Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.16

śrīnārāyaṇa uvāca //
mādhavo bālakaiḥ sārddhamekadā halinā saha //
bhuktvā pītvā ca krīḍārthaṃ jagāma śrīvanaṃ mune

tatra nānāvidhāṃ krīḍāṃ cakāra madhusūdanaḥ //
kṛtvā tāṃ śiśubhiḥ sārddhaṃ cālayāmāsa godhanam

yayau madhuvanaṃ tasmācchrīkṛṣṇo godhanaiḥ saha //
tatra svādu jalaṃ pītvā vane ca sa mahābalaḥ //

tatraikadaityo balavāñchvetavarṇo bhayaṃkaraḥ //
vikṛtākāravadano bakākāraśca śailavat

dṛṣṭvā ca gokulaṃ goṣṭhe śiśubhirbalakeśavau //
yathā hyagastyo vātāpiṃ sarvaṃ jagrāsa līlayā

bakagrastaṃ hariṃ dṛṣṭvā sarve devā bhayānvitāḥ //
cakrurhāheti saṃtrastā dhāvantaḥ śastrapāṇayaḥ

śakraścikṣepa vajraṃ ca munerasthivinirmitam //
na mamāra bakastasmātpakṣamekaṃ dadāha ca

nīhārāstraṃ śaśadharaḥ śītārtastena dānavaḥ //
yamadaṇḍaṃ sūyarputrastena kuṇṭho babhūva ha

vāyavyāstraṃ ca vāyuśca tena sthānāntaraṃ yayau //
varuṇaśca śilāvṛṣṭiṃ cakāra tena pīḍitaḥ

hutāśanaśca vāhnena pakṣāṃścaiva dadāha saḥ //
kuberasyārdhacandreṇa chinnapādo babhūva ha

īśānasya ca śūlena babhūva mūrcchito'suraḥ //
ṛṣayo munayaścaiva kṛṣṇaṃ cakurbhiyā''śiṣam

etasminnantare kṛṣṇaḥ prajvalanbrahmatejasā //
dadāha daityasarvāṅgaṃ bāhyābhyantaramīśvaraḥ

tatsarvaṃ vamanaṃ kṛtvā prāṇāṃstatyāja dānavaḥ //
bakaṃ nihatya balavāñchiśubhirgodhanaiḥ saha

yayau kelikadambānāṃ kānanaṃ sumanoharam //
etasminnantare tatra vṛṣarūpadharo'suraḥ

nāmnā pralambo balavānmahādhūrtaśca śailavat //
śṛṅgābhyāṃ ca hariṃ dhṛtvā bhrāmayāmāsa tatra vai

dudruvurbālakāḥ sarve ruruduśca bhayāturāḥ //
balo jahāsa balavāñjñātvā bhrātaramīśvaram

bālakānbodhayāmāsa bhayaṃ kimityuvāca ha //
tadviṣāṇaṃ gṛhītvā ca svayaṃ śrīmadhusūdanaḥ

bhrāmayitvā ca gagane pātayāmāsa bhūtale //
prāṇāṃstatyāja daityendro nipatya ca mahītalam

jahasurbālakāḥ sarve nanṛtuśca jagurmudā //
hatvā pralambaṃ śrīkṛṣṇo balena saha satvaram

godhanaṃ cārayāmāsa yayau bhāṇḍīramīśvaraḥ //
gacchantaṃ mādhavaṃ dṛṣṭvā keśī daityeśvaro balī

veṣṭayāmāsa taṃ śīghraṃ khureṇa vilikhanmahīm //
mūrdhni kṛtvā hariṃ tuṣṭo gaganaṃ śatayojanam

utpātya bhrāmayāmāsa papāta ca mahītale //
jagrāha sa hariṃ pāpī carvayāmāsa kopataḥ

sa bhagnadanto daityaśca vajrāṅgacarvaṇādaho //
śrīkṛṣṇatejasā dagdhaḥ prāṇāṃstatyāja bhūtale

svarge dundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭirbabhūva ha //
etasminnantare tatra pārṣadā divyarūpiṇaḥ

tatrājagmuḥ syandanasthā dvibhujāḥ pītavāsasaḥ //
kirīṭinaḥ kuṇḍalino vanamālāvibhūṣitāḥ //

vinodamuralīhastāḥ kvaṇanmañjīrarañjitāḥ //
candanokṣitasarvāṅgā gopaveṣadharā varāḥ

