Brahmavaivarta Purana · Chapter 1
atha brahmakhaṇḍam
१ granthādau maṅgalācaraṇam, naimiṣāraṇye śaunakādīnprati sauterāgamanam, tatra kuśalapra-
śnānantaraṃ sautiṃ prati śaunakamaharṣeḥ śrīkṛṣṇabhaktīhāparasaukhyapradatanmahāpurāṇatattvaji
jñāsayā praśnaḥ / sautinā śaunakaṃ prati brahmavaivartamahāpurāṇapraśaṃsā tatpurāṇasthacatuṣkha-
ṇḍagatamukhyaviṣayavarṇanam // adhyāye'tra saṃhatya ślokasaṃkhyāḥ
२ sautinā guruvandanapūrvaka sarvoparisthagolokavarṇanam--tataḥ śatakoṭiyojanādhaḥpradeśe
vaikuṇṭhalokaḥ / tadadhaḥ śivalokaḥ / pralaye vaikuṇṭhaśivalokayoḥ goloke layaḥ //
golokasya tūtpattilayābhāvaḥ // golokasthatejomaṇḍalasyaiva sarvajagatkāraṇaśrīkṛṣṇa-
rūpatvavarṇanam
ślo०
३ śrīkṛṣṇaparamātmanaḥ jagatsisṛkṣāyāṃ svāṅgadakṣiṇapārśvataḥ sraṣṭṛṇāṃ trayodaśānāṃ pañca
tanmātrāṇāṃ mahābhūtādīnāṃ nārāyaṇasya cotpattiḥ / nārāyaṇakṛtaśrīkṛṣṇastotram /
śrīkṛṣṇāṅgavāmapārśvācchaṅkarotpattiḥ / śaṃkarakṛtaśrīkṛṣṇastotram / nābhipradeśādbrahmo
tpattistatkṛtaśrīkṛṣṇastotrama, tadvakṣaso dharmotpattiḥ tatkṛtaśrīkṛpṇastotram/ sara-
svatīmahālakṣmīdurgotpattiḥ / tatkṛtaśrīkṛṣṇastotravarṇanam
ślo०
४ śrīkṛṣṇanāsāgrataḥ sāvitryutpattiḥ / tatkṛtakṛṣṇastutiḥ / śrīkṛṣṇamanaso manmathotpattiḥ tadvāmāṅgādratyutpattiḥ / ratidarśanena brahmaṇo retaḥpatanam / tasmādretaso varuṇotpattiḥ / agnisvāhāvaruṇānīnāṃ krameṇotpattiḥ / śrīkṛṣṇaretaḥskhalanānmahāviṣṇorutpattiḥ / śrīkṛṣṇakarṇamalānmadhukaiṭabhotpattiḥ / śrīkṛṣṇakṛtamadhukaiṭabhavadhavarṇa-
nam
ślo०
५ golokagogopīnāṃ nityānityatvavyavasthā // śaṃbhunārāyaṇayoḥ kalpatrayavarṇa
nam / brahmaṇaḥ kālanirṇayaḥ / mārkaṇḍeyasthitikālanirṇayaḥ / śrīkṛṣṇakṛtagogopa-
balīvardotpattiḥ / prakṛteḥ sakāśādrādhotpattiḥ / rādhāgaṇḍapradeśātkoṭisaṃkhyākago-
pīnāmutpattivarṇanam
ślo०
६ śrīkṛṣṇena nārāyaṇādibhyo mahālakṣmyādīnāṃ dānam / maheśvarāya durgāyāṃ sama-
peyitatyāyāṃ śaṃkareṇa tatsvīkārapratyākhyānam / śrīkṛṣṇena śaṃkarāya sarvapūjyatvā-
divarapradānapūrvakaṃ tanmāhātmyavarṇanam siṃhavāhinīdevīsamāśvāsanapūrvakaṃ maṃtradānam /
brahmaṇe sṛṣṭikaraṇāyājñāyā dānam
ślo०
७ brahmadevakṛta pṛthivyādiviśvasṛṣṭivarṇanam
ślo०
८ brahmaṇā sāvitryāṃ vīryādhānato vedaśāstrādisṛṣṭivarṇanam, brahmaṇaḥ pṛṣṭhadeśādibhyo'-
dharmādyutpattiḥ / svasutebhyaḥ sṛṣṭikaraṇe ājñādānam / brahmaṇo nāradāya śāpadānam /
nāradena ca brahmaṇe śāpadānam
ślo०
९ brahmājñayā nāradātiriktasarvamaharṣikṛtasṛṣṭiḥ / tatra kaśyapādisaṃbaṃdhavarṇanam / maṃgalagrahotpattiviṣaye itihāsavarṇanam / caṃdrapatnīnāṃ caritre rohiṇasagataṃ caṃdraṃ prati dakṣeṇa yakṣmarogitvāpādakaśāpadānam / candrasya śivāśrayam/caṃdrapatnībhiḥ svapatilipsayā pitṛsamīpe patimāhātmya varṇanam/ dakṣeṇa śivāccandrasya yācanam / śivena tatpratyākhyānam / kṛṣṇena dakṣāya caṃdrasya dānam
ślo०
१० bhṛgvādibhyaścyavanādyutpattiḥ / kuberajanmakathanam / kṣatriyādijātyutpattiḥ / śilpakārotpattiḥ / śilpakārāṇāṃ pātatatvādiveṣeṇa ayājyatve itihāsavarṇanam /
ghṛtācīnāmāpsarobhiḥ saha viśvakarmaṇaḥ samāgame ubhayoḥ saṃvādaḥ ghṛtācyā nīti
dharmavarṇanam / parasparaśāpavarṇanam / bhūloke viśvakarmaṇā brāhmaṇajanma / ghṛtācyā
gopikāyāḥ gaṃgātīre ramaṇaṃ tataḥ malaye ramaṇam /tato navaputrotpattiḥ teṣāṃ kāryani
rṇayaḥ / saṃkarajātivarṇanam / vaidyajātinirṇaye'śvinīkumārotpattivarṇanam / sarvajā
tiṣu yonisaṃbaṃdhavarṇanam
ślo०
११ sutapobrāhmaṇasyāśvinīkumārābhyāṃ śāpaḥ / sūryakṛtabrāhmaṇastutiḥ/ sutapasāśvinī
kumārayornairujyakaraṇam / brāhmaṇamāhātmyam
śloka
१२ gaṃdharvarājasya putraprāptinimittaṃ puṣkarakṣetre śaṃkaroddaśena tapaścaryā / tattapastuṣṭena
śaṃkareṇa varapradānam / gaṃdharvarājabhāryāyā nāradajananam
śloka
१३ nāradasya pūrvajanmani upabarhaṇetināmakathanam / upabarhaṇasya duṣkaratapaścaraṇena gaṃdharvakanyānāṃ pariṇayanam / raṃbhādarśanena upabarhaṇasya vīryaskhalane tasmai śūdratvaprāpaka
śāpaḥ / upabarhaṇasya svadehaparityāgaḥ / tannimittaṃ mālāvatīnāmajyeṣṭhapatnyāḥ vi
lāpaḥ / śāpodyatamālāvatībhayādbrahmādisarvadevānāṃ tatrāgamanam
ślo०
१४ mālāvatīsamīpe śrīviṣṇorāgamanam/svapatimaraṇe kāraṇapṛcchāyāṃ brāhmaṇena sarva
devānāṃ pṛthakpṛthaka phalaprāptivarṇanam / viṣṇupraśaṃsā
ślo
१५ brāhmaṇasya svayaṃ sarvajñatāpraśastiḥ / mālāvatyā pratyakṣatodarśana dharmādīnām/ dharmādīn prati nijakāṃtanidhanakāraṇapṛcchā / mālāvatīkālapuruṣasaṃvādaḥ
ślo०
१६ mālāvatyāḥ vyādhyutpatteḥ hetujñānāya praśnaḥ / brāhmaṇena vyādhikāraṇavarṇanam /
tatra āyurvedavidyāpravṛttijarānāśakopacārakathanam / vātapittaśleṣmahārakopāya
kathanam
१७ brāhmaṇarūpadhāriviṣṇo brahmaśivādibhiḥ saha saṃvāde viṣṇupraśaṃsā
१८ brahmādīnāṃ punaḥ mālāvatīsamīpaṃ prāgamanam/gaṃdharvajīvanam//tadā mālāvatīkṛta
mahāpuruṣastotram / kṛṣṇena gandharvajīvadānam // ४९, // ślo०
१९ viṣṇukavacam / bāṇeśvarakacam
śloka
२० upabarhaṇasya brahmaśāpādvṛṣalīgarbhe janmavṛttāṃtavarṇanam
śloka
२१ kalāvatīvṛttāṃtaḥ vṛṣalīputrasya nāradetināmakaraṇam / vīryapradanāradajanmavṛttāṃta
varṇanam / śrīkṛṣṇadhyānastotrakavacavarṇanam / nāradasya śāpavimocanam
ślo०
२२ brahmaṇaḥ kaṃṭhānnāradotpattiprasaṃgena prācetasādimunīnāṃ brahmāṃgaviśeṣādutpattivarṇanam brahmaputranāmnovyutpattivarṇanam // ३१ / // ślo०
२३ brahmaṇaḥ nāradaṃ prati punaḥ sṛṣṭikaraṇe ājñā / nāradena dāraparigrahaniṃdāprasaṃgena
strīsvabhāvavarṇanam
ślo०
२४ brahmaṇo nāradaṃ prati gārhasthyadharmasya vaidikatvavarṇanam//nāradasya śrīkṛṣṇamaṃtragrahaṇāya brahmaṇi prārthanā / brahmājñayā tadarthaṃ nāradasya śivalokaṃ prati gamanam //४९/
२५ tatra nāradasya śivadarśanam
ślo०
२६ brāhmaṇavaiṣṇavavidhavānāmāhnikam
ślo०
२७ bhakṣyābhakṣyakartavyākartavyakathanam
ślo०
२८ brahmasvarūpavarṇanaṃ śivājñayā nāradasya badarikāśramaṃ prati gamanam
ślo०
२९. śrīkṛṣṇamāhātmyavarṇanam / prakṛtimāhātmyavarṇanam
ślo०
३० bhagavatstuti
ślo०
iti brahmakhaṇḍam
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0