Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.4

// nārada uvāca // //
kena vā prārthitaḥ kṛṣṇo mahīṃ ca kena hetunā //
ājagāma jagannātho vada vedavidāṃ vara

// nārāyaṇa uvāca // //
purā vārāhakalpe sā bhārākrāṃtā vasuṃdharā //
bhṛśaṃ babhūva śokārtā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau

suraiścāsurasaṃtaptairbhṛśamudvignamānasaiḥ //
sārddhaṃ taistāṃ durgamāṃ ca jagāma vedhasaḥ sabhām

dadarśa tasyāṃ deveśaṃ jvalaṃtaṃ brahmatejasā //
ṛṣīndraiśca munīndraiśca siddheṃdraiḥ sevitaṃ mudā

apsarogaṇanṛtyaṃ ca paśyaṃtaṃ sasmitaṃ mudā //
gaṃdharvāṇāṃ ca saṃgītaṃ śrutavaṃtaṃ manoharam

japaṃtaṃ paramaṃ brahma kṛṣṇa ityakṣaradvayam //
bhaktyānaṃdāśrupūrṇaṃ taṃ pulakāṃkitavigraham

bhaktyā sā tridaśaiḥ sārddhaṃ praṇamya caturānanam //
sarvaṃ nivedanaṃ cakre daityabhārādikaṃ mune //
sā'śrupūrṇā sapulakā tuṣṭāva ca ruroda ca

tāmuvāca jagaddhātā kathaṃ stauṣi ca rodiṣi //
kathamāgamanaṃ bhadre vada bhadraṃ bhaviṣyati

susthirā bhava kalyāṇi bhayaṃ kiṃ te mayi sthite//
āśvāsya pṛthivīṃ brahmā devānpapraccha sādaram

kathamāgamanaṃ devā yuṣmākaṃ mama sannidhim //
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā devā ūcuḥ prajāpatim

bhārākrāṃtā ca vasudhā dasyugrastā vayaṃ prabho //
tvameva jagatāṃ sraṣṭā śīghraṃ no niṣkṛtiṃ kuru

gatistvamasyā bho brahmannirvṛtiṃ kartumarhasi //
pīḍitā yena bhāreṇa pṛthivīyaṃ pitāmaha

vayaṃ tenaiva duḥkhārtāstadbhāraharaṇaṃ kuru //
devānāṃ vacanaṃ śrutvā tāṃ papraccha jagadvidhiḥ

dūrīkṛtya bhayaṃ vatse sukhaṃ tiṣṭha mamāṃtikam //
keṣāṃ bhāramaśaktā tvaṃ soḍhuṃ paṃkajalocane

apaneṣyāmi taṃ bhadre bhadraṃ te bhavitā dhuvam //
tasya sā vacanaṃ śrutvā tamuvāca svapīḍanam//
pīḍitā yena yenaivaṃ prasannavadanekṣaṇā

// kṣitiruvāca // //
śṛṇu tāta pravakṣyāmi svakīyāṃ mānasīṃ vyathām //
vinā baṃdhuṃ saviśvāsaṃ nānyaṃ kathitumarhati

strījātirabalā śaśvadrakṣaṇīyā svabaṃdhubhiḥ //
janakasvāmiputraiśca garhitā'nyaiśca niścitam

tvayā pṛṣṭā jagattāta na lajjā kathituṃ mama //
yeṣāṃ bhāraiḥ pīḍitā'haṃ śrūyatāṃ kathayāmi te

kṛṣṇabhaktivihīnā ye ye ca tadbhaktaniṃdakāḥ //
teṣāṃ mahāpātakināmaśaktā bhāravāhane

svadharmācārahīnā ye nityakṛtyavivarjitāḥ //
śraddhāhīnāśca vedeṣu teṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

pitṛmātṛgurustrīṇāṃ poṣaṇaṃ putrapoṣyayoḥ //
ye na kurvaṃti teṣāṃ ca na śaktā bhāravāhane

ye mithyāvādinastāta dayāsatya vivarjitāḥ //
niṃdakā gurudevānāṃ teṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

mitradrohī kṛtaghnaśca mithyāsākṣyapradāyakaḥ //
viśvāsaghno nyāsahartā teṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

kalyāṇasūktasāmāni harernāmaikamaṃgalam //
kurvaṃti vikrayaṃ ye vai teṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

jīvaghātī gurudrohī grāmayājī ca lubdhakaḥ //
śavadāhī śūdrabhojī teṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

pūjāyajñopavāsādi vratāni vividhāni ca //
ye ye mūḍhā vihaṃtārasteṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

sadā dviṣaṃti ye pāpā goviprasuravaiṣṇavān //
hariṃ harikathāṃ bhaktiṃ teṣāṃ bhāreṇa pīḍitā

