Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 1.30

1.30.1

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde saṃkhyāvartto nāmaikonatriśattamo 'dhyāyaḥ
śāṃśāpāyaniruvāca
kathaṃ tretāyugamukhe yajñasya syātpravarttanam /
pūrvaṃ svāyaṃbhuve sarge yathāvattacca brūhi me

1.30.2

antarhitāyāṃ saṃdhyāyāṃ sārddhaṃ kṛtayugena vai /
kālākhyāyāṃ pravṛttāyāṃ prāpte tretāyuge tadā

1.30.3

auṣadhīṣu ca jātāsu pravṛtte vṛṣṭisarjane /
pratiṣṭhitāyāṃ vārttāyāṃ gṛhāśramapare punaḥ

1.30.4

varṇāśramavyavasthānaṃ kṛtavantaśca saṃkhyayā /
saṃbhārāṃstāṃstu maṃbhṛtya kathaṃ yajñaḥ pravarttitaḥ

1.30.5

etacchutvābravītsūtaḥ śrūyatāṃ śāṃśapāyane /
yathā tretāyugamukhe yajñasya syātpravartanam

1.30.6

pūrvaṃ svāyaṃbhuve sarge tadvakṣyāmyānupūrvyataḥ /
antarhitāyāṃ saṃdhyāyāṃ sārddhaṃ kṛtayugena tu

1.30.7

kālākhyāyāṃ pravṛttāyāṃ prapte tretāyuge tadā /
auṣadhīṣu ca jātāsu pravṛtte vṛṣṭisarjane

1.30.8

pratiṣṭhitāyāṃ vārttāyāṃ gṛhaśramapareṣu ca /
varṇāśramavyavasthānaṃ kṛtvā mantrāṃstu saṃhatān

1.30.9

mantrāṃstānyojayitvātha ihāmutra ca karmasu /
tadā viśvabhugindraśca yajñaṃ prāvarttayatprabhuḥ

1.30.10

daivataiḥ sahitaiḥ sarvaiḥ sarvasaṃbhārasaṃbhṛtaiḥ /
tasyāśvamedhe vitate samājagmurmaharṣayaḥ

1.30.11

yajantaṃ paśubhirme dhyairūcuḥ sarve samāgatāḥ /
karmavyagreṣu ṛtvikṣu saṃtate yajñakarmaṇi

1.30.12

saṃpragītheṣu sarveṣu sāmageṣvatha susvagm /
parikrānteṣu laghuṣu hyadhvaryuvṛṣabheṣu ca

1.30.13

ālabdheṣu ca medhyeṣu tathā paśugaṇeṣu ca /
haviṣyagnau hūyamāne brāhmaṇaiścāgnihotribhiḥ

1.30.14

āhūteṣu ca sarveṣu yajñabhākṣu kramāttadā /
ya indriyātmakā devāstadā te yajñabhāginaḥ

1.30.15

tadyacante tadā devānkalpādiṣu bhavanti ye /
adhvaryavaḥ praiṣakāle vyatthitā vai maharṣayaḥ

1.30.16

maharṣayastu tāndṛṣṭvā dīnānpaśugaṇāṃstadā /
prapacchuridraṃ saṃbhūya ko 'yaṃ yajña vidhistava

1.30.17

adharmo balavāneṣa hiṃsādharmepsayā tataḥ /
tataḥ paśuvadhaścaiṣa tava yajñe surottama

1.30.18

adharmo dharmaghātāya prārabdhaḥ paśuhisayā /
nāyaṃ dharmo hyadharmo 'yaṃ na hiṃsā dharma ucyate

1.30.19

āgamena bhavānyajñaṃ karotu yadihecchati /
vidhidṛṣṭena yajñena dharmeṇāvyapasetunā

1.30.20

yajñabīcaiḥ sureśraṣṭha yeṣu hiṃsā na vidyate /
trivarṣaṃ paramaṃ kālamuṣitairaprarohibhiḥ

1.30.21

eṣa dharmo mahāprājña virañcivihitaḥ purā /
evaṃ viśvabhugindrastu ṛṣibhistattvadarśibhiḥ

1.30.22

tadā vivādaḥ sumahānindrasyāsīnmaharṣibhiḥ /
jaṅgamasthāvaraiḥ kairhi yaṣṭavyamiti cocyate

1.30.23

te tu khinnā vivādena tattvamuttvā maharṣayaḥ /
sandhāya vākyamindreṇa papracchuḥ khecaraṃ vasum

