Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.2

// śrīnārāyaṇa uvāca // //
yena vā prārthitaḥ kṛṣṇa ājagāma mahītalam//
yaṃ yaṃ vidhāya bhūmau sa jagāma svālayaṃ vibhuḥ

bhārāvataraṇopāyaṃ duṣṭānāṃ ca vadhodyamam //
sarvaṃ te kathayiṣyāmi suvicārya vidhānataḥ

adhunā gopaveṣaṃ ca gokulāgamanaṃ hareḥ //
rādhā gopālikā yena nibodha kathayāmi te

śaṃkhacūḍavadhaṃ pūrvaṃ saṃkṣepātkathitaṃ śrutam //
adhunā tatsuvistārya nibodha kathayāmi te //

śrīdāmnaḥ kalahaścaiva babhūva rādhayā saha //
śrīdāmā śaṃkhacūḍaśca śāpāttasyā babhūva ha

rādhāṃ śaśāpa śrīdāmā yāhi yoniṃ ca mānavīm //
vraje vrajāṃganā bhūtvā vicarasva mahītale

bhītā śrīdāmaśāpātsā śrīkṛṣṇaṃ samuvāca ha //
gopīrūpā bhaviṣyāmi śrīdāmā māṃ śaśāpa ha

kamupāyaṃ kariṣyāmi vada māṃ bhayabhaṃjana //
tvayā vinā kathamahaṃ dhariṣyāmi svajīvanam

kṣaṇamekaṃ yugaśataṃ kālanātha tvayā vinā //
cakṣurnimeṣavirahādbhavedaṃdhaṃ mano mama

śaratpārvaṇacaṃdrābhaṃ kṣudhāpūrṇānanaṃ tava //
nātha cakṣuñcakorābhyāṃ pibāmyahamaharniśam

tvamātmā me manaḥ prāṇā dehamātraṃ vahāmyaham //
dṛṣṭiśaktiśca cakṣustvaṃ jīvanaṃ paramaṃ dhanam

svapne jñāne tvayi manaḥ smarāmi tvatpadāṃbujam //
tava dāsyaṃ vinā nātha na jīvāmi kṣaṇaṃ vibho

kṛṣṇastadvacanaṃ śrutvā bodhayāmāsa suṃdarīm //
vakṣasi preyasīṃ kṛtvā cakāra nirbhayāṃ ca tām

mahītalaṃ gamiṣyāmi vārāhe ca varānane //
mayā sārdhaṃ bhūgamanaṃ janma te'pi nirūpitam

vrajaṃ gatvā vraje devi vihariṣyāmi kānane //
mama prāṇādhikā tvaṃ ca bhayaṃ kiṃ te mayi sthite

tāmityuktvā haristatra virarāma jagatpatiḥ //
ato hetorjagannātho jagāma naṃdagokulam

kiṃ vā tasya bhayaṃ kaṃsādbhayāṃtakārakasya ca //
māyā bhayacchalenaiva jagāma rādhikāṃtikam

vijahāra tayā sārdhaṃ gopaveṣaṃ vidhāya saḥ //
saha gopāṃganābhiśca pratijñāpālanāya ca

brahmaṇā prārthitaḥ kṛṣṇaḥ samāgatya mahītalam //
bhārāvataraṇaṃ kṛtvā jagāma svālayaṃ vibhuḥ

nārada uvāca //
śrīdāmnaḥ kalahaścaiva kathaṃ vā rādhayā saha //
saṃkṣepātkathitaṃ pūrvaṃ saṃvyasya kathayādhunā