śaṃkhādīnāṃ ca bhāreṇa pīḍitā'haṃ yathā vidhe //
tato'dhikānāṃ daityānāṃ bhāreṇa paripīḍitā

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ madvyathāyā nivedanam //
tvayā yadi supālyā'haṃ pratīkāraṃ kuru prabho

ityevamuktvā vasudhā ruroda ca muhurmuhuḥ //
brahmā tadrodanaṃ dṛṣṭvā tāmuvāca kṛpānidhiḥ

bhāraṃ tavāpaneṣyāmi dasyūnāmapyupāyataḥ //
upāyato'pi kāryāṇi siddhyaṃtyeva vasundhare

kālena bhāraharaṇaṃ kariṣyati madīśvaraḥ //
mantraṃ maṃgalakumbhaṃ ca śivaliṃgaṃ ca kuṃkumam

madhukāṣṭhaṃ caṃdanaṃ ca kastūrīṃ tīrthamṛttikām //
khaṅgagaṃḍakakhaṃḍaṃ ca sphāṭikaṃ padmarāgakam

iṃdranīlaṃ sūryamaṇiṃ rudrākṣaṃ kuśamūlakam //
śālagrāmaśilāṃ śaṃkhaṃ tulasīṃ pratimāṃ jalam

śaṃkhaṃ pradīpamālāṃ ca śilāmarcyāṃ ca ghaṃṭikām//
nirmālyaṃ caiva naivedyaṃ haridvarṇamaṇiṃ tathā//
graṃthiyuktaṃ yajñasūtraṃ darpaṇaṃ śvetacāmaram

gorocanaṃ ca muktāṃ ca śuktiṃ māṇikyameva ca //
purāṇasaṃhitāṃ vahniṃ karpūraṃ paraśuṃ tathā

rajataṃ kāṃcanaṃ caiva pravālaṃ ratnameva ca //
kuśabījaṃ tīrthatoyaṃ gavyaṃ gomūtragomayam

tvayi ye sthāpayiṣyaṃti mūḍhāścaitāni sundari //
pacyante kālasūtreṇa varṣāṇāmayutaṃ dhruvam

brahmā pṛthvīṃ samāśvāsya devatābhistayā saha //
jagāma jagatāṃ dhātā kailāsaṃ śaṃkarālayam

gatvā tamāśramaṃ ramyaṃ dadarśa śaṃkaraṃ vidhiḥ //
vasaṃtamakṣayavaṭamūle svaḥsaritastaṭe

vyāghracarmaparīdhānaṃ dakṣakanyāsthibhūṣaṇam //
triśūlapaṭṭiśadharaṃ paṃcavaktraṃ trilocanam

nānāsiddhaiḥ parivṛtaṃ yogīṃdragaṇasevitam//
parito'psarasāṃ nṛtyaṃ paśyaṃtaṃ sasmitaṃ mudā

gaṃdharvāṇāṃ ca saṃgītaṃ śrutavaṃtaṃ kutūhalāt //
paśyaṃtīṃ pārvatīṃ prītyā paśyaṃtaṃ vakracakṣuṣā

japaṃtaṃ pañcavaktreṇa harernāmaikamaṅgalam //
maṃdākinīpadmabījamālayā pulakāṃkitam

etasminnaṃtare brahmā tasthāvagre sa dhūrjaṭeḥ //
pṛthivyā surasaṃghaiśca sārddhaṃ praṇatakaṃdharaiḥ

uttasthau śaṃkaraḥ śīghraṃ bhaktyā dṛṣṭvā jagadgurum //
nanāma mūrdhnā saṃprītyā labdhavānāśiṣaṃ tataḥ