1.30.24

sahāprājña kathaṃ dṛṣṭastvayā yajñavidhirnṛpa /
auttānapāde prabrūhi saṃśayaṃ no nuda prabho

1.30.25

śrutvā vākyaṃ vasusteṣāma vicārya balābalam /
vedaśāstramanusmṛtya yajñatattvamuvāca ha

1.30.26

yathopanīrtairyaṣṭavyamiti hovāca pārthivaḥ /
yaṣṭavyaṃ paśubhirme dhyairatha bījaiḥ phalairapi

1.30.27

hiṃsāsvabhāvo yajñasya iti me darśanāgamau /
yatheha devatā mantrā hiṃsāliṅgā maharṣibhiḥ

1.30.28

dīrgheṇa tapasā yuktairdarśanaistārakādibhiḥ /
tatprāmāṇyānmayā coktaṃ tasmātsa prāptumarhatha

1.30.29

yadi pramāṇaṃ tānyeva mantravākyāni vai dvijāḥ /
tathā pravatatāṃ yajño hyanyathā vo 'nṛtaṃ vacaḥ

1.30.30

evaṃ kṛtottarāste vai yuktātmānastapodhanāḥ /
avaśyabhāvitaṃ dṛṣṭvā tamatho vāgyatābhavan

1.30.31

ityuktamātre nṛpatiḥ praviveśa rasātalam /
ūrdhvacārī vasurbhūtvā rasātalacaro 'bhavat

1.30.32

vasudhā talavāsī tu tena vākyena so 'bhavat /
dharmāṇāṃ saṃśayacchettā rājā vasuradhogataḥ

1.30.33

tasmānna vācyamekena bahujñenāpi saṃśaye /
bahudvārasya dharmasya sūkṣmā dūratarā gatiḥ

1.30.34

tasmānna niścayādvaktuṃ dharmaḥ śakyastu kenacit /
devānṛṣīnupādāya svāyaṃbhuvamṛte manum

1.30.35

tasmādahiṃsā dharmasya dvāramuktaṃ maharṣibhiḥ /
ṛṣikoṭisahasrāṇi svatapobhirdivaṃ yayuḥ

1.30.36

tasmānna dānaṃ yajñaṃ vā praśaṃsaṃti maharṣayaḥ /
uñchamūlaphalaṃ śākamudapātraṃ tapodhanāḥ

1.30.37

etaddatvā vibhavataḥ svarge loke pratiṣṭhitāḥ /
adrohaścāpya lobhaśca tapo bhutadayā damaḥ

1.30.38

brahmacaryaṃ tathā satyamanukrośaḥ kṣamā dhṛtiḥ /
sanātanasya dharmasya mūlametaddurāsadam

1.30.39

śrūyante hi tapaḥsiddhā brahmakṣatrādayo 'naghāḥ /
priyavratottānapādau dhruvo medhātithirvasuḥ

1.30.40

sudhāmā virajāścaiva śaṅkhaḥ pāṇḍyaja eva ca /
prājīnabarhiḥ parjanyo havirdhānādayo nṛpaḥ

1.30.41

ete cānye ca bahavaḥ svaistapobhirdivaṃ gatāḥ /
rājarṣayo mahāsattvā yeṣāṃ kīrttiḥ pratiṣṭhitā

1.30.42

tasmādviśiṣyate yajñāttapaḥ sarvaistu kāraṇaḥ /
brahmaṇā tapasā sṛṣṭaṃ jagadviśvamidaṃ purā

1.30.43

tasmānnānveti tadyajñastapomūlamidaṃ smṛtam /
dravyamantrātmako yajñastapastvanaśanātmakam

1.30.44

yajñena devānāpnoti vairājaṃ tapasā punaḥ /
brāhmaṃ tu karma saṃnyāsādvairāgyātprakṛterjayam

1.30.45

jñānātprāpnoti kaivalyaṃ pañcaitāgatayaḥ smṛtāḥ /
evaṃ vivādaḥ sumahānya jñasyāsītpravarttane

1.30.46

devatānāmṛṣīṇāṃ ca pūrva svāyaṃbhuve 'ntare /
tatastamṛṣayo dṛṣṭvā hataṃ dharmabalena tu

1.30.47

vasorvākyamanā dṛtya jagamuḥ sarve yathāgatam /
gateṣu munisaṃgheṣu devā yajñaṃ samāpnuvan

1.30.48

yajñapravarttanaṃ hyevamāsītsvāyaṃbhuve 'ntare /
tataḥ prabhṛti yajño 'yaṃ yugaiḥ saha vivarttitaḥ

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc