બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 95

શુક્રતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં સર્વસિદ્ધિકરં નૃણામ્
સર્વપાપપ્રશમનં સર્વવ્યાધિવિનાશનમ્ ॥

અઙ્ગિરાશ્ ચ ભૃગુશ્ ચૈવ ઋષી પરમધાર્મિકૌ
તયોઃ પુત્રૌ મહાપ્રાજ્ઞૌ રૂપબુદ્ધિવિલાસિનૌ ॥

જીવઃ કવિર્ ઇતિ ખ્યાતૌ માતાપિત્રોર્ વશે રતૌ
ઉપનીતૌ સુતૌ દૃષ્ટ્વા પિતરાવ્ ઊચતુર્ મિથઃ ॥

આવયોર્ એક એવાસ્તુ શાસ્તા નિત્યં ચ પુત્રયોઃ
તસ્માદ્ એકઃ શાસિતા સ્યાત્ તિષ્ઠત્વ્ એકો યથાસુખમ્ ॥

એતચ્ છ્રુત્વા તતઃ શીઘ્રમ્ અઙ્ગિરાઃ પ્રાહ ભાર્ગવમ્
અધ્યાપયિષ્યે સદૃશં સુખં તિષ્ઠતુ ભાર્ગવઃ ॥

એતચ્ છ્રુત્વા ચાઙ્ગિરસો વાક્યં ભૃગુકુલોદ્વહઃ
તથેતિ મત્વાઙ્ગિરસે શુક્રં તસ્મૈ ન્યવેદયત્ ॥

ઉભાવ્ અપિ સુતૌ નિત્યમ્ અધ્યાપયતિ વૈ પૃથક્
વૈષમ્યબુદ્ધ્યા તૌ બાલૌ ચિરાચ્ છુક્રો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્ ॥

વૈષમ્યેણ ગુરો માં ત્વમ્ અધ્યાપયસિ નિત્યશઃ
ગુરૂણાં નેદમ્ ઉચિતં વૈષમ્યં પુત્રશિષ્યયોઃ ॥

વૈષમ્યેણ ચ વર્તન્તે મૂઢાઃ શિષ્યેષુ દેશિકાઃ
નૈષા વિષમબુદ્ધીનાં સંખ્યા પાપસ્ય વિદ્યતે ॥

આચાર્ય સમ્યગ્ જ્ઞાતો ઽસિ નમસ્યે ઽહં પુનઃ પુનઃ
ગચ્છેયં ગુરુમ્ અન્યં વૈ મામ્ અનુજ્ઞાતુમ્ અર્હસિ ॥

ગચ્છેયં પિતરં બ્રહ્મન્ યદ્ય્ અસૌ વિષમો ભવેત્
તતો વાન્યત્ર ગચ્છામિ સ્વામિન્ પૃષ્ટો ઽસિ ગમ્યતે ॥

ગુરું બૃહસ્પતિં દૃષ્ટ્વા અનુજ્ઞાતસ્ ત્વ્ અગાત્ તતઃ
અવાપ્તવિદ્યઃ પિતરં ગચ્છેયં ચેત્ય્ અચિન્તયત્ ॥

તસ્માત્ કમ્ અનુપૃચ્છેયમ્ ઉત્કૃષ્ટઃ કો ગુરુર્ ભવેત્
ઇતિ સ્મરન્ મહાપ્રાજ્ઞમ્ અપૃચ્છદ્ વૃદ્ધગૌતમમ્ ॥

કો ગુરુઃ સ્યાન્ મુનિશ્રેષ્ઠ મમ બ્રૂહિ ગુરુર્ ભવેત્
ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનાં યો ગુરુસ્ તં વ્રજામ્ય્ અહમ્ ॥

સ પ્રાહ જગતામ્ ઈશં શંભું દેવં જગદ્ગુરુમ્
ક્વારાધયામિ ગિરિશમ્ ઇત્ય્ ઉક્તઃ પ્રાહ ગૌતમઃ ॥