praṇemurdevatāḥ sarve śaṃkaraṃ caṃdraśekharam //
praṇanāma dharā bhaktyā cāśiṣaṃ yuyuje haraḥ

vṛttāṃtaṃ kathayāmāsa pārvatīśaṃ prajāpatiḥ //
śrutvā natamukhastūrṇaṃ śaṃkaro bhaktavatsalaḥ

bhaktāpāyaṃ samākarṇya pārvatīparameśvarau //
babhūvatustau duḥkhārtau bodhayāmāsa tau vidhiḥ

tato brahmā maheśaśca surasaṃghānvasuṃdharām //
gṛhaṃ prasthāpayāmāsa samāśvāsya prayatnataḥ

tato deveśvaraistūrṇamāgatya dharmamaṃdiram //
saha tena samālocya prajagmurbhavanaṃ hareḥ

vaikuṃṭhaṃ paramaṃ dhāma jarāmṛtyuharaṃ param //
vāyunā dhāryamāṇaṃ ca brahmāṃḍādūrdhvamuttamam //
koṭiyojanamūrdhvaṃ ca brahmalokātsanātanam ५२ //
varṇanīyaṃ na kavibhirvicitraṃ ratnanirmitam //
padmarāgairiṃdranīlai rājamārgairvibhūṣitam

te manoyāyinaḥ sarve saṃprāpustaṃ manoharam //
hareraṃtaḥpuraṃ gatvā dadṛśuḥ śrīhariṃ surāḥ

ratnasiṃhāsanasthaṃ ca ratnālaṃkārabhūṣitam //
ratnakeyūravalayaratnanūpuraśobhitam

ratnakuṇḍalayugmena gaṃḍasthalavirājitam //
pītavastraparīdhānaṃ vanamālāvibhūṣitam

śāṃtaṃ sarasvatīkāṃtaṃ lakṣmīdhṛtapadāṃbujam //
koṭikaṃdarpalīlābhaṃ smitavaktraṃ caturbhujam

sunaṃdanaṃdakumudaiḥ pārṣadairupasevitam //
caṃdanokṣitasarvāṃgaṃ suratnamukuṭojjvalam //
paramānaṃdarūpaṃ ca bhaktānugrahakārakam

taṃ praṇemuḥ sureṃdrāśca bhaktyā brahmādayo mune //
tuṣṭuvuḥ parayā bhaktyā bhaktinamrātmakaṃdharāḥ //
paramānaṃdabhārārtāḥ pulakāṃcitavigrahāḥ

brahmovāca // // namāmi kamalākāṃtaṃ śāṃtaṃ sarveṣṭamacyutam //
vayaṃ yasya kalābhedāḥ kalāṃśakalayā surāḥ

manavaśca munīṃdrāśca mānuṣāśca carācarāḥ //
kalākalāṃśakalayā bhūtāstvatto niraṃjana

śaṃkara uvāca //
tvāmakṣayamakṣaraṃ vā vyaktamavyaktamīśvaram //
anādimādimānaṃdarūpiṇaṃ sarvarūpiṇam

aṇimādikasiddhīnāṃ kāraṇaṃ sarvakāraṇam//
siddhijñaṃ siddhidaṃ siddhirūpaṃ kaḥ stotumīśvaraḥ

// dharma uvāca // //
vede nirūpitaṃ vastu varṇanīyaṃ vicakṣaṇaiḥ //
vede nirvacanīyaṃ yattannirvaktuṃ ca kaḥ kṣamaḥ //
yasya saṃbhāvanīyaṃ yadguṇarūpaṃ niraṃjanam

tadatiriktaṃ stavanaṃ kimahaṃ staumi nirguṇam //
brahmādīnāmidaṃ stotraṃ ṣaṭślokoktaṃ mahāmune

paṭhitvā mucyate durgādvāñchitaṃ ca labhennaraḥ //
devānāṃ stavanaṃ śrutvā tānuvāca hariḥ svayam

golokaṃ yāta yūyaṃ ca yāmi paścācchriyā saha //
naranārāyaṇau tau dvau śvetadvīpanivāsinau

ete yāsyaṃti goloke tathā devī sarasvatī //
anaṃtā mama māyā ca kārttikeyo gaṇādhipaḥ //
sāvitrī vedamātā ca paścādyāsyaṃti niścitam

