
tava hetorgamiṣyāmi kṛtvā kaṃsabhayaṃ chalam

yaśodāmaṃdire māṃ ca sānandaṃ nandanaṃdanam //
nityaṃ drakṣyasi kalyāṇi mamāśleṣaṇapūrvakam

smṛtiste bhavitā kāle vareṇa mama rādhike //
svacchandaṃ vihariṣyāmi nityaṃ vṛndāvane vane

triḥsaptaśatakoṭībhirgopībhirgokulaṃ vraja //
trayastriṃśadvayasyābhiḥ suśīlādibhireva ca

saṃsthāpya saṃkhyārahitā gopīrgokula eva ca //
tā āśvāsya prabodhaiśca mitayā ca sudhāgirā

ahaṃ gopāla suhṛdaḥ saṃsthāpyātraiva rādhike //
vasudevāśramaṃ paścādyāsyāmi mathurāṃ purīm

vraje vrajantu krīḍārthaṃ mama saṃge priyātpriyāḥ//
ballavānāṃ gṛhe janma labhantāṃ gopakoṭayaḥ

ityevamuktvā śrīkṛṣṇo virarāma ca nārada //
ūṣurdevāśca devyaśca gopā gopyaśca tatra vai

brahmeśaśeṣadharmāśca śrīkṛṣṇaṃ taṃ parātparam //
śivāpadmāsarasvatyastuṣṭuvuḥ parayā mudā

bhaktyā gopāśca gopyaśca virahajvarakātarāḥ //
tatra saṃstūya śrīkṛṣṇaṃ praṇemuḥ premavihvalāḥ // २३८
prāṇādhikaṃ priyaṃ kāṃtaṃ rādhāpūrṇamanoratham //
parituṣṭo'bhavadbhaktyāvirahajvarakātarām

sāśrupūrṇātidīnāṃ ca dṛṣṭvā rādhāṃ bhayākulām //
prabodhavacanaṃ śrutyamuvāca tāṃ hariḥ svayam

// śrīkṛṣṇa uvāca //
prāṇādhike mahādevi sthirā bhava bhayaṃ tyaja //
yathā tvaṃ ca tathā'haṃ ca kā ciṃtā te mayi sthite

kiṃ tu te kathayiṣyāmi kiṃcidevāstyamaṃgalam //
varṣāṇāṃ śatakaṃ pūrṇaṃ tvadvicchedo mayā saha

śrīdāmaśāpajanyena karmabhogena sundari //
bhaviṣyatyeva mama ca mathurāgamanaṃ tataḥ

tatra bhārāvataraṇaṃ pitrorbaṃdhanamocanam //
mālākārataṃtuvāyakubjikānāṃ ca mokṣaṇam

ghātayitvā ca yavanaṃ mucukundasya mokṣaṇam //
dvārakāyāśca nirmāṇaṃ rājasūyasya darśanam

udvāhaṃ rājakanyānāṃ sahasrāṇāṃ ca ṣoḍaśa //
daśādhikaśatasyāpi śatrūṇāṃ damanaṃ tathā

mitropakaraṇaṃ caiva vārāṇasyāśca dāhanam //
harasya jṛṃbhaṇaṃ tatra bāṇasya bhujakṛṃtanam

pārijātasya haraṇaṃ yadyatkarmāṇi tāni ca //
gamanaṃ tīrthayātrāyāṃ munisaṃghapradarśanam

saṃbhāṣaṇaṃ ca baṃdhūnāṃ yajñasaṃpādanaṃ pituḥ //
śubhakṣaṇe punastatra tvayā sārddhaṃ pradarśanam //
kariṣyāmi ca tatraiva gopikānāṃ ca darśanam

tubhyamādhyātmikaṃ dattvā punaḥ satyaṃ tvayā saha //
divāniśamavicchedo mayā sārddhamataḥ param

bhaviṣyati tvayā sārddhaṃ punarāgamanaṃ vraje //
kāṃte vicchedasamaye varṣāṇāṃ śatake sati

nityaṃ saṃmīlana svapne bhaviṣyati tvayā saha //
mama nārāyaṇāṃśo yastasya yānaṃ ca dvārakām

śatavarṣāṃtare sādhyametadeva suniścitam //
bhaviṣyati punastatra vane rāsastvayā saha

punaḥ pitrośca gopīnāṃ śokasaṃmārjanaṃ param //
kṛtvā bhārāvataraṇaṃ punarāgamanaṃ mama

tvayā sahāpi golokaṃ gopairgopībhireva ca //
mama nārāyaṇāṃśasya vāṇyā ca padmayā saha

vaikuṃṭhagamanaṃ rādhe nityasya paramātmanaḥ //
śvetadvīpaṃ dharmagehamaṃśānāṃ ca bhaviṣyati

devānāṃ caiva devīnāmaṃśā yāsyaṃti svakṣayam //
punaḥ saṃsthitiratraiva goloke me tvayā saha

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ bhaviṣyaṃ ca śubhāśubham //
mayā nirūpitaṃ yattatkāṃte kena nivāryate

ityevamuktvā śrīkṛṣṇaḥ kṛtvā rādhāṃ svavakṣasi //
tasthau tasthuḥ surāḥ sarve surapatnyaśca vismitāḥ

uvāca śrīharirdevāndevīṃ ca samayocitam //
devā gacchata kāryārthaṃ svālayaṃ viṣayocitam

gaccha pārvati kailāsaṃ sutābhyāṃ svāmi nā saha //
mayā niyojitaṃ karma sarvaṃ kāle bhaviṣyati

bhavitā kalayā janma sarveṣāṃ ca vrajeśvari //
kṣudrāṇāṃ caiva mahatāṃ devaṃ laṃbodaraṃ vinā

praṇamya śrīhariṃ devāḥ svālayaṃ prayayurmudā //
lakṣmīṃ sarasvatīṃ bhaktyā praṇamya puruṣottamam

hariṇā yojitaṃ karma kartuṃ vyagrā mahīṃ yayuḥ //
bhartrā nirūpitaṃ sthānaṃ devānāmapi durlabham

uvāca rādhikāṃ kṛṣṇo vṛṣabhānugṛhaṃ vraja //
gopagopīsamūhaiśca saha pūrvanirūpitaiḥ

ahaṃ yāsyāmi mathurāṃ vasudevālayaṃ priye //
paścātkaṃsabhaya vyājādgokulaṃ tava sannidhim

rādhā praṇamya śrīkṛṣṇaṃ raktapaṃkajalocanā //
bhṛśaṃ ruroda purataḥ premavicchedakātarā

sthāyaṃsthāyaṃ kvacidyāṃtī gatvāgatvā punaḥ punaḥ //
punaḥ punaḥ samāgatya darśaṃdarśaṃ harermukham

papau cakṣuścakorābhyāṃ nimeṣarahitā satī //
śaratpārvaṇacaṃdrābhasudhāpūrṇaṃ prabhormukham

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya saptadhā parameśvarī //
praṇamya saptadhā caiva punastasthau hareḥ puraḥ

ājagmurgopikānāṃ ca triḥsaptaśatakoṭayaḥ //
ājagāma ca gopānāṃ samūhaḥ koṭisaṃkhyakaḥ

gopānāṃ gopikānāṃ ca samūhaiḥ saha rādhikā //
punaḥ praṇamya taṃ rādhā tatra tasthau ca nārada

trayastriṃśadvayasyābhirgopībhiḥ saha suṃdarī //
gopānāṃ ca samūhaiśca praṇamya prayayau mahīm

hariṇā yojitaṃ sthānaṃ prajagmurnaṃdagokulam //
vṛṣabhānugṛhaṃ rādhā gopīgopagṛhaṃ yayau

mahīṃ gatāyāṃ rādhāyāṃ gopībhiḥ saha gopakaiḥ //
babhūva śrīhariḥ sadyaḥ pṛthivīṃ gamanotsukaḥ

saṃbhāṣya gopāngopīśca niyojya svīyakarmaṇi //
manoyāyī jagannātho jagāma mathurāṃ hariḥ

pūrvaṃ yadyadapatyaṃ ca devakīvasudevayoḥ //
babhūva sadyastatkaṃsaḥ putraṣaṭkaṃ jaghāna ha

śeṣāṃśaṃ saptamaṃ garbhaṃ māyayā''kṛṣya gokule //
nidhāya rohiṇīgarbhe jagāma cājñayā hareḥ

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṃḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde ṣaṣṭho'dhyāyaḥ