Brahmavaivarta Purana · Chapter 1.1
śrīgaṇeśāya namaḥ //
// atha brahmavaivarte brahmakhaṇḍam //
gaṇeśabrahmaśasureśaśeṣāḥ surāśca sarve manavo munīndrāḥ //
sarasvatīśrīgirijādikāśca yaṃ namanti devyaḥ praṇamāmi taṃ vibhuma
sthūlāstanūrvidadhataṃ triguṇaṃ virājaṃ viśvāni lomavivareṣu mahāntamādyam//
sṛṣṭyunmukhaḥ svakalayā'pi sasarja sūkṣmaṃ nityaṃ sametya hṛdi yastamajaṃ bhajāmi
dhyāyante dhyānaniṣṭhāḥ suranaramanavo yogino yogarūḍhāḥ santaḥ svapne'pi santaṃ katikatijanibhiryaṃ na paśyanti taptvā //
dhyāye svecchāmayaṃ taṃ triguṇaparamaho nirvikāraṃ nirīhaṃ bhaktyā dhyānaikahetornirupamaruciraśyāmarūpaṃ dadhānam
vande kṛṣṇaṃ guṇātītaṃ paraṃ brahmācyutaṃ yataḥ //
āvirbabhūvuḥ prakṛtibrahmaviṣṇuśivādayaḥ
ॐ namo bhagavate vāsu devāya //
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam //
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet
amṛtaparamapūrvaṃ bhāratīkāmadhenuṃ śrutigaṇakṛtavatso vyāsadevo dudoha //
atirucirapurāṇaṃ brahmavaivarttametatpibata pibata mugdhā dugdhamakṣayyamiṣṭam
bhārate naimiṣāraṇye ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ //
nityāṃ naimittikīṃ kṛtvā kriyāmūṣuḥ kuśāsane
etasminnantare sautimāgacchantaṃ yadṛcchayā //
praṇataṃ suvinītaṃ taṃ vilokya dadurāsanam
taṃ sampūjyātithiṃ bhaktyā śaunako munipuṅgavaḥ//
papraccha kuśalaṃ śāṃtaṃ śāntaḥ paurāṇikaṃ mudā
vartmāyāsavinirmuktaṃ vasantaṃ susthirāsane //
sasmitaṃ sarvatattvajñaṃ purāṇānāṃ purāṇavit
paraṃ kṛṣṇakathopetaṃ purāṇaṃ śruti saṃmatam//
maṅgalaṃ maṅgalārhaṃ ca maṅgalyaṃ maṅgalālayam
sarvamaṅgalabījaṃ ca sarvadā maṅgalapradam //
sarvāmaṅgalanighnaṃ ca sarvasaṃpatkaraṃ param
haribhaktipradaṃ śaśvatsukhadaṃ mokṣadaṃ bhavāt //
tattvajñānapradaṃ dāraputrapautravivarddhanam
papraccha suvinītaṃ ca suprīto munisaṃsadi //
yathā''kāśe tārakāṇāṃ dvijarājo virājate
// śaunaka uvāca // //
prasthānaṃ bhavataḥ kutra kuta āyāsi te śivam //
kimasmākaṃ puṇyadinamadya tvaddarśanena ca
vayameva kalau bhītā viśiṣṭajñānavarjitāḥ //
mumukṣavo bhave magnāstaddhetustvamihāgataḥ
bhavānsādhurmahābhāgaḥ purāṇeṣu purāṇavit //
sarveṣu ca purāṇeṣu niṣṇāto'tikṛpānidhiḥ
śrīkṛṣṇe niścalā bhaktiryato bhavati śāśvatī //
tatkathyatāṃ mahābhāga purāṇaṃ jñānavarddhanam
garīyasī yā sākṣācca karmamūlanikṛntanī //
saṃsārasannibaddhānāṃ nigaḍacchedakartarī
bhavadāvāgnidagdhānāṃ pīyūṣa vṛṣṭivarṣiṇī //
sukhadā''nandadā saute śaśvaccetasi jīvinām
yatrādau sarvabījaṃ ca paraṃ brahmanirūpaṇam //