tatrāhaṃ dvibhujaḥ kṛṣṇo gopībhī rādhayā saha //
atrāhaṃ kamalāyuktaḥ sunaṃdādibhirāvṛtaḥ

nārāyaṇaśca kṛṣṇo'haṃ śvetadvīpanivāsakṛt //
mamaivaitāḥ kalāḥ sarve devā brahmādayaḥ smṛtāḥ

kalākalāṃśakalayā surāsuranarādayaḥ //
golokaṃ yāta yūyaṃ ca kāryasiddhirbhaviṣyati

vayaṃ paścādgamiṣyāmaḥ sarveṣāmiṣṭasiddhaye //
ityuktvā vai sabhāmadhye virarāma hariḥ svayam

praṇamya devatāḥ sarvā jagmurgolokamadbhutam //
vicitraṃ paramaṃ dhāma jarāmṛtyuharaṃ param

ūrdhvaṃ vaikuṃṭhato gamyaṃ paṃcāśatkoṭiyojanam //
vāyunā dhāryamāṇaṃ ca nirmitaṃ svecchayā vibhoḥ

tamanirvacanīyaṃ ca devāste gamanotsukāḥ //
te manoyāyinaḥ sarve saṃprāpurvirajātaṭam

dṛṣṭvā devāḥ sarittīraṃ vismayaṃ paramaṃ yayuḥ //
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ suvistīrṇaṃ manoharam

muktāmāṇikyaparamamaṇiratnākarānvitam //
kṛṣṇaśubhraharidraktamaṇirājivirājitam

pravālāṃkuramudbhūtaṃ kutracitsumanoharam //
paramāmūlyasadratnākararājivibhūṣitam

vidheradṛśyāmāścarya nidhiśreṣṭhākarānvitam //
padmarāgeṃdranīlānāmākaraṃ kutracinmune

kutracicca marakatākaraśreṇīsamanvitam //
syamaṃtakākaraṃ kutra kutracidrucakākaram

amūlyapītavarṇābhaṃ maṇiśreṇyākarānvitam //
ratnākaraṃ kutracicca kutracitkaustubhākaram

kutra nirvacanīyānāṃ maṇīnāmākaraṃ param //
kutracitkutracidramyavihārasthalamuttamam

dṛṣṭvā tu paramāścaryaṃ jagmustatpāramīśvarāḥ //
dadṛśuḥ parvataśreṣṭhaṃ śataśṛṃgaṃ manoramam

pārijātatarūṇāṃ ca vanarājivirājitam //
kalpavṛkṣaiḥ parivṛtaṃ veṣṭitaṃ kāmadhenubhiḥ

koṭiyojanamūrdhvaṃ ca dairghyaṃ daśaguṇottaram //
śailaprasthaparimitaṃ paṃcāśatkoṭiyojanam

prākārākāramasyaiva śikhare rāsamaṃḍalam //
daśayojanavistīrṇaṃ vartulākāramuttamam

puṣpodyānasahasreṇa puṣpitena sugaṃdhinā //
saṃkulena madhughrāṇāṃ samūhena samanvitam

surata dravyasaṃyuktai rājitaṃ ratimaṃdiraiḥ //
ratnamaṃḍapakoṭīnāṃ sahasreṇa samanvitam

ratnasopānayuktena sadratnakalaśena ca //
harinmaṇīnāṃ staṃbhena śobhitena ca śobhitam

siṃdūravarṇamaṇibhiḥ paritaḥ khacitena ca //
indranīlairmadhyagatairmaṃḍitena manoharaiḥ

ratnaprākārasaṃyuktamaṇibhedairvirājitam //
dvāraiḥ kapāṭasaṃyuktaiścaturbhiśca virājitam

rajjugraṃthisamāyuktarasālapallavānvitaiḥ /
paritaḥ kadalīstaṃbhasamūhaiśca samanvitam