ગૌતમ્યાં તુ શુચિર્ ભૂત્વા સ્તોત્રૈસ્ તોષય શંકરમ્
તતસ્ તુષ્ટો જગન્નાથઃ સ તે વિદ્યાં પ્રદાસ્યતિ ॥

ગૌતમસ્ય તુ તદ્વાક્યાત્ પ્રાગાદ્ ગઙ્ગાં સ ભાર્ગવઃ
સ્નાત્વા ભૂત્વા શુચિઃ સમ્યક્ સ્તુતિં ચક્રે સ બાલકઃ ॥

બાલો ઽહં બાલબુદ્ધિશ્ ચ બાલચન્દ્રધર પ્રભો
નાહં જાનામિ તે કિંચિત્ સ્તુતિં કર્તું નમો ઽસ્તુ તે ॥

પરિત્યક્તસ્ય ગુરુણા ન મમાસ્તિ સુહૃત્ સખા
ત્વં પ્રભુઃ સર્વભાવેન જગન્નાથ નમો ઽસ્તુ તે ॥

ગુરુર્ ગુરુમતાં દેવ મહતાં ચ મહાન્ અસિ
અહમ્ અલ્પતરો બાલો જગન્મય નમો ઽસ્તુ તે ॥

વિદ્યાર્થં હિ સુરેશાન નાહં વેદ્મિ ભવદ્ગતિમ્
માં ત્વં ચ કૃપયા પશ્ય લોકસાક્ષિન્ નમો ઽસ્તુ તે ॥

એવં તુ સ્તુવતસ્ તસ્ય પ્રસન્નો ઽભૂત્ સુરેશ્વરઃ ॥

કામં વરય ભદ્રં તે યચ્ ચાપિ સુરદુર્લભમ્ ॥

કવિર્ અપ્ય્ આહ દેવેશં કૃતાઞ્જલિર્ ઉદારધીઃ ॥

બ્રહ્માદિભિશ્ ચ ઋષિભિર્ યા વિદ્યા નૈવ ગોચરા
તાં વિદ્યાં નાથ યાચિષ્યે ત્વં ગુરુર્ મમ દૈવતમ્ ॥

મૃતસંજીવિનીં વિદ્યામ્ અજ્ઞાતાં ત્રિદશૈર્ અપિ
તાં દત્તવાન્ સુરશ્રેષ્ઠસ્ તસ્મૈ શુક્રાય યાચતે ॥

ઇતરા લૌકિકી વિદ્યા વૈદિકી ચાન્યગોચરા
કિં પુનઃ શંકરે તુષ્ટે વિચાર્યમ્ અવશિષ્યતે ॥

સ તુ લબ્ધ્વા મહાવિદ્યાં પ્રાયાત્ સ્વપિતરં ગુરુમ્
દૈત્યાનાં ચ ગુરુશ્ ચાસીદ્ વિદ્યયા પૂજિતઃ કવિઃ ॥

તતઃ કદાચિત્ તાં વિદ્યાં કસ્મિંશ્ચિત્ કારણાન્તરે
કચો બૃહસ્પતિસુતો વિદ્યાં પ્રાપ્તઃ કવેસ્ તુ તામ્ ॥

કચાદ્ બૃહસ્પતિશ્ ચાપિ તતો દેવાઃ પૃથક્ પૃથક્
અવાપુર્ મહતીં વિદ્યાં યામ્ આહુર્ મૃતજીવિનીમ્ ॥

યત્ર સા કવિના પ્રાપ્તા વિદ્યાપૂજ્ય મહેશ્વરમ્
ગૌતમ્યા ઉત્તરે પારે શુક્રતીર્થં તદ્ ઉચ્યતે ॥

મૃતસંજીવિનીતીર્થમ્ આયુરારોગ્યવર્ધનમ્
સ્નાનં દાનં ચ યત્ કિંચિત્ સર્વમ્ અક્ષયપુણ્યદમ્ ॥