Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.1

// śrīgaṇeśāya namaḥ //
// śrīsarasvatyai namaḥ //
// śrīgopījanavallabhāya namaḥ //
// atha brahmavaivartīyaśrīkṛṣṇajanmakhaṇḍaprāraṃbhaḥ //
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam //
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet

nārada uvāca // //
śrutaṃ prathamato brahmanbrahmakhaṇḍaṃ manoharam //
brahmaṇo vadanāṃbhojātparamādbhutameva ca

tatastadvacanāttūrṇaṃ samāgatya tavāṃtikam //
śrutaṃ prakṛtikhaṇḍaṃ ca sudhākhaṃḍātparaṃ varam

tato gaṇapateḥ khaṃḍamakhaṃḍabhavakhaṃḍanam //
na me tṛptaṃ mano lolaṃ viśiṣṭaṃ śrotumicchati

śrīkṛṣṇajanmakhaṃḍaṃ ca janmādeḥ khaṃḍanaṃ nṛṇām //
pradīpaṃ sarvatattvānāṃ karmaghnaṃ haribhaktidam

sadyo vairāgyajananaṃ bhavaroganikṛṃtanam //
kāraṇaṃ muktibījānāṃ bhavābdhestāraṇaṃ param

karmopabhogarogāṇāṃ khaṃḍane ca rasāyanam //
śrīkṛṣṇacaraṇāṃbhojaprāptisopāna kāraṇam

jīvanaṃ vaiṣṇavānāṃ ca jagatāṃ pāvanaṃ param //
vada vistārya māṃ bhaktaṃ śiṣyaṃ ca śaraṇāgatam

kena vā prārthitaḥ kṛṣṇa ājagāma mahītalam //
sarvāṃśaireka eveśaḥ paripūrṇatamaḥ svayam

yuge kutra kuto hetoḥ kutra vā''virbabhūva ha //
vasudevo'sya janakaḥ ko vā kā vā ca devakī

vada kasya kule janma māyayā suviḍaṃbanam //
kiṃ cakāra samāgatya kena rūpeṇa vā hariḥ //

jagāma gokulaṃ kaṃsabhayena sūtikāgṛhāt //
kathaṃ kaṃsātkīṭatulyādbhayeśasya bhayaṃ mune

harirvā gopaveṣeṇa gokule kiṃ cakāra ha //
kuto gopāṅganāsārdhaṃ vijahāra jagatpatiḥ

kā vā gopāṃganā ke vā gopālā bālarūpiṇaḥ //
kā vā yaśodā ko naṃdaḥ kiṃ vā puṇyaṃ cakāra ha

kathaṃ rādhā puṇyavatī devī gokulavāsinī //
vraje vā vrajakanyā sā babhūva preyaso hareḥ

kathaṃ gopyo durārādhyaṃ saṃprāpurīśvaraṃ param //
kathaṃ tāśca parityajya jagāma mathurāṃ punaḥ

bhārāvataraṇaṃ kṛtvā kiṃ vidhāya jagāma saḥ //
kathayasva mahābhāga puṇyaśravaṇakīrtana

sudurlabhāṃ harikathāṃ taraṇiṃ bhavasāgare //
niṣekabhoganigaḍakleśacchedana kartanīm

pāpeṃdhanānāṃ dahane jvaladagniśikhāmiva //
puṃsāṃ śrutavatāṃ koṭijanmakilbiṣanāśinīm

muktiṃ karṇasudhāramyāṃ śokasāgaranāśinīm //
mahyaṃ bhaktāya śiṣyāya jñānaṃ dehi kṛpānidhe

tapojapamahādānātpṛthivyāṃ tīrthadarśanāt //
śrutipāṭhādanaśanādvratāddevārcanādapi

dīkṣāyāḥ sarvayajñeṣu yatphalaṃ labhate naraḥ //
ṣoḍaśīṃ jñānadānasya kalāṃ nārhati tatphalam

pitrā'haṃ preṣito jñānādānāya tava sannidhim //
sudhāsamudraṃ saṃprāpya ko vā'nyatpātumicchati

śrīnārāyaṇa uvāca // //
mayā jñāto'si dhanyastvaṃ puṇyarāśiḥ sumūrtimān //
karoṣi bhramaṇaṃ lokānpāvituṃ kulapāvana

janānāṃ hṛdayaṃ sadyaḥ suvyaktaṃ vacanena vai //
śiṣye kalatre kanyāyāṃ dauhitre bāṃdhave'pi ca

putre pautre ca vacasi pratāpe cāpadi striyām //
vṛddhau vairiṇi vidyāyāṃ jñāyate hṛdayaṃ nṛṇām

jīvanmukto'si pūtastvaṃ śuddhabhakto gadābhṛtaḥ //
punāsi pādarajasā sarvādhārāṃ vasundharām

punāsi lokāntsarvāṃśca svīyavigrahadarśanāt //
sumaṃgalāṃ harikathāṃ tena tvaṃ śrotumicchasi

yatra kṛṣṇakathāḥ saṃti tatraiva sarvadevatāḥ //
ṛṣayo munayaścaiva tīrthāni nikhilāni ca

kathāḥ śrutvā kathāṃte te yāṃti santo nirāpadam //
bhavaṃti tāni tīrthāni yeṣu kṛṣṇakathāḥ śubhāḥ

sadyaḥ kṛṣṇakathāvaktā svasya puṃsāṃ śataṃ śatam//
samuddhṛtya śrutavatāṃ punāti nikhilaṃ kulam

praṣṭā tu praśnamātreṇa punāti kulamātmanaḥ //
śrotā śravaṇamātreṇa svakulaṃ sva svabāṃdhavān

śatajanmatapastapto janmedaṃ bhārate labhet //
karoti saphalaṃ janma śrutvā harikathāmṛtam

arcanaṃ vaṃdanaṃ mantrajapaḥ sevanameva ca //
smaraṇaṃ kīrtanaṃ śaśvadguṇaśravaṇamīpsitam

nivedanaṃ tasya dāsyaṃ navadhā bhaktilakṣaṇam //
karoti janma suphalaṃ kṛtvaitāni ca nārada

na ca vighno bhavettasya paramāyurna naśyati //
na yāti tatpuraḥ kālo vainateyamivoragaḥ

na jahāti samīpaṃ ca kṣaṇaṃ tasya hariḥ svayam //
upatiṣṭhati tūrṇaṃ tamaṇimādikasiddhayaḥ

sudarśanaṃ bhramatyeva tasya pārśve divāniśam //
kṛṣṇājñayā ca rakṣārthaṃ ko vā kiṃ kartumīśvaraḥ

na yāṃti tatsamīpaṃ ca svapne'pi yamakiṃkarāḥ //
jvaladagniṃ yathā dṛṣṭvā śalabhā na vrajaṃti tam

vyādhayo vipadaḥ śokā viprāśca na prayāṃti tam //
na yāti tatsamīpaṃ ca mṛtyurmṛtyubhayānmune

ṛṣayo munayaḥ siddhāḥ santuṣṭāḥ sarvadevatāḥ //
sa ca sarvatra niḥśaṃkaḥ sukhī kṛṣṇaprasādataḥ

tava kṛṣṇakathāyāṃ ca ratirātyaṃtikī sadā //
janakasya svabhāvo hi janye tiṣṭhati niścitam

vipreṃdra kā praśaṃseyaṃ janma te brahmamānase //
yatra yatra kule janma tanmatistādṛśī bhavet

pitā vidhātā jagatāṃ kṛṣṇapādābjasevayā //
nityaṃ karoti yaḥ śaśvannavadhā bhaktilakṣaṇam

ratiḥ kṛṣṇakathāyāṃ ca yasyāśrupulakodgamaḥ //
mano nimagnaṃ tatraiva sa bhaktaḥ kathito budhaiḥ

putradārādikaṃ sarvaṃ jānāti śrīhareriti //
ātmanā manasā vācā sa bhaktaḥ kathito budhaiḥ

nirjane tīrthasaṃparke niḥsaṃgā ye mudā'nvitāḥ //
dhyāyaṃte caraṇāṃbhojaṃ śrīhareste ca vaiṣṇavāḥ

dayā'sti sarvajīveṣu sarvaṃ kṛṣṇama yaṃ jagat //
yo jānāti mahājñānī sa bhakto vaiṣṇavo mataḥ

śaśvadye nāma gāyaṃti guṇaṃ maṃtraṃ japaṃti ca //
kurvaṃti śravaṇaṃ gāthā vadaṃti te'tivaiṣṇavāḥ

labdhānīṣṭāni vastūni pradātuṃ haraye mudā //
tūrṇaṃ yasya mano hṛṣṭaṃ sa bhakto jñānināṃ varaḥ

yanmano haripādābje svapne jñāne divāniśam//
pūrvakarmopabhogaṃ ca bahirbhuṅkte sa vaiṣṇavaḥ

guruvaktrādviṣṇumaṃtro yasya karṇe viśatyalam //
taṃ vaiṣṇavaṃ mahāpūtaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ

pūrvāntsapta parāntsapta sapta mātāmahādikān //
sodarānuddharedbhaktaḥ svaprasūṃ ca prasūprasūm

kalatraṃ kanyakāṃ baṃdhuṃ śiṣyaṃ dauhitramātmanaḥ //
kiṃkarānkiṃkarīścaivamuddharedvaiṣṇavaḥ sadā

sadā vāṃchati tīrthāni vaiṣṇavasparśadarśane //
pāpidattāni pāpāni teṣāṃ naśyaṃti saṃgataḥ

godohanakṣaṇaṃ yāvadyatra tiṣṭhaṃti vaiṣṇavāḥ //
tatra sarvāṇi tīrthāni saṃti tāvanmahītale

dhruvaṃ tatra mṛtaḥ pāpī mukto yāti hareḥ padam //
tathaiva jñānagaṃgāyāmaṃte kṛṣṇasmṛtau yathā

tulasīkānane goṣṭhe śrīkṛṣṇamaṃdire pare//
vṛṃdāraṇye haridvāre tīrtheṣvanyeṣu vā yathā

pāpāni pāpināṃ yāṃti tīrthasnānāvagāhanāt //
teṣāṃ pāpāni naśyaṃti vaiṣṇavasparśavāyunā

na hi sthātuṃ śaknuvaṃti pāpānyeva kṛtāni ca //
jvaladagnau yathā kṣipraṃ śuṣkāṇi hi tṛṇāni ca

bhaktaṃ vartmani gacchaṃtaṃ ye ye paśyaṃti mānavāḥ//
saptajanmārjitāghāni teṣāṃ naśyaṃti niścitam

ye niṃdaṃti hṛṣīkeśaṃ tadbhaktaṃ puṇyarūpiṇam //
śatajanmārjitaṃ puṇyaṃ teṣāṃ naśyati niścitam

te pacyaṃte mahāghore kuṃbhīpāke bhayānake //
bhakṣitāḥ kīṭasaṃghena yāvaccaṃdradivākarau

tasya darśanamātreṇa puṇyaṃ naśyati niścitam //
gaṃgāṃ snātvā raviṃ natvā tadā vidvānviśudhyati

vaiṣṇavasparśamātreṇa mukto bhavati pātakī //
tasya pāpāni haṃtyeva svāṃtaḥstho madhusūdanaḥ//

ityevaṃ kathito vipra viṣṇuvaiṣṇavayorguṇaḥ //
adhunā śrīharerjanma nibodha kathayāmi te

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṃḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde viṣṇuvaiṣṇavayorguṇapraśaṃsāprastāvavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