Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmavaivarta Purana · Chapter 1.1

1.1.1

śrīgaṇeśāya namaḥ //
// atha brahmavaivarte brahmakhaṇḍam //
gaṇeśabrahmaśasureśaśeṣāḥ surāśca sarve manavo munīndrāḥ //
sarasvatīśrīgirijādikāśca yaṃ namanti devyaḥ praṇamāmi taṃ vibhuma

1.1.2

sthūlāstanūrvidadhataṃ triguṇaṃ virājaṃ viśvāni lomavivareṣu mahāntamādyam//
sṛṣṭyunmukhaḥ svakalayā'pi sasarja sūkṣmaṃ nityaṃ sametya hṛdi yastamajaṃ bhajāmi

1.1.3

dhyāyante dhyānaniṣṭhāḥ suranaramanavo yogino yogarūḍhāḥ santaḥ svapne'pi santaṃ katikatijanibhiryaṃ na paśyanti taptvā //
dhyāye svecchāmayaṃ taṃ triguṇaparamaho nirvikāraṃ nirīhaṃ bhaktyā dhyānaikahetornirupamaruciraśyāmarūpaṃ dadhānam

1.1.4

vande kṛṣṇaṃ guṇātītaṃ paraṃ brahmācyutaṃ yataḥ //
āvirbabhūvuḥ prakṛtibrahmaviṣṇuśivādayaḥ

1.1.1

ॐ namo bhagavate vāsu devāya //
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam //
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet

1.1.2

amṛtaparamapūrvaṃ bhāratīkāmadhenuṃ śrutigaṇakṛtavatso vyāsadevo dudoha //
atirucirapurāṇaṃ brahmavaivarttametatpibata pibata mugdhā dugdhamakṣayyamiṣṭam

1.1.1

bhārate naimiṣāraṇye ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ //
nityāṃ naimittikīṃ kṛtvā kriyāmūṣuḥ kuśāsane

1.1.2

etasminnantare sautimāgacchantaṃ yadṛcchayā //
praṇataṃ suvinītaṃ taṃ vilokya dadurāsanam

1.1.3

taṃ sampūjyātithiṃ bhaktyā śaunako munipuṅgavaḥ//
papraccha kuśalaṃ śāṃtaṃ śāntaḥ paurāṇikaṃ mudā

1.1.4

vartmāyāsavinirmuktaṃ vasantaṃ susthirāsane //
sasmitaṃ sarvatattvajñaṃ purāṇānāṃ purāṇavit

1.1.5

paraṃ kṛṣṇakathopetaṃ purāṇaṃ śruti saṃmatam//
maṅgalaṃ maṅgalārhaṃ ca maṅgalyaṃ maṅgalālayam

1.1.6

sarvamaṅgalabījaṃ ca sarvadā maṅgalapradam //
sarvāmaṅgalanighnaṃ ca sarvasaṃpatkaraṃ param

1.1.7

haribhaktipradaṃ śaśvatsukhadaṃ mokṣadaṃ bhavāt //
tattvajñānapradaṃ dāraputrapautravivarddhanam

1.1.8

papraccha suvinītaṃ ca suprīto munisaṃsadi //
yathā''kāśe tārakāṇāṃ dvijarājo virājate

1.1.9

// śaunaka uvāca // //
prasthānaṃ bhavataḥ kutra kuta āyāsi te śivam //
kimasmākaṃ puṇyadinamadya tvaddarśanena ca

1.1.1.1.10

vayameva kalau bhītā viśiṣṭajñānavarjitāḥ //
mumukṣavo bhave magnāstaddhetustvamihāgataḥ

1.1.11

bhavānsādhurmahābhāgaḥ purāṇeṣu purāṇavit //
sarveṣu ca purāṇeṣu niṣṇāto'tikṛpānidhiḥ

1.1.12

śrīkṛṣṇe niścalā bhaktiryato bhavati śāśvatī //
tatkathyatāṃ mahābhāga purāṇaṃ jñānavarddhanam

1.1.13

garīyasī yā sākṣācca karmamūlanikṛntanī //
saṃsārasannibaddhānāṃ nigaḍacchedakartarī

1.1.14

bhavadāvāgnidagdhānāṃ pīyūṣa vṛṣṭivarṣiṇī //
sukhadā''nandadā saute śaśvaccetasi jīvinām

1.1.15

yatrādau sarvabījaṃ ca paraṃ brahmanirūpaṇam //
tasya sṛṣṭyunmukhasyāpi sṛṣṭerutkīrttanaṃ param

1.1.16

sākāraṃ vā nirākāraṃ paramātmasvarūpakam //
kimākārañca tadbrahma taddhyānaṃ kiñca bhāvanam