//
śrīnārāyaṇa uvāca //
ekadā rādhayā sārdhaṃ goloke śrīhariḥ svayam //
vijahāra mahāraṇye nirjane rāsamaṃḍale //

rādhikāsukhasaṃbhogād bubudhe na svakaṃ param//
kṛtvā vihāraṃ śrīkṛṣṇastāmapṛṣṭvā vihāya ca

gopikāṃ virajāmanyāṃ śṛṅgārārthaṃ jagāma ha //
vṛṃdāraṇye ca virajā subhagā rādhikāsamā

tasyā vayasyāḥ suṃdaryo gopīnāṃ śatakoṭayaḥ //
kṛṣṇaprāṇādhikā gopī dhanyā mānyā ca yoṣitām

ratnasiṃhāsanasthā sā dadarśa harimantike//
dadarśa śrīharistāṃ ca śaraccaṃdranibhānanām

manoharāṃ sasmitāṃ ca paśyaṃtīṃ vakracakṣuṣā //
sadā ṣoḍaśavarṣīyāṃ prodbhinnanavayauvanām

ratnālaṃkāraśobhāḍhyāṃ bhūṣitāṃ śuklavāsasā //
pulakāṃkitasarvāṃgīṃ kāmabāṇaprapīḍitām

dṛṣṭvā tāṃ śrīharistūrṇaṃ vijahāra tayā saha //
puṣpatalpe mahāraṇye nirjane ratnamaṃḍape

mūrcchāmavāpa virajā kṛṣṇaśṛṃgārakautukāt //
kṛtvā vakṣasi prāṇeśaṃ koṭikaṃdarpasannibham

tayā saktaṃ śrīhariṃ ca ratnamaṃḍapasaṃsthitam //
dṛṣṭvā ca rādhikālyaśca cakrustāṃ ca nivedanam

tāsāṃ ca vacanaṃ śrutvā suṣvāpa ca cukopa ha //
bhṛśaṃ ruroda sā devī raktapaṃkajalocanā

tā uvāca mahādevī māṃ taṃ darśayituṃ kṣamāḥ //
yadi satyaṃ brūta yūyaṃ mayā sārdhaṃ pragacchata

kariṣyāmi phalaṃ gopyāḥ kṛṣṇasya ca yathocitam //
ko rakṣitā'dya tasyāśca mayi śāstiṃ prakurvati

śīghramānayatālyaśca tayā sārddhaṃ hariṃ priyam //
aṃtarvaktraṃ sasmitaṃ ca viṣakuṃbhaṃ sudhāmukham

madāśrayaṃ samāgaṃtuṃ yūyaṃ dāsaṃ na dāsyatha //
tameva maṃḍapaṃ ramyaṃ yāta saṃrakṣateśvaram

rādhikāvacanaṃ śrutvā kāścidgopyo bhayānvitāḥ //
tāḥ sarvāḥ saṃpuṭāṃjalyo bhaktinamrātmakaṃdharāḥ //
tāmūcuḥ purataḥ sthitvā sarvā eva priyāṃ satīm

// ālya ūcuḥ //
vayaṃ taṃ darśayiṣyāmo virajāsahitaṃ vibhum

tāsāṃ ca vacanaṃ śrutvā rathamāruhya suṃdarī //
jagāma sārdhaṃ gopībhistriṣaṣṭiśatakoṭibhiḥ

ratneṃdrasāraracitaṃ koṭisūryasamaprabham //
maṇīṃdrasāraracitaṃ kalaśānāṃ trikoṭibhiḥ

rājitaṃ citrarājībhirvaijayaṃtīvirājitam //
lakṣacakrasamāyuktaṃ manoyāyi manoharam

maṇisāravikāraiśca koṭistaṃbhaiḥ suśobhitam //
nānācitravicitraiśca sahitaiḥ sumanoharaiḥ

siṃdūrākāramaṇibhirmadhyadeśe vibhūṣitaiḥ //
ratnakṛtrimasiṃhaiśca rathacakrordhvasaṃsthitaiḥ

caturlakṣaparimitaiścitraghaṃṭāsamanvitaiḥ //
citraputtaliśobhāḍhyairvicitraiśca virājitam

ratimaṃdiralakṣaiśca ratnasāravinirmitaiḥ //
maṇisārakapāṭaiśca śobhitaiścitravājibhiḥ

maṇīṃdrasārakalaśaiḥ śekharojjvalitairyutam //
bhogadravyasamāyuktaṃ veṣadravyasamanvitam

