Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.61

nārada uvāca //
tataḥ paraṃ kiṃ rahasyaṃ babhūvāsuradevayoḥ //
śrotumicchāmi bhagavanparaṃ kautūhalaṃ mama

nārāyaṇa uvāca //
brahmā jagāma nilayaṃ śukrasya ca mahātmanaḥ //
nānādaityagaṇākīrṇaṃ ratnamaṇḍapabhūṣitam

pañcāśatkoṭibhiḥ śiṣyaiḥ parītaṃ brahmavādibhiḥ //
saptabhiḥ parikhābhiśca veṣṭitaṃ durgameva ca

rakṣitaṃ rakṣakagaṇairdaityaiśca śatakoṭibhiḥ //
padmarāgairviracitaiḥ prāvāraiḥ pariśobhitam

dadarśa jagatāṃ dhātā sabhāyāṃ bhṛgunandanam //
stutaṃ munigaṇairdaityai ratnasiṃhāsanasthitam

japantaṃ paramaṃ brahma kṛṣṇamātmānamīśvaram //
koṭisūryyaprabhaṃ śaśvajjvalantaṃ brahmatejasā

dṛṣṭvā pautraṃ prabhāyuktaṃ vidhātā hṛṣṭamānasaḥ //
ātmānaṃ kṛtinaṃ mene putraṃ pautraṃ ca nārada

dṛṣṭvā pitāmahaṃ śukro dhātāraṃ jagatāṃ prabhum //
utthāya sahasā bhītaḥ praṇanāma kṛtāñjaliḥ

ādāya pūjayāmāsa copacārāṃstu ṣoḍaśa //
tuṣṭāva parayā bhaktyā sambhrameṇa yathāgamam

vidyā mantrapradātāraṃ dātāraṃ sarvasampadām //
svakarmaṇāṃ ca phaladaṃ sarveṣāṃ viśvato varam /2.61.१०//
śukrasya stavanenaiva santuṣṭo jagatāṃ patiḥ//
avaruhya rathāttūrṇamavasattatra saṃsadi

śukreṇa śirasā dattaratnasiṃhāsane vare//
tejasā jvalite ramye nirmite viśvakarmaṇā//

śukraḥ praṇamya brahmāṇaṃ kumāraṃ śakunaṃ kratum //
vasiṣṭhaṃ ca marīciṃ ca sanandaṃ ca sanātanam

kapilaṃ vai pañcaśikhaṃ voḍhumaṃgirasaṃ mune //
dharmaṃ māṃ ca naraṃ bhaktyā praṇanāma kṛtāñjaliḥ

pratyekaṃ pūjayāmāsa sādaraṃ ca yathocitam //
siṃhāsaneṣu ratneṣu vāsayāmāsa dhārmikaḥ

prahṛṣṭavadanāḥ sarve praṇemurditinandanāḥ //
ṛṣisaṃghāśca dhātāraṃ tuṣṭuvuśca yathāgamam

sarvānsaṃstūya sa kaviravocatsampuṭāñjaliḥ //
sāśrunetraḥ sapulakaḥ praṇato vinayānvitaḥ

śukra uvāca //
adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam //
svayaṃ vidhātā bhagavānsākṣāddṛṣṭaḥ svamandire

sākṣāddṛṣṭāśca tatputrā bhagavantaḥ sanātanāḥ //
tuṣṭaḥ kṛṣṇo'tha māmevaṃ paramātmā parātparaḥ

kṛtārthaṃ kartumīśā māṃ yuṣmākaṃ svāgataṃ śiśum //
svātmārāmeṣu kuśalapraśnamevaṃ viḍambanam

pavitraṃ kartumīśā māṃ heturāgamane'tra vaḥ //
aparaṃ brūtha kiṃ vā'pi śāsta naḥ karavāmi kim

brahmovāca //
udvignaściravicchedāttvāṃ pautraṃ draṣṭumāgataḥ //
vicchedaḥ putrapautrāṇāṃ maraṇādatiricyate

kuśalaṃ te muniśreṣṭha putrayoścāpi yoṣitaḥ //
kuśalaṃ te svadharmāṇāṃ kāmyānāṃ tapasāmapi

dine dine'paricchannaṃ śrīkṛṣṇārcanamīpsitam //
sva guroḥ sevanaṃ nityamavicchinnaṃ bhavettava

gurviṣṭayoḥ pūjanaṃ ca sarvamaṅgalakāraṇam //
pāpādhirogaśokaghnaṃ puṇyaharṣapradaṃ śubham//

abhīṣṭadevaḥ santuṣṭo gurau tuṣṭe nṛṇāmiha //
iṣṭadeve ca santuṣṭe santuṣṭāḥ sarvadevatāḥ

gururvipraḥ suro ruṣṭo yeṣāṃ pātakināmiha //
teṣāṃ ca kuśalaṃ nāsti vighnastasya pade pade

tuṣṭaśca satataṃ vatsa śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ //
sarvāntarātmā bhagavāṃstava bhaktyā ca nirguṇaḥ

tava tuṣṭo gururahaṃ vidhātā jagatāmapi //
mayi tuṣṭe haristuṣṭo harau tuṣṭe tu devatāḥ

sāmprataṃ śṛṇu me dhīmannatrāgamanakāraṇam //
preṣitasya surāṇāṃ ca viśvasaṃhartureva ca