1.1.17

dhyāyante vaiṣṇavāḥ kiṃvā śāntāśca yoginastathā //
mataṃ pradhānaṃ keṣāṃ vā gūḍhaṃ vede nirūpitam

1.1.18

prakṛteśca ya ākāro yatra vatsanirūpitaḥ //
guṇānāṃ lakṣaṇaṃ yatra mahadādeśca niścayaḥ

1.1.19

golokavarṇanaṃ yatra yatra vaikuṇṭhavarṇanam //
varṇanaṃ śivalokasya yatrānyat svargavarṇanam

1.1.1.1.20

aṃśānāṃ ca kalānāṃ ca yatra saute nirūpaṇam //
ke prākṛtāḥ kā prakṛtiḥ ka ātmā prakṛteḥ paraḥ

1.1.21

nigūḍhaṃ janma yeṣāṃ vā devānāṃ devayoṣitām //
samutpattiḥ samudrāṇāṃ śailānāṃ saritāmapi

1.1.22

ke vāṃ'śāḥ prakṛteścāpi kalāḥ kā vā kalākalāḥ //
tāsāñca caritaṃ dhyānaṃ pūjāstotrādikaṃ śubham

1.1.23

durgā sarasvatī lakṣmī sāvitrīṇāñca varṇanam //
yatraiva rādhikākhyānamatyapūrvaṃ sudhopamam

1.1.24

jīvakarmavipākaśca narakāṇāñca varṇanam //
karmaṇāṃ khaṇḍanaṃ yatra yatra tebhyo vimokṣaṇam

1.1.25

yeṣāñca jīvināṃ yadyatsthānaṃ yatra śubhāśubham//
jīvināṃ karmaṇo yasmādyāsu yāsu ca yoniṣu

1.1.26

jīvināṃ karmaṇo yasmādyoyo rogo bhavediha //
mokṣaṇaṃ karmaṇo yasmātteṣāñca tannirūpaya

1.1.27

manasā tulasī kālī gaṅgā pṛdhvī vasundharā //
āsāṃ yatra śubhākhyānamanyāsāmapi yatra vai

1.1.28

śāligrāmaśilānāñca dānānāñca nirūpaṇam //
apūrvaṃ yatra vā saute dharmādharmanirūpaṇam

1.1.29

gaṇeśvarasya caritaṃ yatra tajjanma karma ca //
kavacastotramantrāṇāṃ gūḍhānāṃ yatra varṇanam

1.1.1.1.30

yadapūrvamupākhyānamaśrutaṃ paramādbhutam //
kṛtvā manasi tatsarvaṃ sāmprataṃ vaktumarhasi

1.1.31

yatra janma bhramo viśve puṇyakṣetre ca bhārate //
paripūrṇatamasyāpi kṛṣṇasya paramātmanaḥ

1.1.32

janma kasya gṛhe labdhaṃ puṇye puṇyavato mune //
sutaṃ prasūtā kā dhanyā mānyā puṇyavatī satī

1.1.33

āvirbhūya ca tadgehātkvāgataḥ kena hetunā //
gatvā kiṃ kṛtavāṃstatra kathaṃ vā punarāgataḥ

1.1.34

bhārāvataraṇaṃ kena prārthito goścakāra saḥ //
vidhāya kiṃvā setuṃ ca golokaṃ gatavānpunaḥ

1.1.35

itīdamanyadākhyānaṃ purāṇaṃ śrutidurlabham //
durvijñeyaṃ munīnāṃ ca manonirmalakāraṇam

1.1.36

svajñānādyanmayā pṛṣṭamapṛṣṭaṃ vā śubhāśubham //
sadyo vairāgyajananaṃ tanme vyākhyātumarhasi

1.1.37

śiṣyapṛṣṭamapṛṣṭaṃ vā vyākhyānaṃ kurute ca yaḥ //
sa sadguruḥ satāṃ śreṣṭho yogyāyogye ca yaḥ samaḥ

1.1.38

sautiruvāca //
sarvaṃ kuśalamasmākaṃ tvatpādapadmadarśanāt //
siddhakṣetrādāgato'haṃ yāmi nārāyaṇāśramam

1.1.39

dṛṣṭvā viprasamūhaṃ ca namaskartumihāgataḥ //
draṣṭuṃ ca naimiṣāraṇyaṃ puṇyadaṃ cāpi bhārate

1.1.1.1.40

devaṃ vipraṃ guruṃ dṛṣṭvā na namedyastu saṃbhramāt //
sa kālasūtraṃ vrajati yāvaccandradivākarau