śobhitaṃ ratnaśayyābhī ratnapātraghaṭānvitam //
harinmaṇīnāṃ vedīnāṃ samūhena samanvitam

kuṃkumābhamaṇīnāṃ ca sopānaiḥ koṭibhiryutam //
syamaṃtakaiḥ kaustubhaiśca rucakaiḥ pravaraistathā

padmakṛtrimakoṭīnāṃ śatakaiśca suśobhitam //
citrakānanavāpībhi rviśiṣṭābhirvirājitam

ratneṃdrasāraracitakalaśojjvalaśekharam //
śatayojanamūrdhvaṃ ca daśayojanavistṛtam

pārijātaprasūnānāṃ mālākoṭivirājitam //
kuṃdānā karavīrāṇāṃ yūthikānāṃ tathaiva ca

sucārucaṃpakānāṃ ca nāgeśānāṃ manoharaiḥ //
mallikānāṃ mālatīnāṃ mādhavīnāṃ sugaṃdhinām

kadaṃbānāṃ ca mālānāṃ kadaṃbaiśca virājitam //
sahasradalapadmānāṃ mālābhiśca virājitam

citrapuṣpodyānasaraḥ kānanaiśca vibhūṣitam //
sarveṣāṃ syaṃdanānāṃ ca śreṣṭhaṃ vāyuvahaṃ param

tatsūkṣmavastrasārāṇāṃ varairācchāditaṃ param //
ratnadarpaṇalakṣāṇāṃ śatakaiśca samanvitam

śvetacāmarakoṭībhirvajrakoṭibhiranvitam //
candanāgarukastūrīkuṃkumadravacarcitaiḥ

pārijātaprasūnānāṃ koṭitalpavirājitam //
koṭighaṃṭāsamāyuktaṃ patākākoṭibhiryutam

ratnaśayyākoṭibhiśca citravajraparicchadaiḥ //
caṃdanāktaiścaṃpakānāṃ kuṃkumaiśca vicitritaiḥ

puṣpopadhānasaṃyuktaiḥ śṛṃgārārhābhiranvitam //
adṛśyairaśrutairdravyaiḥ suṃdaraiśca vibhūṣitam

evaṃbhūtādrathāttūrṇamavaruhya haripriyā //
jagāma sahasā devī taṃ ratnamaṃḍapaṃ mune

dvāre niyuktaṃ dadṛśe dvārapālaṃ manoharam //
lakṣagopaiḥ parivṛtaṃ smerānanasaroruham

gopaṃ śrīdāmanāmānaṃ śrīkṛṣṇapriyakiṃkaram //
tamuvāca ruṣā devī raktapaṃkajalocanā

gaccha dūraṃ gaccha dūraṃ ratilaṃpaṭakiṃkara //
kīdṛśīṃ matparāṃ kāṃtāṃ drakṣyāmi tvatprabhoraham

rādhikāvacanaṃ śrutvā niḥśaṃkaḥ purataḥ sthitaḥ //
tāmeva na dadau gaṃtuṃ vetrapāṇirmahābalaḥ

tūrṇaṃ ca rādhikālyaśca śrīdāmānaṃ sakiṃkaram //
balena prerayāmāsuḥ kopena sphuritādharāḥ

śrutvā kolāhalaṃ śabdaṃ gopikānāṃ hariḥ svayam //
jñātvā ca kopitāṃ rādhāmaṃtardhānaṃ cakāra ha

virajā rādhikāśabdādaṃtardhānaṃ harerapi //
dṛṣṭvā rādhāṃ bhayārtā sā jahau prāṇāṃśca yogataḥ

sadyastatra saridrūpaṃ taccharīraṃ babhūva ha //
vyāptaṃ ca vartulākāraṃ tayā golokameva ca

koṭiyojanavistīrṇaṃ prasthe'tinimnameva ca //
dairghye daśaguṇaṃ cāru nānāratnākaraṃ param

//
iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṃḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde virajānadaprastāvavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