śivasya guruputrasya sādhvīṃ tārāṃ bṛhaspateḥ //
apahṛtya niśānāthastavaiva śaraṇāgataḥ

śambhurdharmaśca sūryyaśca śakro'nantaśca putraka //
ādityā vasavo rudrā dikpālāśca digīśvarāḥ

yuddhāyāyānti sannaddhāstisraḥ koṭyaśca devatāḥ //
nāgāḥ kimpuruṣāścaiva yakṣarākṣasaguhyakāḥ

bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca kūṣmāṇḍā brahmarākṣasāḥ //
kirātāścaiva gandharvāḥ samudrapuline'dhunā

tārakāmayasaṃgrāme madhyastho 'haṃ sutaiḥ saha //
dehi tārāṃ raṇaṃ kiṃ vā tyaja candraṃ ca kāminam

śukra uvāca //
āgacchantu surāḥ sarve sannaddhā raṇadurmadāḥ//
yotsye vinā maheśaṃ ca sarveṣāṃ ca guruṃ param

daityā ūcuḥ // ubhayeṣāṃ guruḥ śambhurmānyo vandyaśca sarvadā //
dharmaśca sākṣī sarveṣāṃ tvameva ca pitāmahaḥ

anyāṃśca tṛṇatulyāṃśca nahi manyāmahe vayam //
āgacchantu ca yotsyāmo vraja brūhi jagadguro//

kṛpayā guruputrasya yadyāyāti maheśvaraḥ //
āgneyāstraṃ prayokṣyāmaḥ paścādyotsyāmahe prabho

brahmovāca //
kālāgnirudraḥ saṃharttā viśvasya balināṃ varaḥ //
he vatsāstena sārddhaṃ ca ko vā yuddhaṃ kariṣyati

bhadrakālī jaganmātā khaḍgakharpara dhāriṇī //
tayā durddharṣayā sārddhaṃ ko vā yuddhaṃ kariṣyati

sā sahasrabhujā devī muṇḍamālāvibhūṣaṇā //
yojanāyatavaktrā ca daśayojanavistṛtā

saptatālapramāṇāśca yasyā dantā bhayānakāḥ //
krośapramāṇajihvā ca māhālolā bhayaṅkarī //

atīva raudrā sannaddhā bhīmāḥ śaṃkarakiṃkarāḥ //
atibhīmā bhairavāśca nandī ca raṇakarkaśaḥ

śivasya pārṣadāḥ sarvaṃ mahābalaparākramāḥ //
vīrabhadrādayaḥ śūrāḥ koṭisūryyasamaprabhāḥ

sahasramūrdhnaḥ śeṣasya phaṇāmaṇḍalabhūṣaṇam //
viśvaṃ sarṣapatulyaṃ ca ko vā yoddhā ca tatsamaḥ

kālāgnirudraḥ saṃharttā yasya śambhośca kiṃkaraḥ//
śūlinastripuraghnasya jvalato brahmatejasā

yasya pāśupatāstreṇa durnivāryeṇa putrakāḥ //
bhasmībhūtaṃ bhavedviśvaṃ daityānāṃ caiva kā kathā //४८/
yasya śūlena bhinnaśca śaṅkhacūḍaḥ pratāpavān //
sudāmā pārṣadavaraḥ kṛṣṇasya paramātmanaḥ

trikoṭisūryyasadṛśastejasvī paramādbhutaḥ //
rādhākavacakaṇṭhaśca sarvadaityajaneśvaraḥ

madhukaiṭabhayorhantā hiraṇyakaśipośca yaḥ //
sa ca viṣṇuḥ samāyāti śvetadvīpātsvayaṃ prabhuḥ

ityuktvā jagatāṃ dhātā virarāma ca saṃsadi //
prahasyovāca daiteyo dānavānāmadhīśvaraḥ

prahrāda uvāca //
namastubhyaṃ jagaddhātaḥ sarveṣāṃ prāktaneśvara //
sarvapūjyaḥ sarvanāthaḥ kiṃ vakṣyāmi tavāgrataḥ

hiraṇyakaśiporhantā madhukaiṭabhayośca yaḥ //
sā kalā yasya kṛṣṇasya paripūrṇatamasya ca //

sarvāntarātmanastasya cakraṃ nāma sudarśanam //
asmākaṃ lokamasmāṃśca taddrāgdhakṣyati dussaham

tato na balavāñchambhurna ca pāśupataṃ vidhe //
na ca kālī na śeṣaśca na ca rudrādayaḥ surāḥ

yasya lomasu viśvāni nikhilāni jagatpate //
sarvādhārasya ca vibhoḥ sthūlātsthūlatarasya ca

ṣoḍaśāṃśo bhagavataḥ sa caiva hi mahānvirāṭ //
ananto nahi tatsthūlo na kālī bṛhatī tataḥ

āgacchantu surāḥ sarve yuddhaṃ kurvantu sāmpratam //
na bibhemi śarebhyaśca na ca pāśupatāddharāt

namastasmai bhagavate śivāya śivarūpiṇe //
namo'nantāya sādhubhyo vaiṣṇavebhyaḥ prajāpate

śrīkṛṣṇasya prasādena nirbhayo'haṃ nirāmayaḥ //
na me svātmabalaṃ brahmaṃstadbalaṃ yatprabhorbalam

svapāpena mṛtastāto purā vai viṣṇunindayā //
nirbandhācchaṅkhacūḍaśca darpācca madhukaiṭabhau

tripuraḥ kiṅkaro'smākaṃ vīratvena na gaṇyate //
tathā'pi preritastena sa rathastho maheśvaraḥ

ityuktvā dānavaśreṣṭho virarāma ca saṃsadi //
uvāca jagatāṃ dhātā punareva ca nārada

brahmovāca //
vināśakāraṇaṃ yuddhamubhayordaityadevayoḥ//
suprītyā caraṇaṃ vatsa sarvamaṅgalakāraṇam

tārāṃ bhikṣāṃ dehi mahyaṃ bhikṣukāya ca vedhase //
vimukhe bhikṣuke rājangṛhasthaḥ sarvapāpabhāk

sanatkumāra uvāca //
svakīrtiṃ rakṣa rājendra siṃhastvaṃ suradaityayoḥ //
yasya bhikṣurjagaddhātā tasya kīrteśca kā kathā

sanātana uvāca //
na jitastvaṃ surendraiśca brahmeśānapurogamaiḥ //
rakṣitaḥ kṛṣṇacakreṇa vaiṣṇavaḥ puṇyavāñchuciḥ

sanandana uvāca //
yasyeṣṭadevaḥ sarvātmā śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ //
guruśca vaiṣṇavaḥ śukraḥ sa ca kena jito mahān

sanaka uvāca //
puṇyavānna jitaḥ kena jitaḥ pāpī svapātakaiḥ //
puṇyadīpo na nirvāti pāṣaṇḍenaiva vāyunā

ṛṣaya ūcuḥ //
dehi tārāṃ mahābhāga candra prāṇādhikaṃ guroḥ //
svakīrtiṃ rakṣa suciraṃ prārthayāmaḥ punaḥ punaḥ

prahrāda uvāca //
sthite madīśvare sākṣānnahi bhṛtyo virājate //
karttāraṃ brūhi mannāthaṃ guruṃ śukraṃ satāṃ varam

śiṣyāṇāmādhipatye ca sādhūnāṃ gururīśvaraḥ //
gurau samarpitaṃ pūrvaṃ sarvaiśvaryyaṃ munīśvaraṃ

vayaṃ bhṛtyāśca poṣyāśca svaguroḥ paricārakāḥ //
te ca śiṣyāḥ kuśalino gurvājñāṃ pālayanti ye

prahrādasya vacaḥ śrutvā cakāra prārthanāṃ kavim //
dadau śukraśca tārāṃ tāṃ candraṃ ca malinaṃ mune

dattvā tārāṃ vidhuṃ śukraḥ praṇanāma vidheḥ pade //
namaskṛtya munibhyaśca praṇataḥ svapuraṃ yayau

prahlādaḥ sagaṇo bhaktyā namaskṛtya vidheḥ pade //
pratyekaṃ vai munigaṇānpraṇataḥ svagṛhaṃ yayau

brahmā dadarśa tārāṃ ca praṇatāṃ svapade satīm //
lajjayā namravaktrāṃ ca rudatīṃ gurviṇīṃ mune

candraṃ ca praṇataṃ dhātā kroḍe saṃsthāpya māyayā //
uvāca malināṃ tārāṃ kātarāṃ ca kṛpāmayaḥ

tāre tyaja bhayaṃ mattaḥ bhayaṃ kiṃ te mayi sthite //
saubhāgyayuktā svapatau bhaviṣyasi vareṇa me

durbalā balinā grastā niṣkāmā na cyutā bhavet //
prāyaścittena śuddhā sā na strī jāreṇa duṣyati