tasya sṛṣṭyunmukhasyāpi sṛṣṭerutkīrttanaṃ param
sākāraṃ vā nirākāraṃ paramātmasvarūpakam //
kimākārañca tadbrahma taddhyānaṃ kiñca bhāvanam
dhyāyante vaiṣṇavāḥ kiṃvā śāntāśca yoginastathā //
mataṃ pradhānaṃ keṣāṃ vā gūḍhaṃ vede nirūpitam
prakṛteśca ya ākāro yatra vatsanirūpitaḥ //
guṇānāṃ lakṣaṇaṃ yatra mahadādeśca niścayaḥ
golokavarṇanaṃ yatra yatra vaikuṇṭhavarṇanam //
varṇanaṃ śivalokasya yatrānyat svargavarṇanam
aṃśānāṃ ca kalānāṃ ca yatra saute nirūpaṇam //
ke prākṛtāḥ kā prakṛtiḥ ka ātmā prakṛteḥ paraḥ
nigūḍhaṃ janma yeṣāṃ vā devānāṃ devayoṣitām //
samutpattiḥ samudrāṇāṃ śailānāṃ saritāmapi
ke vāṃ'śāḥ prakṛteścāpi kalāḥ kā vā kalākalāḥ //
tāsāñca caritaṃ dhyānaṃ pūjāstotrādikaṃ śubham
durgā sarasvatī lakṣmī sāvitrīṇāñca varṇanam //
yatraiva rādhikākhyānamatyapūrvaṃ sudhopamam
jīvakarmavipākaśca narakāṇāñca varṇanam //
karmaṇāṃ khaṇḍanaṃ yatra yatra tebhyo vimokṣaṇam
yeṣāñca jīvināṃ yadyatsthānaṃ yatra śubhāśubham//
jīvināṃ karmaṇo yasmādyāsu yāsu ca yoniṣu
jīvināṃ karmaṇo yasmādyoyo rogo bhavediha //
mokṣaṇaṃ karmaṇo yasmātteṣāñca tannirūpaya
manasā tulasī kālī gaṅgā pṛdhvī vasundharā //
āsāṃ yatra śubhākhyānamanyāsāmapi yatra vai
śāligrāmaśilānāñca dānānāñca nirūpaṇam //
apūrvaṃ yatra vā saute dharmādharmanirūpaṇam
gaṇeśvarasya caritaṃ yatra tajjanma karma ca //
kavacastotramantrāṇāṃ gūḍhānāṃ yatra varṇanam
yadapūrvamupākhyānamaśrutaṃ paramādbhutam //
kṛtvā manasi tatsarvaṃ sāmprataṃ vaktumarhasi
yatra janma bhramo viśve puṇyakṣetre ca bhārate //
paripūrṇatamasyāpi kṛṣṇasya paramātmanaḥ
janma kasya gṛhe labdhaṃ puṇye puṇyavato mune //
sutaṃ prasūtā kā dhanyā mānyā puṇyavatī satī
āvirbhūya ca tadgehātkvāgataḥ kena hetunā //
gatvā kiṃ kṛtavāṃstatra kathaṃ vā punarāgataḥ
bhārāvataraṇaṃ kena prārthito goścakāra saḥ //
vidhāya kiṃvā setuṃ ca golokaṃ gatavānpunaḥ
itīdamanyadākhyānaṃ purāṇaṃ śrutidurlabham //
durvijñeyaṃ munīnāṃ ca manonirmalakāraṇam
svajñānādyanmayā pṛṣṭamapṛṣṭaṃ vā śubhāśubham //
sadyo vairāgyajananaṃ tanme vyākhyātumarhasi
śiṣyapṛṣṭamapṛṣṭaṃ vā vyākhyānaṃ kurute ca yaḥ //
sa sadguruḥ satāṃ śreṣṭho yogyāyogye ca yaḥ samaḥ
sautiruvāca //
sarvaṃ kuśalamasmākaṃ tvatpādapadmadarśanāt //
siddhakṣetrādāgato'haṃ yāmi nārāyaṇāśramam
dṛṣṭvā viprasamūhaṃ ca namaskartumihāgataḥ //
draṣṭuṃ ca naimiṣāraṇyaṃ puṇyadaṃ cāpi bhārate
devaṃ vipraṃ guruṃ dṛṣṭvā na namedyastu saṃbhramāt //
sa kālasūtraṃ vrajati yāvaccandradivākarau
harirbrāhmaṇarūpekṣaṇa śaśvad bhramati bhūtale //
sukṛtī praṇametpuṇyādbrāhmaṇaṃ harirūpiṇam
bhagavanyattvayā pṛṣṭaṃ jñātaṃ sarvamabhīpsitam //
sārabhūtaṃ purāṇeṣu brahmavaivarttamuttamam //
purāṇopapurāṇānāṃ vedānāṃ bhramabhañjanam //
haribhaktipradaṃ sarvatattvajñānavivarddhanam
kāmināṃ kāmadaṃ cedaṃ mumukṣūṇāṃ ca mokṣadam //
bhaktipradaṃ vaiṣṇavānāṃ kalpavṛkṣasvarūpakam
brahmakhaṇḍaṃ sarvabījaṃ parabrahmanirūpaṇam //
dhyāyante yoginaḥ santo vaiṣṇavā yatparātparam
vaiṣṇavā yoginaḥ santo na ca bhinnāśca śaunaka //
svājñānaparipākena bhavanti jīvinaḥ kramāt //
santo bhavanti satsaṅgādyogisaṃgena yoginaḥ //
vaiṣṇavā bhaktasaṃgena kramātsadyoginaḥ parāḥ
yatrodbhavaśca devānāṃ devīnāṃ sarvajīvinām //
tataḥ prakṛtikhaṇḍe ca devīnāṃ caritaṃ śubham
jīvakarmavipākaśca śāligrāmanirūpaṇam //
tāsāṃ ca kavaca stotramantrapūjānirūpaṇam
prakṛterlakṣaṇaṃ tatra kalāṃśānāṃ nirūpaṇam //
kīrtterutkīrtanaṃ tāsāṃ prabhāvaśca nirūpitaḥ
sukṛtīnāṃ duṣkṛtīnāṃ yadyatsthānaṃ śubhāśubham //
varṇanaṃ narakāṇāṃ ca rogāṇāṃ mokṣaṇaṃ tataḥ
tato gaṇeśakhaṇḍe ca tajjanma parikīrtitam //
atīvāpūrvacaritaṃ śrutivedasudurlabham
gaṇeśabhṛgusaṃvāde sarvatattvanirūpaṇam //
nigūḍhakavacastotramantratantra nirūpaṇam
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍaṃ ca kīrtitaṃ ca tataḥ param //
bhārate puṇyakṣetre ca śrīkṛṣṇajanma karma ca
bhuvo bhārāvataraṇaṃ krīḍākautukamaṅgalam //
satāṃ setuvidhānaṃ ca janmakhaṇḍe nirūpitam
idaṃ te kathitaṃ vipra purāṇapravaraṃ param //
catuḥkhaṇḍaiḥ parimitaṃ sarvadharmanirūpaṇam
sarveṣāmīpsitaṃ śrīdaṃ sarvāśāpūrṇakāraṇam //
brahmavaivartakaṃ nāma sarvābhīṣṭaphalapradam
sārabhūtaṃ purāṇeṣu kevalaṃ vedasaṃmitam //
vivṛtaṃ brahmakārtsnyaṃ ca kṛṣṇena yatra śaunaka
brahmavaivartakaṃ tena pravadanti purāvidaḥ //
idaṃ purāṇasūtraṃ ca purā dattaṃ ca brahmaṇe
nirāmaye ca goloke kṛṣṇena paramātmanā //
mahātīrthe puṣkare ca dattaṃ dharmāya brahmaṇā
dharmeṇa dattaṃ putrāya prītyā nārāyaṇāya ca
nārado vyāsadevāya pradadau jāhnavītaṭe //
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ tatsaṃvyasya vipulaṃ mahat
mahyaṃ dadau siddhakṣetre puṇyadeśe manoharam //
mayedaṃ kathitaṃ brahmaṃstatsamagraṃ niśāmaya
aṣṭādaśasahasraṃ tu vyāsenedaṃ purāṇakam //
purāṇakārtsnyaśravaṇe yatphalaṃ labhate naraḥ //
tatphalaṃ labhate nūnamadhyāyaśravaṇena ca
iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe sautiśaunakasaṃvāde brahmakhaṇḍe'nukramaṇikā nāma prathamo'dhyāyaḥ
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0