śukladhānyaparṇajālaphaladūvāṃrkurānvitam //
caṃdanāgarukastūrīkuṃkumadravacarcitam

veṣṭitaṃ gopakanyānāṃ samūhaiḥ koṭiśo mune //
ratnālaṃkārasaṃyuktai ratnamālāvirājitaiḥ

ratnakaṃkaṇakeyūra ratnanūpurabhūṣitaiḥ //
ratnakuṇḍalayugmena gaṃḍasthalavirājitaiḥ

ratnāṃgulīyalalitairhastāṃgulivirājitaiḥ //
ratnapāśakavṛndaiśca virājitapadāṃgulaiḥ

bhūṣitai ratnabhūṣābhiḥ sadratnamukuṭojjvalaiḥ //
gajeṃdramuktālaṃkārairnāsikāmadhyarājitaiḥ

siṃdūrabiṃdunā sārddhamalakādhaḥsthalojjvalaiḥ //
cārucampakavarṇābhaiścaṃdanadravacarcitaiḥ

pītavastraparīdhānairbiṃbādharamanoharaiḥ //
śaratpārvaṇacaṃdrāṇāṃ prabhāṃ muṣṇanmukhojjvalaiḥ

śaratpraphullapadmānāṃ śobhāmoṣaṇalocanaiḥ //
kastūrīpātrikāyuktai rekhāktakajjalojjvalaiḥ

praphullamālatīmālājālaiḥkabaraśobhitaiḥ //
madhulubdhamadhughrāṇāṃ samūhaiścāpi saṃkulaiḥ //
cāruṇā gamanenaiva gajakhaṃjanagaṃjanaiḥ

vakrabhrūbhaṃgasaṃyogaślakṣṇasmitasamanvitaiḥ //
pakvadāḍimabījābhadaṃtapaṃktivirājitaiḥ

khageṃdracaṃcuśobhāḍhyanāsikonnatabhūṣitaiḥ //
gajeṃdragaṃḍayugmābhastanabhāranatairiva

nitambakaṭhinaśroṇīpīnabhārabharānataiḥ //
kaṃdarpaśaraceṣṭābhirjarjarībhūtamānasai

darpaṇaiḥ pūrṇacaṃdrāsyasauṃdaryadarśanotsukaiḥ //
rādhikācaraṇāṃbhojasevāsaktamanorathaiḥ

suṃdarīṇāṃ samūhaiśca rakṣitaṃ rādhikājñayā //
krīḍāsarovarāṇāṃ ca lakṣaiśca pariveṣṭitam

śvetaraktairlohitaiśca veṣṭitaiḥ padmarājitaiḥ //
sukūjadbhirmadhughrāṇāṃ samūhaiḥ saṃkulaiḥ sadā

puṣpodyānasahasreṇa puṣpitena samanvitam //
koṭikuṃjakuṭīraiśca puṣpaśayyāsamanvitaiḥ

bhogadravyasakarpūratāṃbūlavastrasaṃyutaiḥ //
ratnapradīpaiḥ paritaḥ śvetacāmaradarpaṇaiḥ //

vicitrapuṣpamālābhiḥ śobhitaiḥ śobhitaṃ mune //
taṃ rāsamaṃḍapaṃ dṛṣṭvā jagmuste parvatādbahiḥ

tato vicakṣaṇaṃ ramyaṃ dadṛśuḥ suṃdaraṃ vanam //
vanaṃ vṛdāvanaṃ nāma rādhāmādhavayoḥ priyam

krīḍāsthānaṃ tayoreva kalpavṛkṣacayānvitam //
virajātīranīrāktaiḥ kaṃpitaṃ maṃdavāyubhiḥ

kastūrīyuktapatrābjaiḥ puṣpaughaiḥ surabhīkṛtam //
navapallavasaṃsaktaparapuṣṭarutairyutam

kutra helikadaṃbānāṃ kadaṃbaiḥ kamanīyakam //
maṃdārāṇāṃ caṃpakānāṃ candanānāṃ tathaiva ca

sugaṃdhikusumānāṃ ca gaṃdhena surabhīkṛtam //
āmrāṇāṃ nāgaraṃgāṇāṃ panasānāṃ tathaiva ca

tālānāṃ nārikelānāṃ vṛṃdairvṛṃdārakaṃ vanam //
jaṃbūnāṃ badarīṇāṃ ca kharjūrāṇāṃ viśeṣataḥ

gurvākāmrātakānāṃ ca jaṃbīrāṇāṃ ca nārada //
kadalīnāṃ śrīphalānāṃ dāḍimānāṃ manoharaiḥ