sakāmā kāmato jāraṃ bhajate svasukhena ca //
prāyaścittānna śuddhā sā svāminā parivarjitā

kumbhīpāke pacyate sā yāvaccandradivākaram //
annaṃ viṣṭhā jalaṃ mūtraṃ sparśanaṃ sarvapāpadam

pāpī yasyāśca tasyāśca sādhubhiḥ parivarjitam //
kasya garbhaṃ vada śubhe gaccha vatse gurorgṛham

tyaja lajjāṃ mahābhāge sarvaṃ ca prāktanādbhavet//
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā tamuvāca satī tadā

candrasya garbhaṃ he tāta bibharmyadya svakarmaṇā //
sarve me sākṣiṇaḥ santi durbalāyāḥ prajāpate

yadā jagrāha candro māṃ dayāhīnaśca durmatiḥ//
ityuktvā tārakā devī suṣāva kanakaprabham

kumāraṃ sundaraṃ tatra jvalantaṃ brahmatejasā //
gṛhītvā tanayaṃ candro natvā brahmāṇamīśvaram

jagāma sa svabhavanaṃ brahmā sindhutaṭaṃ yayau //
sādhvīṃ tārāṃ ca gurave devebhyo'pyabhayaṃ dadau

āśiṣaṃ śambhudharmābhyāṃ dattvā lokaṃ yayau vidhiḥ //
devā yayuḥ svabhavanaṃ svagṛhaṃ ca bṛhaspatiḥ

bhāvānuraktavanitāṃ prāpya saṃhṛṣṭamānasaḥ //
tārakāgarbhasaṃbhūtaḥ sa eva ca budhaḥ svayam

tejasvī sadgraho brahmaścandrasya tanayo mahān //
sa eva nandanavane citrāṃ saṃprāpya nirjane

ghṛtācyā garbhasaṃbhūtāṃ kuberasya ca retasā //
dṛṣṭvā ca nirjane ramyāṃ kanyāṃ kamalalocanām

atīva yauvanasthāṃ ca bālāṃ ṣoḍaśavārṣikīm //
gāndharveṇa vivāhena tāṃ jagrāha vidhoḥ sutaḥ

tasyāmathāyaṃ rahasi vīryyādhānaṃ cakāra saḥ //
babhūva rājā citrāyāṃ caitro vai maṇḍaleśvaraḥ

saptadvīpavatīṃ pṛthvīṃ śāsti vai dhārmiko balī //
śataṃ nadyo ghṛtānāṃ ca dadhnāṃ nadyaḥ śatāni ca

śatāni nadyo dugdhānāṃ madhunadyaśca ṣoḍaśa //
daśa nadyaśca tailānāṃ śarkarālakṣarāśayaḥ

miṣṭānnānāṃ svastikānāṃ lakṣarāśiśca nityaśaḥ //
pañcakoṭigavāṃ māṃsaṃ sāpūpaṃ svannameva ca // ९८ /
eteṣāṃ ca nadīrāśīrbhuñjate brāhmaṇā mune //
gavāṃ lakṣaṃ ca ratnānāṃ maṇīnāṃ lakṣameva ca

śatalakṣaṃ suvarṇānāṃ lakṣaṃ vai sūkṣmavāsasām //
ratnānāṃ bhūṣaṇaṃ pātramatīva sumanoharam

dadau dvijātaye rājā nityaṃ vai jīvitāvadhi //
tasya caitrasya putraśca rājā'dhiratha eva ca

tasya putraśca surathaścakravarttī bṛhacchravāḥ //
mahājñānaṃ ca saṃprāpya medhaso munisattamāt

bheje purā viṣṇumāyāṃ puṇyakṣetre ca bhārate //
śaratkāle mahāpūjāṃ cakāra sa sarittaṭe

vaiśyena sārdhaṃ sa mahāñjñānināṃ munisattama//
rājā kaliṅgadeśasya virādhaśca viśāṃ varaḥ

tasya putro mahāyogī drumiṇo jñānināṃ varaḥ //
drumiṇo vaiṣṇavaḥ prājñaḥ puṣkare duṣkaraṃ tapaḥ

kṛtvā samādhiṃ saṃprāpa jñānināṃ vaiṣṇavāgraṇīḥ //
putrairdārairnirastaśca dhanalobhāddurātmabhiḥ

sa ca koṭisuvarṇaṃ ca nityaṃ dattvā jalaṃ papau //
muktiṃ saṃprāpa saṃsevya viṣṇumāyāṃ sanātanīm

rājā lebhe manutvaṃ ca rājyaṃ niṣkaṇṭakaṃ mune //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ dhātā trijagatāṃ patiḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe dvitīye prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde durgopākhyāne gurostārāprāptibudhotpattyādivarṇanaṃ nāmaikaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