īṣaddhāsyaprasannāsyā bhaktānugraha kātarāḥ //
pradīptaṃ rathamāsthāya ratnasāravinirmitam

bhāṇḍīravanamājagmuryatra sannihito hariḥ //
divyavastraparīdhānā ratnālaṃkārabhūṣitāḥ

praṇamayya hariṃ stutvā jagmurgolokamuttamam //
muktvā dehaṃ parityajya vaiṣṇavāḥ puruṣāstrayaḥ //
saṃprāpya dānavīṃ yoniṃ babhūbuḥ kṛṣṇapārṣadāḥ

nārada uvāca //
ke te ca divyapuruṣā vaiṣṇavā daityarūpiṇaḥ //
kathayasva mahābhāga kṛtaṃ kiṃ paramādbhutam

nārāyaṇa uvāca //
śṛṇu bahmanpravakṣye'hamitihāsaṃ purātanam

śrutaṃ maheśavadanātsūryaparvaṇi puṣkare//
harerguṇaprasaṅgena kathayāmāsa śaṃkaraḥ / ३२//
saṃpṛṣṭo munisaṃghaiśca mayā dharmeṇa brahmaṇā //
brahmaputra mahābhāga kathāṃ bhuvanapāvanīm

kathayāmāsa vistārya sāvadhānaṃ niśāmaya //
gandharveśo gandhavāhaḥ parvate gandhamādane

mahāṃstapasvipravaro harisevanatatparaḥ //
putrā babhūvuścatvāro gandharvapravarā mune

sasmaruḥ kṛṣṇapādābjaṃ svapne jñāne divāniśam//
te ca durvāsasaḥ śiṣyāḥ śrīkṛṣṇārcanatatparāḥ

nityaṃ dattvā ca kamalaṃ saṃpūjya taṃ papurjalam //
vasudevaḥ suhotraśca sudarśanasupārśvakau

catvāro vaiṣṇavaśreṣṭhāstepuste puṣkare tapaḥ //
cirakālaṃ tapastaptvā babhūvuḥ siddhamantriṇaḥ

jyeṣṭho durvāsaso yogaṃ saṃprāpya yogināṃ varaḥ//
siddhaścākṛtadāraśca prajvalanbrahmatejasā

sadyo dehaṃ parityajya babhūva kṛṣṇapārṣadaḥ //
ekadā bhrātaraste ca jagmuścitrasarovaram//

padmāni kṛṣṇapūjārthamāhartumudaye raveḥ //
padmānāṃ cayanaṃ kṛtvā gacchato vaiṣṇavānmune

dṛṣṭvā nibadhya saṃjagmuḥ sarve śaṃkarakiṃkarāḥ //
baliṣṭhā durbalāndhṛtvā jagmuḥ śaṃkarasannidhim

te sarve śaṃkaraṃ dṛṣṭvā praṇemuḥ śirasā bhuvi //
tānuvāca śivaḥ śīghraṃ prayujyāśiṣamuttamām //
īṣaddhāsyaprasannāsyo bhaktānugrahakātaraḥ

śiva uvāca //
ke yūyaṃ padmahartāraḥ pārvatyāśca sarovare

lakṣayakṣai rakṣaṇīyaṃ pārvatīvratahetave //
nityaṃ sahasrakamalaṃ dadāti haraye satī

vrate traimāsike bhaktyā patisaubhāgyavarddhane //
śivasya vacanaṃ śrutvā tamūcurvaiṣṇavā bhiyā //
puṭāñjaliyutāḥ sarve bhaktinamrātmakandharāḥ

gandharvā ūcuḥ // //
vayaṃ gandharvapravarā gandhavāhasutā vibho

haraye kamalaṃ dattvā pibāmo jalamīśvara //
vayaṃ na vidmo he nātha pārvatyā rakṣitaṃ saraḥ

gṛhāṇa kamalaṃ sarvaṃ yuṣmākaṃ ca phalaṃ kuru //
na dāsyāmo'dya kamalaṃ pāsyāmo'dya jalaṃ hara

kiṃ vā kathaṃ na pāsyāmastubhyaṃ dattāni tāni ca //
nityaṃ dhyātvā yatpadābjaṃ padmena pūjayāmahe

sākṣāttasmai pradattvā ca padmaṃ pūtā vayaṃ prabho //
ekaṃ brahma hyadvitīyaṃ kva dehaḥ kva ca rūpavān

bhaktānugrahato deho rūpabhedaśca māyayā //
kiṃ tu gṛhāṇa padmāni tvameva matprabhuḥ prabho

yato no mānasaṃ pūrṇaṃ tadrūpaṃ darśayācyuta //
dvibhujaṃ kamanīyaṃ ca kiśoraṃ śyāmasundaram//

vinodamuralīhastaṃ pītāṃbaradharaṃ param //
ekavaktraṃ dvinayanaṃ candanāgurucarcitam

īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ ratnālaṃkārabhūṣitam //
kaustubhena maṇīndreṇa vakṣaḥsthalasamujjvalam

mayūrapicchacūḍaṃ ca mālatīmālyabhūṣitam //
pārijātaprasūnānāṃ mālārājivibhūṣitam

koṭikandarpalāvaṇyalīlādhāmamanoharam //
gopīsaṃghairdṛśyamānaṃ sasmitairvakralocanaiḥ

navayauvanasaṃpannaṃ rādhāvakṣasthalasthitam //
brahmādibhiḥ stūyamānaṃ vandyaṃ dhyeyamabhīpsitam

svātmārāmaṃ pūrṇakāmaṃ bhaktānugrahakātaram //
ityuktvā purataḥ śambhostasthurgandharvapuṅgavāḥ

śrīkṛṣṇarūpaśravaṇātpulakāṅkitavigrahaḥ //
gandharvāṇāṃ vacaḥ śrutvā śivastānityuvāca ha

śrīkṛṣṇarūpaśravaṇātsāśrupūrṇavilocanaḥ //
mayaiva yūyaṃ vijñātā vaiṣṇavapravarā mahīm

pūtāṃ kartuṃ ca bhramatha caraṇāmbhojareṇunā //
ahaṃ vāñchāṃ karomyeva śrīkṛṣṇabhaktadarśane

samāgamo hi sādhūnāṃ triṣu lokeṣu durlabhaḥ //
pārvatyāśca surāṇāṃ ca sadā yūyaṃ mama priyāḥ

ātmanaścātmabhaktebhyo vaiṣṇavāśca priyāśca naḥ //
kintu moghaṃ ca na bhavenmayā yatsvīkṛtaṃ purā

tacchrūyatāṃ mahābhāgāḥ pārvatīvratakarmaṇi//
sarasaścaiva padmāni yairhṛtāni vratāntare

te tūrṇamāsurīṃ yoniṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ //
na hi śrīkṛṣṇabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit

saṃprāpya mānavīṃ yoniṃ golokaṃ yāsyatha dhruvam //
yūyaṃ śrīkṛṣṇarūpaṃ ca pratyakṣaṃ draṣṭumutsukāḥ

dhruvaṃ drakṣyatha bho vatsā vṛndāraṇye ca bhārate //
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ tato mṛtyuṃ saṃprāpya vaiṣṇavottamāḥ

divyaṃ syaṃdanamāruhya gamiṣyatha harergṛham//
adhunā vāñchanīyaṃ ca rūpaṃ draṣṭumihotsukāḥ

tatsarvaṃ paśyatetyuktvā darśayāmāsa tacchivaḥ //
rūpaṃ dṛṣṭvā sāśrunetrāḥ praṇamya sarvarūpiṇam

ājagmurdānavīṃ yonimiti te dānaveśvarāḥ //
vasudevaḥ purā muktaḥ suhotraśca bakāsuraḥ

sudarśanaḥ pralambo'yaṃ svayaṃ keśī supārśvakaḥ //
harasya varadānena dṛṣṭvā rūpamanuttamam

mṛtyuṃ saṃprāpya śrīkṛṣṇājjagmuste kṛṣṇamandiram //
ityevaṃ kathitaṃ vipra hareścaritamadbhutam //
bakakeśipralambānāṃ mokṣaṇaṃ mokṣakārakam

nārada uvāca //
śrutaṃ sarvaṃ mahābhāga tvatprasādādyadadbhutam

adhunā śrotumicchāmi pārvatyā kiṃ kṛtaṃ vratam //
ko vā''rādhyo vratasyāsya kiṃ phalaṃ niyamaśca kaḥ

kāni dravyāṇi bhagavanvratopayogikani ca //
katikālaṃ vrataṃ kiṃ vā pratiṣṭhāyāṃ nirūpaṇam

suvicārya vada vibho śrotuṃ kautūhalaṃ mama //
śrīnārāyaṇa uvāca //
vrataṃ traimāsikaṃ nāma patisaubhāgyavardhanam