supakvaphalasaṃyuktaiḥ samūhaiśca virājitam //
pippalīnāṃ ca śālānāmaśvatthānāṃ tathaiva ca

niṃbānāṃ śālmalīnāṃ ca tittiḍīnāṃ ca śobhanaiḥ //
anyeṣāṃ tarubhedānāṃ saṃkulaiḥ saṃkulaṃ sadā

paritaḥ kalpavṛkṣāṇāṃ vṛndairvṛndairvirājitam //
mallikāmālatīkuṃdaketakīmādhavī latāḥ

etāsāṃ ca samūhaiśca yūthikābhiḥ samanvitam //
cārukuṃjakuṭīraistaiḥ paṃcāśatkoṭibhirmune

ratnapradīpadīpaiśca dhūpena surabhīkṛtaiḥ //
śṛṃgāradravyayuktaiśca vāsitairgaṃdhavāyubhiḥ

caṃdanāktaiḥ puṣpatalpairmālājālasamanvitaiḥ //
madhulubdhamadhughrāṇāṃ kalaśabdaiśca śabditam

ratnālaṃkāraśobhāḍhayairgopīvṛṃdaiśca veṣṭitam //
paṃcāśatkoṭigopībhī rakṣitaṃ rādhikājñayā

dvātriṃśatkānanaṃ tatra ramyaṃ ramyaṃ manoharam //
vṛṃdāvanābhyaṃtaritaṃ nirjanasthānamuttamam

supakvamadhurasvāduphalairvṛṃdārakaṃ mune //
goṣṭhānāṃ ca gavāṃ caiva samūhaiśca samanvitam

puṣpodyānasahasreṇa puṣpitena sugaṃdhinā //
madhulubdhamadhughrāṇāṃ |samūhena samanvitam

paṃcāśatkoṭigopīnāṃ vilāsaiśca virājitam //
śrīkṛṣṇatulyarūpāṇāṃ sadratnaguṃṭhitairvaraiḥ

dṛṣṭvā vṛṃdāvanaṃ ramyaṃ yayurgolokamīśvarāḥ //
parito vartulākāraṃ koṭiyojanavistṛtam // १२९ ///
ratnaprākārasaṃyuktaṃ caturddhārānvitaṃ mune//
gopānāṃ ca samūhaiśca dvārapālaiḥ samanvitam

āśramai ratnakhacitairnānābhogasamanvitaiḥ //
gopīnāṃ kṛṣṇabhṛtyānāṃ paṃcāśatkoṭibhiryutam

bhaktānāṃ gopavṛndānāmāśramaiḥ śatakoṭibhiḥ //
tato'dhikasuvistīrṇaiḥ sadratnagrathitairyutam

āśramaiḥ pārṣadānāṃ ca tato'dhikavilakṣaṇaiḥ //
amūlyaratnaracitaiḥ saṃyuktaṃ daśakoṭibhiḥ // १३३ /
pārṣadapravarāṇāṃ ca śrīkṛṣṇarūpadhāriṇām //
āśramaiḥ koṭibhiryuktaṃ sadratnena vinirmitaiḥ

rādhikāśuddhabhaktānāṃ gopīnāmāśramairvaraiḥ //
sadratnaracitairdravyairdvātriṃśatkoṭibhiryutam

tāsāṃ ca kikarīṇāṃ ca bhavanaiḥ sumanoharaiḥ//
maṇiratnādiracitaiḥ śobhitaṃ daśakoṭibhiḥ

śatajanmatapaḥpūtā bhaktā ye bhārate bhuvi //
haribhaktiparā ye ca karmanirvāṇakārakāḥ

svapne jñāne harerdhyāne viviṣṭamānasā mune //
rādhākṛṣṇeti kṛṣṇeti prajapaṃto divāniśam

teṣāṃ śrīkṛṣṇabhaktānāṃ nivāsaiḥ sumanoharaiḥ //
sadratnamaṇinirmāṇairnānābhogasamanvitaiḥ

puṣpaśayyāpuṣpamālāśvetacāmaraśobhitaiḥ//
ratnadarpaṇaśobhāḍhyairharinmaṇisaparpitaiḥ

amūlyaratnakalaśasamūhānvitaśekharaiḥ//
sūkṣmavastrābhyaṃtaritaiḥ saṃyuktaṃ śatakoṭibhiḥ // १४ १ //
devāstamadbhutaṃ dṛṣṭvā kiyaddūraṃ yayurmudā //
tatrākṣayavaṭaṃ ramyaṃ dadṛśurjagadīśvarāḥ // |

paṃcayojanavistīrṇamūrdhvaṃ taddviguṇaṃ mune //
sahasraskaṃdhasaṃyuktaśākhāsaṃsthāsamanvitam

raktapakkaphalākīrṇaṃ śobhitaṃ ratnavedibhiḥ //
kṛṣṇasvarūpāṃstanmūle dadṛśurvallabhāñchiśūn

pītavastraparīdhānānkrīḍāsaktamanoharān //
candanokṣitasarvāṃgānratnabhūṣaṇabhūṣitān

dadṛśustatra deveśāḥ pārṣadapravarānhareḥ //
tato'vidūre dadṛśū rājamārgaṃ manoharam

siṃdūrākāramaṇibhiḥ parito racitaṃ mune //
iṃdranīlaiḥ padmarāgairhīrakai rucakaistathā

nirmitairvedibhiryuktaṃ parito ratnamaṃḍapam //
caṃdanāgurukastūrīkuṃkumadravacarcitam

dadhipūrṇalājaphalapuṣpadūrvāṃkurānvitam //
sūkṣmasūtragraṃthiyuktaśrīkhaṃḍapallavānvitam

raṃbhāstaṃbhasamūhaiśca kuṅkumāktairvirājitam //
sadratnamaṃḍalaghaṭaiḥ phalaśākhāsamanvitaiḥ

siṃdūrakuṃkumāktaiśca gaṃdhacaṃdanacarcitaiḥ //
bhūṣitaiḥ puṣpamālābhiḥ pādapaiḥ paribhūṣitam

gopikānāṃ samūhaiśca krīḍāsaktaiśca veṣṭitama //
bahumūlyena ratnena ratnasopānanirmitān

vahniśaucāṃśukai ramyaiḥ śvetacāmaradarpaṇaiḥ //
ratnatalpavicitraiśca puṣpamālyairvirājitāna

ṣoḍaśadvārasaṃyuktāndvārapālaiśca rakṣitān //
paritaḥ parikhāyuktānratnaprākāraveṣṭitān

caṃdanāgurukastūrīkuṃkumadravacarcitān//
gṛhānmanoramāndṛṣṭvā te devā gamanotsukāḥ

jagmuḥ śīghraṃ kiyaddūraṃ dadṛśuḥ sundaraṃ tataḥ //
āśramaṃ rādhikāyāśca rāseśvaryāśca nārada

devādhidevyā gopīnāṃ varāyāścārunirmitam //
prāṇādhikāyāḥ kṛṣṇasya ramyadravyamanoharam

sarvānirvacanīyaṃ ca paṃḍitairna nirūpitam //
sucāruvartulākāraṃ ṣaḍgavyūtipramāṇakam

śatamaṃdirasaṃyuktaṃ jvalitaṃ ratnatejasā //
amūlyaratnasārāṇāṃ cayaurviracitaṃ varam

durlaṃghyābhirgabhīrābhiḥ parikhābhiḥ suśobhitam //
kalpavṛkṣaiḥ parivṛtaṃ puṣpodyānaśatāṃtaram

sumūlyaratnakhacitaprākāraiḥ pariveṣṭitam //
sadratnavedikāyuktairyuktaṃ dvāraiśca saptabhiḥ

saṃyuktaratnacitraiśca vicitrairvartulaṃ mune //
pradhānasaptadvārebhyaḥ kramaśaḥ kramaśo mune

sarvato'pi tatastatra ṣoḍaśadvārasaṃyutam //
devā ddaṣṭvā ca prākāraṃ sahasradhanurucchritam

sadratnakṣudrakalaśasamūhaiḥ sumanoharaiḥ //
pradīptaṃ tejasā ramyaṃ paramaṃ vismayaṃ yayuḥ

