Brahma Purana · Chapter 95

śukratīrtham iti khyātaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām
sarvapāpapraśamanaṃ sarvavyādhivināśanam //

aṅgirāś ca bhṛguś caiva ṛṣī paramadhārmikau
tayoḥ putrau mahāprājñau rūpabuddhivilāsinau //

jīvaḥ kavir iti khyātau mātāpitror vaśe ratau
upanītau sutau dṛṣṭvā pitarāv ūcatur mithaḥ //

āvayor eka evāstu śāstā nityaṃ ca putrayoḥ
tasmād ekaḥ śāsitā syāt tiṣṭhatv eko yathāsukham //

etac chrutvā tataḥ śīghram aṅgirāḥ prāha bhārgavam
adhyāpayiṣye sadṛśaṃ sukhaṃ tiṣṭhatu bhārgavaḥ //

etac chrutvā cāṅgiraso vākyaṃ bhṛgukulodvahaḥ
tatheti matvāṅgirase śukraṃ tasmai nyavedayat //

ubhāv api sutau nityam adhyāpayati vai pṛthak
vaiṣamyabuddhyā tau bālau cirāc chukro 'bravīd idam //

vaiṣamyeṇa guro māṃ tvam adhyāpayasi nityaśaḥ
gurūṇāṃ nedam ucitaṃ vaiṣamyaṃ putraśiṣyayoḥ //

vaiṣamyeṇa ca vartante mūḍhāḥ śiṣyeṣu deśikāḥ
naiṣā viṣamabuddhīnāṃ saṃkhyā pāpasya vidyate //

ācārya samyag jñāto 'si namasye 'haṃ punaḥ punaḥ
gaccheyaṃ gurum anyaṃ vai mām anujñātum arhasi //

gaccheyaṃ pitaraṃ brahman yady asau viṣamo bhavet
tato vānyatra gacchāmi svāmin pṛṣṭo 'si gamyate //

guruṃ bṛhaspatiṃ dṛṣṭvā anujñātas tv agāt tataḥ
avāptavidyaḥ pitaraṃ gaccheyaṃ cety acintayat //

tasmāt kam anupṛccheyam utkṛṣṭaḥ ko gurur bhavet
iti smaran mahāprājñam apṛcchad vṛddhagautamam //

ko guruḥ syān muniśreṣṭha mama brūhi gurur bhavet
trayāṇām api lokānāṃ yo gurus taṃ vrajāmy aham //

sa prāha jagatām īśaṃ śaṃbhuṃ devaṃ jagadgurum
kvārādhayāmi giriśam ity uktaḥ prāha gautamaḥ //

gautamyāṃ tu śucir bhūtvā stotrais toṣaya śaṃkaram
tatas tuṣṭo jagannāthaḥ sa te vidyāṃ pradāsyati //

gautamasya tu tadvākyāt prāgād gaṅgāṃ sa bhārgavaḥ
snātvā bhūtvā śuciḥ samyak stutiṃ cakre sa bālakaḥ //

bālo 'haṃ bālabuddhiś ca bālacandradhara prabho
nāhaṃ jānāmi te kiṃcit stutiṃ kartuṃ namo 'stu te //

parityaktasya guruṇā na mamāsti suhṛt sakhā
tvaṃ prabhuḥ sarvabhāvena jagannātha namo 'stu te //

gurur gurumatāṃ deva mahatāṃ ca mahān asi
aham alpataro bālo jaganmaya namo 'stu te //

vidyārthaṃ hi sureśāna nāhaṃ vedmi bhavadgatim
māṃ tvaṃ ca kṛpayā paśya lokasākṣin namo 'stu te //

evaṃ tu stuvatas tasya prasanno 'bhūt sureśvaraḥ //

kāmaṃ varaya bhadraṃ te yac cāpi suradurlabham //

kavir apy āha deveśaṃ kṛtāñjalir udāradhīḥ //

brahmādibhiś ca ṛṣibhir yā vidyā naiva gocarā
tāṃ vidyāṃ nātha yāciṣye tvaṃ gurur mama daivatam //

mṛtasaṃjīvinīṃ vidyām ajñātāṃ tridaśair api
tāṃ dattavān suraśreṣṭhas tasmai śukrāya yācate //

itarā laukikī vidyā vaidikī cānyagocarā
kiṃ punaḥ śaṃkare tuṣṭe vicāryam avaśiṣyate //

sa tu labdhvā mahāvidyāṃ prāyāt svapitaraṃ gurum
daityānāṃ ca guruś cāsīd vidyayā pūjitaḥ kaviḥ //

tataḥ kadācit tāṃ vidyāṃ kasmiṃścit kāraṇāntare
kaco bṛhaspatisuto vidyāṃ prāptaḥ kaves tu tām //

kacād bṛhaspatiś cāpi tato devāḥ pṛthak pṛthak
avāpur mahatīṃ vidyāṃ yām āhur mṛtajīvinīm //

yatra sā kavinā prāptā vidyāpūjya maheśvaram
gautamyā uttare pāre śukratīrthaṃ tad ucyate //

mṛtasaṃjīvinītīrtham āyurārogyavardhanam
snānaṃ dānaṃ ca yat kiṃcit sarvam akṣayapuṇyadam //