ārādhyo bhagavānkṛṣṇo rādhikāsahito mune //
viṣuve ca samāraṃbhaḥ samāptirdakṣiṇāyane

saṃyamya pūrvadivase kṛtvā'vaśyaṃ haviṣyakam//
snātvā vaiśākhasaṃkrāntyāṃ saṃkalpya jāhnavītaṭe

ghaṭe maṇau śālagrāme jale vā pūjayedvratī//
dhyāyedbhaktyā ca rādheśaṃ saṃpūjya pañca devatāḥ

dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ nibodha kathayāmi te //
navīnanīradaśyāmaṃ pītakauśeya vāsasam

śaratpārvaṇacandrāsyamīṣaddhāsyasamanvitam //
śaratpraphullapadmākṣaṃ mañjulāñchanaraṃjitam

mānasaṃ gopikānāṃ ca mohayantaṃ muhurmuhuḥ //
rādhayā dṛśyamānaṃ ca rādhāvakṣaḥsthalasthitam

brahmānanteśadharmādyaiḥ stūyamānamahaṃ bhaje //
dhyātvā kṛṣṇaṃ ca dhyānena tamāvāhya vratī mudā

dhyāyettadā rādhikāṃ ca dhyānaṃ madhyaṃdineritam //
rādhāṃ rāseśvarīṃ ramyāṃ rāsollāsarasotsukām //

rāsamaṇḍalamadhyasthāṃ rāsādhiṣṭhātṛdevatām //
rāseśvaroraḥsthalasthāṃ rasikāṃ rasikapriyām

rasikapravarāṃ ramyāṃ ramāṃ ca ramaṇotsukām //
śaradrājīvarājīnāṃ prabhāmocanalocanām

vakrabhrūbhaṅgasaṃyuktāṃ mañjīreṇaiva rañjitām //
śaratpārvaṇacandrāsyāmīṣaddhāsyamanoharām

cārucampakavarṇābhāṃ candanena vibhūṣitām //
kastūrībindunā sārdhaṃ siṃdūrabiṃdunā yutām

cārupatrāvalīyuktāṃ vahniśuddhāṃśukojjvalām //
sadratnakuṇḍalābhyāṃ ca sukapolasthalojjvalām

ratnendrasārahāreṇa vakṣaḥsthalavirājitām //
ratnakaṅkaṇakeyūrakiṅkiṇīratnarañjitām

sadratnasāraracitakvaṇanmañjīrarañjitām //
brahmādibhiśca sevyena śrīkṛṣṇenaiva sevitām

sarveśena stūyamānāṃ sarvabījāṃ bhajāmyaham //
iti dhyātvā ca kṛṣṇena sahitāṃ tāṃ ca pūjayet

bhaktyā dattvā pratidinamupacārāṃśca ṣoḍaśa //
pratyekaṃ ca pṛthakkṛtvā sarvaṃ dadyādvratī mudā

sahasrakamalaṃ divyaṃ śatamaṣṭottaraṃ mune //
homaṃ kuryādvratī nityamaṣṭottaraśatāhutīḥ

dadyādbhaktyā ca kṛṣṇāya svāhetyuccārya yatnataḥ //
rasālasya kadalyāśca hyāmaṃ vā pakvameva ca

nityamaṣṭottaraśataṃ dadyādbhaktyā'kṣataiḥ phalam //
nityaṃ ca bhojayedbhaktyā brāhmaṇānāṃ śataṃ mune

homaṃ kuryādvratī nityamaṣṭottaraśatāhutīḥ //
dadyādbhaktyā ca kṛṣṇāya rādhikāsahitāya ca

tilena havanaṃ kuryādājyamiśreṇa nārada //
vādyaṃ ca vādayennityaṃ kārayeddharikīrtanam

evaṃ māsatrayaṃ kṛtvā pratiṣṭhāṃ tadanantaram //
pratiṣṭhādivase tatra vidhānaṃ śṛṇu nārada//

kamalānāṃ ca navatisahasrāṇyakṣatāni ca //
brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi nava viprendra yatnataḥ

bhojayetparamānnāni svādūni miṣṭakāni ca //
phalaṃ viṃśādhikaṃ saptaśataṃ navasahasrakam

dadyānnānāvidhaṃ dravyaṃ naivedyaṃ sumanoharam //
saṃskṛtāgniṃ ca saṃsthāpya homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

navatiṃ ca sahasrāṇi hutvā''jyena tilena ca //
savastraṃ ca sabhojyaṃ ca yajñasūtraphalānvitam

gandhapuṣpārcitānbhaktyā dadyānnavatilaḍḍukān //
dadyānnavatikumbhāṃśca śītatoyaprapūritān

evaṃvidhaṃ vrataṃ kṛtvā dadyādviprāya dakṣiṇām //
dakṣiṇāyāḥ parimitaṃ vedeṣu yannirūpitam

vṛṣendrāṇāṃ sahasraṃ ca svarṇaśṛṅgasamanvitam //
ityevaṃ kathitaṃ vipra kṛtaṃ traimāsikavratam

viśiṣṭasaṃtatikaraṃ patisaubhāgyavarddhanam //
vratasyāsya prabhāveṇa saubhāgyaṃ śatajanmani

satputrajananī sā ca bhavejjanmaśataṃ dhruvam //
kadā'pi na bhavettasyā bhedaśca patiputrayoḥ

dāsatulyo bhavetputro bhartā ca svavacaskaraḥ //
anukṣaṇaṃ bhavedrādhākṛṣṇabhaktiyutā satī

bhavedvrataprabhāveṇa prāptajñānaharissmṛtiḥ //
vrataṃ ca sāmavedoktaṃ kṛtaṃ pūrvamathāvayoḥ

sarveṣāṃ ca vratānāṃ ca śreṣṭhaṃ śṛṇu vadāmi te //
svāyaṃbhuvasya ca manoḥ śatarūpābhidhā satī

tayā kṛtaṃ prathamataḥ kṛtvā'gastyaṃ purohitam //
tadā kṛtaṃ devahūtyā cākūtyā ca kṛtaṃ tadā

purohitaṃ pulastyaṃ ca kṛtvā śrutyuktyā mune //
cakāra rohiṇī tattu kratuṃ kṛtvā purohitam

ratiścakāra tadbhaktyā gautamastatpurohitaḥ //
akāri tadvrataṃ bhaktyā tārayā gurukāntayā

mahāsaṃbhṛtasaṃbhārā vasiṣṭhastatpurohitaḥ //
taddṛṣṭvā gurupatnyāśca śakraśacyā kṛtaṃ vratam

mahāsambhṛtasambhārastatpurodhā bṛhaspatiḥ //
vrataṃ cakāra svāhā ca sarvato'pi vilakṣaṇam

atisaṃbhṛtasaṃbhāro marīcistatpurohitaḥ //
taddṛṣṭvā pārvatī brahmannuvāca śaṃkaraṃ mudā //
puṭāñjaliyutā devī bhaktinamrātmakandharā

pārvatyuvāca //
ājñāṃ kuru jagannātha karomi vratamuttamam

āvayoriṣṭadevasya vratānāṃ ca paraṃ vratam //
harerārādhanaṃ nātha sarvamaṃgalakāraṇam

iṣṭaṃ dattaṃ śruteḥ pāṭhaṃ tīrthaṃ pṛthvyāḥ pradakṣiṇam //
harerārādhanasyāpi kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm

bahirabhyaṃtare yasya harismṛtiranukṣaṇam //
jīvanmuktasya tasyaiva muktirbhavati darśanāt //

tasya pādābjarajasā sadyaḥ pūtā vasundharā //
tasya darśanamātreṇa punāti bhuvanatrayam

brahmā viṣṇuśca dharmaśca śeṣastvaṃ ca gaṇeśvaraḥ //
dhyāyaṃdhyāyaṃ yatpadābjaṃ tejasā tatsamo mahān

yaśca yaṃ santataṃ dhyāyetsa tamāpnoti niścitam //
guṇena tejasā buddhyā jñānena tatsamo bhavet

kṛṣṇasya smaraṇāddhyānāttapasā tasya sevayā //
mayā prāpto hi bhagavānsvāmī vā putra eva ca

pralabdhaṃ līlayā sarvaṃ pūrṇaṃ manmānasaṃ tadā //
svāmī me tvādṛśaḥ putrau kārttikeyagaṇeśvarau

pitā himādriḥ kṛṣṇāṃśo mama kiṃ durlabhaṃ prabho //
pārvatīvacanaṃ śrutvā suprītaḥ śaṃkaraḥ svayam //
prahasyovāca madhuraṃ pulakāṃkitavigrahaḥ

//
śrīmahādeva uvāca // //
mahālakṣmīsvarūpāsi kimasādhyaṃ taveśvari

sarvasampatsvarūpā tvamanantaśakti rūpiṇī //
tvaṃ ca yasya gṛhe devi sa caiśvaryasya bhājanam

na lakṣmīryadgṛhe tasya jīvanānmaraṇaṃ varam //
ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca tvayi bhaktyā śubhaprade

saṃhāre sṛṣṭikāle ca tvatprasādādvayaṃ kṣamāḥ //
ko vā himālayaḥ ko'haṃ kau kārttikagaṇeśvarau //

tvadvihīnā aśaktāśca tvayā ca vayamīśvarāḥ //
yuktāḥ pativratāyāśca yāḥ purājñāḥ śrutau śrutāḥ

gṛhītvā''jñāmīśvarasya vrataṃ kuru pativrate //
vratametatkṛtaṃ yābhistābhyaḥ kuru vilakṣaṇam

sanatkumāro bhagavānvrate te'stu purohitaḥ //
kamalānāṃ brāhmaṇānāṃ dravyāṇāṃ dāyako'pyaham

kuberaṃ dravyakośe ca rakṣakaṃ kuru sundari //
vrate ca dānādhyakṣo'haṃ dhanadātrī ca śrīḥ svayam

pāṭhako vahnidevaśca varuṇo jaladāyakaḥ //
vastūnāṃ vāhakā yakṣāstadadhyakṣaḥ ṣaḍānanaḥ

sthānasaṃskāra kartā ca vrate'tra pavanaḥ svayam //
pariveṣṭā svayaṃ śakraścandro'dhiṣṭhāpako vrate

sūryaśca dānanirvaktā yogyāyogyaṃ yathocitam //
vratopayuktaṃ yaddravyaṃ dattvā niyamitaṃ priye

tato'dhikaṃ phalaṃ puṣpaṃ haraye dehi sundari //
vrate niyamitānviprānbhojayitvā tato'dhikām

asaṃkhyānbrāhmaṇāndevi bhaktyā kuru nimantraṇam //
samāptidivase svarṇaṃ ratnaṃ muktāṃ pravālakam

vratoktāṃ dakṣiṇāṃ dattvā sarvaṃ dehi dvijātaye //
ityuktvā śaṃkarastāṃ ca kārayāmāsa tadvratam

vrataṃ cakāra sā durgā sarvābhyaśca vilakṣaṇam //
ityevaṃ kathitaṃ vipra pārvatyā yadvrataṃ kṛtam

ratnaṃ voḍhumaśaktāśca brāhmaṇāḥ pārvatīvrate //
itihāsaḥ śrutaḥ sarvaḥ prakṛtaṃ śṛṇu nārada

śrīkṛṣṇabālacaritaṃ nūtnaṃ nūtnaṃ pade pade //
hatvā tāndānavendrāṃśca śiśubhiḥ saha gokule

jagāma svagṛhaṃ kṛṣṇaḥ kuberabhavanopamam //
sarvebhyo vanavārtā ca proktā ca śiśubhirmudā

śrutvaivaṃ vismitāḥ sarve nando bhayamavāpa ha //
ānīya vṛddhāngopāṃśca gopikāḥ sthavirāstathā

yuktiṃ cakāra taiḥ sārddhamālocya samayocitām //
kṛtvā yuktiṃ ca gopeśastatsthānaṃ tyaktumudyataḥ

gantuṃ vṛndāvanaṃ sarvānuvāca tatkṣaṇaṃ mune//
nandājñāṃ ca samākarṇya te sarve gantumudyatāḥ

gopāśca gopikāścaiva bālakā bālikāstathā //
kṛṣṇena halinā sārdhaṃ prayayurbālakā mudā

saṃgītaṃ ca pragāyanto nānāveṣa samanvitāḥ //
veṇupravādakāḥ kecitkecicchṛṅgapravādakāḥ

karatālakarāḥ kecidvīṇāhastāśca kecana//
śarayantrakarāḥ kecicchṛṅgahastāśca kecana

navapallavakarṇāśca kecidgopālabālakāḥ //
kecinmukulakarṇāśca puṣpakarṇāśca kecana

navamālyakarāḥ kecitkecidājānumālinaḥ //
kecitpallavacūḍāśca puṣpacūḍāśca kecana

gopālabālakāḥ sarve viprendra navakoṭayaḥ //
jagmurgopyo vayasyāśca koṭiśaḥ koṭiśo mudā

vṛddhāśca koṭiśastatra bṛhacchroṇyaścalatkucāḥ //
rādhikāsahacāriṇyo bālā gopālikā mune

tāḥ suśīlādayo bhavyā nānālaṃkārabhūṣitāḥ //
divyavastraparīdhānāḥ sasmitāstā yayurmudā

kāścidāruhya śibikāṃ rathamāruhya kāścana //
rādhā syandanamāruhya śātakaumbhaparicchadam

tābhiryuktā yayau devī ratnālaṃkāra bhūṣitā //
yaśodā rohiṇī caiva ratnālaṃkārabhūṣitā

yayau syandanamāruhya śātakaumbhaparicchadam //
nandaḥ sunandaḥ śrīdāmā giribhānurvibhākaraḥ

vīrabhānuścandrabhānurgajasthāḥ prayayurmudā //
śrīkṛṣṇabaladevau tau ratnālaṃkārabhūṣitau

svarṇa syandanamāsthāya jagmatuḥ parayā mudā //
koṭiśaḥ koṭiśo gopā vṛddhāśca yauvanānvitāḥ

aśvasthāśca gajasthāśca rathasthāścaiva kecana //
gopā yayurmudā yuktāścoddhatā nandakiṃkarāḥ

vṛṣasthā gardabhasthāśca saṃgītatānatatparāḥ //
aparā rādhikādāsyastrisaptaśatakoṭayaḥ

mudānvitāḥ sasmitāśca svarṇālaṃkārabhūṣitāḥ //
kāścitsindūrahastāśca kāścitkajjalavāhikāḥ //

kāścitkandukahastāśca kāścitputtalikākarāḥ //
bhogadravyakarāḥ kāścitkrīḍādravyakarā varāḥ

veṣadravyakarāḥ kāścitkāścinmālākarā varāḥ //
kāścidvādyakahastāśca prayayurgopikā mudā

vahniśuddhāṃśukānāṃ ca vāhikāścaiva kāścana //
candanāgurukastūrīkuṅkumadravavāhikāḥ

kāścitsaṃgītaniratāḥ kāściccitrakathāratāḥ//
koṭiśaḥ koṭiśo ramyāḥ prayayuḥ śibikānvitāḥ//

koṭiśaḥ koṭiśaścāśvāḥ koṭiśaḥ koṭiśo rathāḥ //
koṭiśaḥ koṭiśaścaiva śakaṭā dravyapūritāḥ

koṭiśaḥ koṭiśaścaiva vṛṣendrā dravyavāhakāḥ //
koṭiśaḥ koṭiśaścaiva daśalakṣāṇi hastinām

hastipāṃkuśayuktāni yayurvṛndāvanaṃ vanam //
sarve vṛndāvanaṃ gatvā dṛṣṭvā śūnyagṛhaṃ mune

vṛkṣamūle yathāsthānaṃ tasthuḥ sarve yathocitam //
uvāca gopāñchrīkṛṣṇo gṛhāṃśceṣṭatamānvrajāḥ

adya saṃtiṣṭhatetyevaṃ śrutvā śrīkṛṣṇabhāṣitam //
kutra santi gṛhāḥ kṛṣṇetyevamūcustu gopakāḥ //
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā śrīkṛṣṇo vākyamabravīt

śrīkṛṣṇa uvāca //
atra sthāne gṛhāḥ santi prasannā devanirmitāḥ

devaprītiṃ vinā śaktā nahi draṣṭuṃ ca kecana //
adya tiṣṭhata gopālāḥ saṃpūjya vanadevatāḥ

prātaryūyaṃ gṛhānramyāndrakṣyathādya dhruvaṃ mudā //
dhūpadīpādinaivedyairbalibhiḥ puṣpacandanaiḥ

devīṃ ca vaṭamūlasthāṃ pūjāṃ kuruta caṇḍikām //
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā gopāḥ saṃpūjya devatām //
bhuktvā bhogāndine rātrau tatraiva suṣupurmudā

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde bakapralambakeśivadhapūrvakavṛndāvanagamanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