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya kiyaddūraṃ yayurmudā //
purato gacchatāṃ teṣāṃ paścādbhūtastadāśramaḥ

gopānāṃ gopikānāṃ ca dadṛśuścāśramānparān //
amūlyaratnaracitāñchatakoṭimitānmune

darśaṃdarśaṃ ca parito gopānāṃ sarvamāśramam //
gopikānāṃ cāparaṃ vā ramyaṃ ramyaṃ navaṃnavam

golokaṃ nikhilaṃ dṛṣṭvā pulakāṃgaṃ yayuḥ surāḥ //
tadeva vartulākāraṃ ramyaṃ vṛṃdāvanaṃ vanam

dadṛśuḥ śataśṛṃgaṃ ca tadbahirvirajānadīm //
virajāṃ tāṃ yayurdevā dadṛśuḥ śūnyameva ca

vāyvādhāraṃ ca golokaṃ sadratnamayamadbhutam //
īśvarecchāvinirmāṇaṃ rādhikājñānubaṃdhanāt

yuktaṃ sahasraiḥ sarasāṃ kevalaṃ maṃgalālayam //
nṛtyaṃ ca dadṛśustatra devāśca sumanoharam

sutānaṃ cārusaṃgītaṃ rādhākṛṣṇaguṇānvitam //
śrutvaiva gītapīyūṣaṃ mūrchāmāpuḥ surā mune

kṣaṇena cetanāṃ prāpya te devāḥ kṛṣṇamānasāḥ //
dadṛśuḥ paramāścaryaṃ sthānesthāne manoharam

dadṛśurgopikāḥ sarvā nānāveṣavidhāyikāḥ //
kāścinmṛdaṃgahastāśca kāścidvīṇākarā varāḥ

kāściccāmarahastāśca karatālakarāḥ parāḥ //
kāścidyaṃtravādyahastā ratnanūpuraśobhitāḥ

sadratnakiṃkiṇījālaśabdena śabditā varāḥ //
kāścinmastakakuṃbhāśca nṛtyabhedamanorathāḥ

puṃveṣanāyikāḥ kāścitkāścittāsāṃ ca nāyikāḥ //
kṛṣṇaveṣadharāḥ kāścidrādhāveṣadharāḥ parāḥ

kāścitsaṃyogaviratāḥ kāścidāliṃgane ratāḥ //
krīḍāsaktāśca tā dṛṣṭvā sasmitā jagadīśvarāḥ

pragacchaṃtaḥ kiyaddūraṃ dadṛśuścāśramānbahūn //
rādhāsakhīnāṃ gehāṃśca pradhānānāṃ ca nārada

rūpeṇaiva guṇenaiva veṣeṇa yauvanena ca //
saubhāgyenaiva vayasā sadṛśīnāṃ ca tatra vai

trayastriṃśadvayasyāśca rādhikāyāśca gopikāḥ //
veṣānirvacanīyāśca tāsāṃ nāmāni ca śṛṇu

suśīlā ca śaśikalā yamunā mādhavī ratī //
kadaṃbamālā kuṃtī ca jāhnavī ca svayaṃprabhā

caṃdramukhī ca sāvitrī gāyatrī sumukhī sukhā //
padmālayā pārijātā gaurī ca sarvamaṃgalā

kālikā kamalā durgā bhāratī ca sarasvatī //
gaṃgā 'mbikā madhumatī caṃpā'parṇā ca suṃdarī

kṛṣṇapriyā satī caiva naṃdinī naṃdaneti ca //
etāḥ samānāḥ sadratnaracitā rādhikāpriyāḥ

etāsāṃ samarūpāṇāṃ ratnadhātuvicitritān //
nānāprakāracitreṇa citritānsumanoharān // १८५ /
amūlyaratnakalaśasamūhaiḥ śikharojjvalān //
sadratnaracitāñchubhrānāśramāndadṛśustathā

brahmāṃḍādbahirūrdhvaṃ ca nāsti lokastadūrdhvakaḥ //
ūrdhvaṃ śūnyamayaṃ sarvaṃ tadaṃtā sṛṣṭireva ca // १८८. //
rasātalebhyaḥ saptabhyo nāstyadhaḥ sṛṣṭireva ca //
tadadhaśca jalaṃ dhvāṃtamagaṃtavyamadṛśyakam //
brahmāṃḍāṃtaṃ tadbahiśca sarvaṃ matto niśāmaya

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṃḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde golokavarṇanaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