Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.73
atha trisaptatitamodhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
atha kṛṣṇaśca sānandaṃ nandaṃ taṃ pitaraṃ balaḥ /
bodhayāmāsa śokārtaṃ divyairādhyātmikādibhiḥ
uccai rudantaṃ niśceṣṭaṃ putraviccedakātaram /
dattvā tasmai maṇiśreṣṭhamityuvāca jagatpatiḥ
śrībhagavānuvāca
nibodha nanda sānandaṃ tyaja śokaṃ mudaṃ labha /
jñānaṃ gṛhāṇa maddattaṃ yaddataṃ brahmaṇe purā
yadyaddattaṃ ca śoṣāya gaṇeśāyeśvarāya ca /
dineśāya munīśāya yogīśāya ca puṣkare
kaḥkasya putraḥ kastātaḥ kā mātā kasyacitkutaḥ/
āyānti yānti saṃsāraṃ paraṃ svakṛtakarmaṇā
karmānusārājjantuśca jāyate sthānabhedataḥ /
karmaṇā ko'pi jantuśca yogīndrāṇāṃ nṛpastriyām
dvijāpatnyāṃ kṣatriyāṇāṃ vaiśyāyāṃ śūdrayoniṣu /
tiryagyoniṣu kaścicca kaścitpaśvādiyoniṣu
mamaiva māyayā sarve sānandā viṣayeṣu ca /
dehatyāme viṣaṇṇāśca vicchede bāndhavasya ca
prajābhūmidhanādīnāṃ vicchedo maraṇādhikaḥ /
nityaṃ bhavati mūḍhaśca na ca vidvāñchucā yutaḥ
madbhakto bhaktiyuktaśca madyājī vijitendriyaḥ /
manmantropāsakaścaiva matsevānirataḥ śuciḥ
madbhayādvāti vāto'yaṃ ravirbhāti ca nityaśaḥ /
bhāti candro mahendraśca kālabhede ca varṣati
vahnirvahati mṛtyuśca caratyeva hi jantuṣu /
bibharti vṛkṣaḥ kālena puṣpāpi ca phalāni ca
nirādhāraśca vāyuśca vāyvādhāraśca kaccipaḥ /
śeṣaśca kacchapādhāraḥ śeṣādhāraśca parvataḥ
tadādhārāśca pātālāḥ sapta eva hi paṅktitaḥ /
niścalaṃ ca jalaṃ tasmājjalasthā ca vasuṃdharā
saptasvarga dharādhāraṃ jyotiścakaṃ grahāśrayam /
nirādhāraśca vaikuṇṭho brahmāṇḍemyaḥ paro varaḥ
tatparaścāpi golokaḥ pañcāśatko ṭiyojanāt /
ūrdhva nirāśrayaścāpi ratnasāravinirmitaḥ
saptadvāraḥ saptasāraḥ parikhāsaptasaṃyutaḥ /
lakṣaprākārayuktaśca nadyā virajayā yutaḥ
veṣṭito ratnaśailena śataśṛṅgeṇa cāruṇā /
yojanāyutamānaṃ ca yasyaikaṃ śṛṅgamujjvalam
śatakoṭiyojanaśca śaila ucchrita eva ca /
dairdhyaṃ tasya śataguṇaṃ prasthaṃ ca lakṣayojanam
yojanāyutavistīrṇastatraiva rāsamaṇḍalaḥ /
amūlyaratnanirmāṇo vartulaścandrabimbavatu
pārijātavanenaiva puṣpitena ca vevṭitaḥ /
kalpavṛkṣasahasreṇa puṣpodyānaśatena ca
nānāvidhaiḥ puṣpavṛkṣaiḥ puṣpitena ca cāruṇā /
trikoṭiratnabhavano gopīlakṣaiśca rakṣitaḥ
ratnapradīpayuktaśca ratnatalpasamanvitaḥ /
nānābhogasamāyukto sadhuvāpīśatairvṛtaḥ
pīyūṣavāpīyuktaśca kāmabhogasamanvitaḥ /
golokagṛhasaṃkhyānavarṇane vā viśāradaḥ
na ko'pi veda vidvānvā vedavidvānvrajeśvaraḥ /
amūlyaratnanirmāṇabhavanānāṃ trikoṭibhiḥ
śobhitaṃ sundaraṃ ramyaṃ rādhāśiviramuttamam /
amūlyaratnakalaśairujjvalaṃ ratnadarpaṇaiḥ
asūlyaratnastamabhānāṃ rājibhiśca virājitam /
nānācitravicitraiśca citritaṃ śvetacāmaraiḥ
māṇikyamuktāsaṃsaktaṃ hīrāvārasamanvitam /
ratnapradīpasaṃsaktaṃ ratnasopānasundaram
amūlyaratnapatraiśca talparājivirājitam /
amūlyaratnacitraiśca tribhiścitravicitritaiḥ
tisṛbhiḥ parikhābhiśca tribhirdvāraiśca durgamaiḥ /
yuktaṃ ṣoḍaśakakṣābhiḥ pratidvāreṣu vā'ntaram
gopīṣoḍaśalakṣaiśca saṃniyuktairitastataḥ /
vahniśuddhāṃśukādhānai ratnabhūṣaṇabhūṣitaiḥ
taptakāñcanavarṇābhaiḥ śatacandrasamanvitaiḥ /
rādhikāriṃkarīvargairyuktamabhyantaraṃ varam
amūlyaratnanirmāṇapraṅgaṇaṃ sumanoharam /
amūlyaratnastambhānāṃ samūraiśca suśobhitam
ratnamaṅgalakumbhaiśca phalapallavasaṃyutaiḥ /
saṃyutaṃ ratnavedībhirmuktā yuktābhirīpsitam
amūlyaratnamukuraiḥ śobhitaṃ sundarairaho /
amūlyaratnanirmāṇaṃ bhavanānāṃ varaṃ gṛham
ratnasiṃhāsanasthā ca gopīlakṣaiśca sevitā /
koṭipūrṇenduśobhāḍhyā śvetacampakasaṃnibhā
amūlyaratnanirmāṇabhūṣaṇaiśca vibhūṣitā /
amūlyaratnavasanā bibhratī ratnadarpaṇam
ratnapadmaṃ ca ruciraṃ savyadakṣiṇahastataḥ /
dāḍimbakusumākāraṃ sindūraṃ sumanoharam
suśobhitaṃ sṛgamadairiṣṭaiścandanabindubhiḥ /
dadhatī kabarībhāraṃ mālatīmalyamaṇḍitam
racitaṃ vāmabhagena munīndrāṇāṃ manoharam /
evaṃbhūtaṃ (tā) tatra rādhā gopībhiḥ parisevitā
śvetacāmarahastābhistattulyābhiśca sarvataḥ /
amūlyaratnanirmāṇairbhūṣitābhiśca bhūṣaṇaiḥ
matprāṇādhiṣṭhātṛdevī devīnāṃ pravarā varā /
sudāmnaḥ sā ca śāpena vṛṣabhānasutā'dhunā
śatābdiko hi vicchedo bhaviṣyati mayā saha /
tena bhārāvataraṇaṃ kariṣyasi bhuvaḥ pitaḥ
tadā yāsyāmi golokaṃ tayā sārdhaṃ suniścatam /
tvayā yaśodayā cā'pi gobairgopībhireva ca
vṛṣabhānena tatpatnyā kalāvatyā ca bāndhavaiḥ /
evaṃ ca nandaṃ sānandaṃ yaśodāṃ kathayiṣyasi
tyaja śokraṃ mahābhāga vrajaiḥ sārdhaṃ vrajaṃ vraja /
ahamātmā ca sākṣī ca nirliptaḥ sarvajīviṣu
jīvo matpratibimbaśca ityevaṃ sarvasaṃmatam /
prakṛtirmadvikārā ca sā'pyahaṃ prakṛtiḥ svayam
yathā dugdhe ca dhāvalyaṃ na taryorbhaida eva ca /
yathā jale tathā śaityaṃ yathā vahnau ca dāhikā
yathā''kāśe tathā śabdo bhūmau gandho yathā nṛpa /
yathā śobhā ca candre ca yathā dinakare prabhā
yathā dīvastathā''tmāhaṃ tathaiva rādhayā saha /
tyaja tvaṃ gopikābuddhiṃ rādhāyāṃ mayi putratām
ahaṃ sarvasya prabhāvaḥ sā ca prakṛtinīśvarī /
śrūyatāṃ nanda sānandaṃ madvibhūtiṃ sukhāvahām
purā yā kathitā tāta brahmaṇe vyaktajanmane /
kṛṣṇo'haṃ devatānāṃ ca goloke dvibhujaḥ svayam
caturbhujo'haṃ vaikuṇṭhe śivaloke śivaḥ svayam /
brahmaloke ca brahmā'haṃ sūyastejasvināmaham
pavitrāṇāmahaṃ vahnirjalameva draveṣu ca /
indriyāṇāṃ manaścāsmi samīraḥ śīghragāminām
yamo'haṃ daṇḍakarta ṇāṃ kālaḥ kalayatāmaham /
akṣarāṇāmakāro'smi sāmnāṃ ca sāma eva ca
indraścaturdaśendreṣu kubero dhanināmaham /
īśāno'haṃ dimīśānāṃ vyāpakānāṃ nabhastathā
sarvāntarātmā jīveṣu brāhmaṇaścā''śrameṣu ca /
dhanānāṃ ca ratnamahamamūlyaṃ sarvadurlabham
taijasānāṃ suvarṇo'haṃ maṇīnāṃ kaustubhaḥ svayam /
vaiṣṇavānāṃ kumāro'haṃ yogīndrāṇāṃ gaṇeśvaraḥ
puṣpāṇāṃ pārijāto'haṃ tīrthānāṃ puṣkaraḥ svayam /
śālagrāmastathā'rcyānāṃ patrāṇāṃ tulasīti ca
senāpatīnāṃ skando'haṃ lakṣmaṇo'haṃ dhanuṣmatām /
rājendrāṇāṃ ca rāmo'haṃ nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī
māsānāṃ margaśīrṣo'hamṛtūnāmasmi mādhavaḥ /
vāreṣvādityavāro'haṃ tithiṣvekādaśīti ca
sahiṣṇūnāṃ ca pṛthivī mātā'haṃ bāndhaveṣu ca /
amṛtaṃ bhakṣyavastūnāṃ gavyeṣvājyamahaṃ tathā
kalpavṛkṣaśca vṛkṣāṇāṃ surabhiḥ kāmadhenuṣu /
gaṅgā'haṃ saritāṃ madhye kṛtapāpavināśinī
vāṇīti paṇḍitānāṃ ca mantrāṇāṃ praṇavastathā /
vidyāsu bījarūpo'haṃ sasyānāṃ dhānyameva ca
aśvatthaḥ phalināmeva gurūṇāṃ mantradaḥ svayam /
kaśyapaśca prajeśānāṃ garuḍaḥ pakṣiṇāṃ tathā
ananto'haṃ ca nāgānāṃ narāṇāṃ ca narādhipaḥ /
brahmarṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ
rājarṣīṇāṃ ca janako maharṣīṇāṃ śukastathā /
gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilo munīḥ
bṛhaspatirbuddhimatāṃ kavīnāṃ śukra eva ca /
grahāṇāṃ ca śanirahaṃ viśvakarmā ca śilpinām
mṛgāṇāṃ ca mṛgendo'haṃ vṛṣāṇāṃ śivavāhanam /
airāvato gajendrāṇāṃ gāyatrī chandasāmaham
vedāśca sarvaśāstrāṇāṃ varuṇo yādasāmaham /
urvaśyapsarasāmeva samudrāṇāṃ jalārṇavaḥ
sumeruḥ parvatānāṃ ca ratnavatsu himālayaḥ /
durgā ca prakṛtīnāṃ ca devīnāṃ kamalālayā
śatarūpā ca nārīṇāṃ matpriyāṇāṃ ca rādhikā /
sādhvīnāmapi sāvitrī vedamātā ca niścitam
prahlādaścāpi daityānāṃ baliṣṭhānāṃ baliḥ svayām /
nārāyaṇarṣirbhagavāñjñānināṃ madhya eva ca
hanūmānvānarāṇāṃ ca pāṇḍavānāṃ dhanaṃjayaḥ /
manasā nāgakanyānāṃ vasūnāṃ droṇa eva ca
droṇo jaladharāṇāṃ ca varṣāṇāṃ bhārataṃ tathā /
kāmināṃ kāmadevo'haṃ rambhā ca kāmukīṣu ca
golokaścāsmi lokānāsuttamaḥ sarvataḥ paraḥ /
mātṛkāsu śāntirahaṃ ratiśca sundarīṣu ca
dharmo'haṃ sākṣiṇāṃ madhye saṃdhyā ca vāsareṣu ca /
deveṣvahaṃ ca māhendo rākṣaseṣu vibhīṣaṇaḥ
kālāgnirudro rudrāṇāṃ saṃhāro bhairaveṣu ca /
śaṅkheṣu pāñcajanyo'hamaṅgeṣvapi ca mastakaḥ
paraṃ purāṇasūtreṣu cāhaṃ bhāgavataṃ varam /
bhārataṃ cetihāseṣu pañcarātreṣu kāpilam
svāyaṃbhuvo manūnāṃ ca munīnāṃ vyāsadevakaḥ /
svadhā'haṃ pitṛpatnīṣu svāhā vaṅnipriyāsu ca
yajñānāṃ nājasūyo'haṃ yajñapatnīṣu dakṣiṇā /
śastrāstrajñeṣu rāmo'haṃ jamadagnisuto mahān
paurāṇikeṣu sūto'haṃ nītimatsvaṅgirā muniḥ /
viṣṇuvrataṃ vratānāṃ ca balānāṃ daivameva ca
oṣadhīnāmahaṃ dūrvā tṛṇānāṃ kuśameva ca /
dharmakarmasu satyaṃ ca snehapātreṣu putrakaḥ
ahaṃ vyādhiśca śatrūṇāṃ jvaro vyādhiṣvahaṃ tathā /
madbhaktiṣvapi maddāsyaṃ vareṣu ca varaḥ smṛtaḥ
āśramāṇāṃ gṛhastho'haṃ saṃnyāsī ca vivekinām /
sudarśanaṃ ca śastrāṇāṃ kuśalaṃ ca śubhāśiṣām
eśvaryāṇāṃ mahājñānaṃ vairāgyaṃ ca sukheṣvaham /
mi (i) ṣṭavākyaṃ prītideṣu dāneṣu cā''tmadānakam
saṃcayeṣu dharmakarma karmaṇāṃ ca madarcanam /
kaṭhoreṣu tapaścāhaṃ phaleṣu mokṣa eva ca
aṣṭasiddhiṣu prākāmyamahaṃ kāśīpurīṣu ca /
nagareṣu tathā kāñcī sa deśo yatra vaiṣṇavaḥ
sarvādhāreṣu sthūleṣu ahameva mahānvirāṭ /
paramāṇurahaṃ viśve mahāsūkṣmeṣu nityaśaḥ
vaidyānāmaśvinīputrau jauṣadhīṣu rasāyanam /
dhanvantarīrmantravidāṃ viṣādaḥ kṣayakāriṇām
rāgāṇāṃ meghamallāraḥ kāmodastatpriyāsu ca /
matpārṣadeṣu śrīdāmā madvanvuṣvahamuddhavaḥ
paśujantuṣu gauścahaṃ candanaṃ kānaneṣu ca /
tīrthapūtaśca pūteṣu niḥśaṅkeṣu ca vaiṣṇavaḥ
na vaiṣṇavātparaḥ prāṇī manmantropāsakaśca yaḥ /
vṛkṣeṣvaṅkurarūpo'hamākāraḥ sarvavastuṣu
ahaṃ ca sarvabhūteṣu mayi sarve ca saṃtatam /
yathā vṛkṣe phalānyeva phaleṣu cāṅkurastaroḥ
sarvakāraṇarūpo'haṃ na ca matkāraṇaṃ param /
sarveśī'haṃ na me'pīśo hyahaṃ kāraṇakāraṇam
sarveṣāṃ sarvabījānāṃ pravadanti manīṣiṇaḥ /
manmāyāmohitajanā māṃ na jānanti pāpinaḥ
pāpagrastena durbuddhyā vidhinā vañcitena ca /
svātmā'haṃ sarvajantūnāṃ svāmyahaṃ nādṛtaḥ svayam
yatrāhaṃ śaktayastatra kṣutpipāsādayastathā /
gate mayi tathā yānti naradehe (ve) yathā'nugāḥ
he vrajeśa nanda tāta jñānaṃ jñātvā vrajaṃ vraja /
kathayasva ca tāṃ rādhāṃ yaśodāṃ jñānameva ca
jñātvā jñānaṃ vrajeśaśca jagāma svānugaiḥ saha /
gatvā ca kathayāmāsa te dve ca yoṣitāṃ vare
te ca sarve jahaḥ śokaṃ mahājñānena nārada /
kṛṣṇo yadyapi nirlipto māyeśo māyayā rataḥ
yaśodayā preritaśca punarāgatya mādhavam /
tuṣṭāva paramānandaṃ nandaśca nandanandanam
sāmavedoktastotreṇa kṛtena brahmaṇā purā /
putrasya purataḥ sthitvā ruroda ca punaḥ punaḥ
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo nandādi-
ṇokapramocanaṃ nāma trisaptatitamo'dhyāyaḥ
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0