1.1.41

harirbrāhmaṇarūpekṣaṇa śaśvad bhramati bhūtale //
sukṛtī praṇametpuṇyādbrāhmaṇaṃ harirūpiṇam

1.1.42

bhagavanyattvayā pṛṣṭaṃ jñātaṃ sarvamabhīpsitam //
sārabhūtaṃ purāṇeṣu brahmavaivarttamuttamam //

1.1.43

purāṇopapurāṇānāṃ vedānāṃ bhramabhañjanam //
haribhaktipradaṃ sarvatattvajñānavivarddhanam

1.1.44

kāmināṃ kāmadaṃ cedaṃ mumukṣūṇāṃ ca mokṣadam //
bhaktipradaṃ vaiṣṇavānāṃ kalpavṛkṣasvarūpakam

1.1.45

brahmakhaṇḍaṃ sarvabījaṃ parabrahmanirūpaṇam //
dhyāyante yoginaḥ santo vaiṣṇavā yatparātparam

1.1.46

vaiṣṇavā yoginaḥ santo na ca bhinnāśca śaunaka //
svājñānaparipākena bhavanti jīvinaḥ kramāt //

1.1.47

santo bhavanti satsaṅgādyogisaṃgena yoginaḥ //
vaiṣṇavā bhaktasaṃgena kramātsadyoginaḥ parāḥ

1.1.48

yatrodbhavaśca devānāṃ devīnāṃ sarvajīvinām //
tataḥ prakṛtikhaṇḍe ca devīnāṃ caritaṃ śubham

1.1.49

jīvakarmavipākaśca śāligrāmanirūpaṇam //
tāsāṃ ca kavaca stotramantrapūjānirūpaṇam

1.1.1.1.50

prakṛterlakṣaṇaṃ tatra kalāṃśānāṃ nirūpaṇam //
kīrtterutkīrtanaṃ tāsāṃ prabhāvaśca nirūpitaḥ

1.1.51

sukṛtīnāṃ duṣkṛtīnāṃ yadyatsthānaṃ śubhāśubham //
varṇanaṃ narakāṇāṃ ca rogāṇāṃ mokṣaṇaṃ tataḥ

1.1.52

tato gaṇeśakhaṇḍe ca tajjanma parikīrtitam //
atīvāpūrvacaritaṃ śrutivedasudurlabham

1.1.53

gaṇeśabhṛgusaṃvāde sarvatattvanirūpaṇam //
nigūḍhakavacastotramantratantra nirūpaṇam

1.1.54

śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍaṃ ca kīrtitaṃ ca tataḥ param //
bhārate puṇyakṣetre ca śrīkṛṣṇajanma karma ca

1.1.55

bhuvo bhārāvataraṇaṃ krīḍākautukamaṅgalam //
satāṃ setuvidhānaṃ ca janmakhaṇḍe nirūpitam

1.1.56

idaṃ te kathitaṃ vipra purāṇapravaraṃ param //
catuḥkhaṇḍaiḥ parimitaṃ sarvadharmanirūpaṇam

1.1.57

sarveṣāmīpsitaṃ śrīdaṃ sarvāśāpūrṇakāraṇam //
brahmavaivartakaṃ nāma sarvābhīṣṭaphalapradam

1.1.58

sārabhūtaṃ purāṇeṣu kevalaṃ vedasaṃmitam //
vivṛtaṃ brahmakārtsnyaṃ ca kṛṣṇena yatra śaunaka

1.1.59

brahmavaivartakaṃ tena pravadanti purāvidaḥ //
idaṃ purāṇasūtraṃ ca purā dattaṃ ca brahmaṇe

1.1.1.1.60

nirāmaye ca goloke kṛṣṇena paramātmanā //
mahātīrthe puṣkare ca dattaṃ dharmāya brahmaṇā

1.1.61

dharmeṇa dattaṃ putrāya prītyā nārāyaṇāya ca

1.1.62

nārado vyāsadevāya pradadau jāhnavītaṭe //
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ tatsaṃvyasya vipulaṃ mahat

1.1.63

mahyaṃ dadau siddhakṣetre puṇyadeśe manoharam //
mayedaṃ kathitaṃ brahmaṃstatsamagraṃ niśāmaya

1.1.64

aṣṭādaśasahasraṃ tu vyāsenedaṃ purāṇakam //
purāṇakārtsnyaśravaṇe yatphalaṃ labhate naraḥ //
tatphalaṃ labhate nūnamadhyāyaśravaṇena ca

1.1.1

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe sautiśaunakasaṃvāde brahmakhaṇḍe'nukramaṇikā nāma prathamo'dhyāyaḥ

Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc