Brahma Purana · Chapter 87

ahalyāsaṃgamaṃ ceha tīrthaṃ trailokyapāvanam
śṛṇu samyaṅ muniśreṣṭha tatra vṛttam idaṃ yathā //

kautukenātimahatā mayā pūrvaṃ munīśvara
sṛṣṭā kanyā bahuvidhā rūpavatyo guṇānvitāḥ //

tāsām ekāṃ śreṣṭhatamāṃ nirmame śubhalakṣaṇām
tāṃ bālāṃ cārusarvāṅgīṃ dṛṣṭvā rūpaguṇānvitām //

ko vāsyāḥ poṣaṇe śakta iti me buddhir āviśat
na daityānāṃ surāṇāṃ ca na munīnāṃ tathaiva ca //

nāsty asyāḥ poṣaṇe śaktir iti me buddhir anvabhūt
guṇajyeṣṭhāya viprāya tapoyuktāya dhīmate //

sarvalakṣaṇayuktāya vedavedāṅgavedine
gautamāya mahāprājñām adadāṃ poṣaṇāya tām //

pālayasva muniśreṣṭha yāvad āpsyati yauvanam
yauvanasthāṃ punaḥ sādhvīm ānayethā mamāntikam //

evam uktvā gautamāya prādāṃ kanyāṃ sumadhyamām
tām ādāya muniśreṣṭha tapasā hatakalmaṣaḥ //

tāṃ poṣayitvā vidhivad alaṃkṛtya mamāntikam
nirvikāro muniśreṣṭho hy ahalyām ānayat tadā //

tāṃ dṛṣṭvā vibudhāḥ sarve śakrāgnivaruṇādayaḥ
mama deyā sureśāna ity ūcus te pṛthak pṛthak //

tathaiva munayaḥ sādhyā dānavā yakṣarākṣasāḥ
tān sarvān āgatān dṛṣṭvā kanyārtham atha saṃgatān //

indrasya tu viśeṣeṇa mahāṃś cābhūt tadā grahaḥ
gautamasya tu māhātmyaṃ gāmbhīryaṃ dhairyam eva ca //

smṛtvā suvismito bhūtvā mamaivam abhavat sudhīḥ
deyeyaṃ gautamāyaiva nānyayogyā śubhānanā //

tasmāai eva tu tāṃ dāsye tathāpy evam acintayam
sarveṣāṃ ca matir dhairyaṃ mathitaṃ bālayānayā //

ahalyeti suraiḥ proktaṃ mayā ca ṛṣibhis tadā
devān ṛṣīṃs tadā vīkṣya mayā tatroktam uccakaiḥ //

tasmai sā dīyate subhrūr yaḥ pṛthivyāḥ pradakṣiṇām
kṛtvopatiṣṭhate pūrvaṃ na cānyasmai punaḥ punaḥ //

tataḥ sarve suragaṇāḥ śrutvā vākyaṃ mayeritam
ahalyārthaṃ surā jagmuḥ pṛthivyāś ca pradakṣiṇe //

gateṣu surasaṃgheṣu gautamo 'pi munīśvara
prayatnam akarot kiṃcid ahalyārtham imaṃ tathā //

etasminn antare brahman surabhiḥ sarvakāmadhuk
ardhaprasūtā hy abhavat tāṃ dadarśa sa gautamaḥ //

tasyāḥ pradakṣiṇaṃ cakre iyam urvīti saṃsmaran
liṅgasya ca sureśasya pradakṣiṇam athākarot //

tayoḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā gautamo munisattamaḥ
sarveṣāṃ caiva devānām ekaṃ cāpi pradakṣiṇam //

naivābhavad bhuvo gantuḥ saṃjātaṃ dvitayaṃ mama
evaṃ niścitya sa munir mamāntikam athābhyagāt //

namaskṛtvābravīd vākyaṃ gautamo māṃ mahāmatiḥ
kamalāsana viśvātman namas te 'stu punaḥ punaḥ //

pradakṣiṇīkṛtā brahman mayeyaṃ vasudhākhilā
yad atra yuktaṃ deveśa jānīte tad bhavān svayam //

mayā tu dhyānayogena jñātvā gautamam abravam
tavaiva dīyate subhrūḥ pradakṣiṇam idaṃ kṛtam //

dharmaṃ jānīhi viprarṣe durjñeyaṃ nigamair api
ardhaprasūtā surabhiḥ saptadvīpavatī mahī //

kṛtā pradakṣiṇā tasyāḥ pṛthivyāḥ sā kṛtā bhavet
liṅgaṃ pradakṣiṇīkṛtya tad eva phalam āpnuyāt //

tasmāt sarvaprayatnena mune gautama suvrata
tuṣṭo 'haṃ tava dhairyeṇa jñānena tapasā tathā //

datteyam ṛṣiśārdūla kanyā lokavarā mayā
ity uktvāhaṃ gautamāya ahalyām adadāṃ mune //

jāte vivāhe te devāḥ kṛtvelāyāḥ pradakṣiṇam
śanaiḥ śanair athāgatya dadṛśuḥ sarva eva te //

taṃ gautamam ahalyāṃ ca dāṃpatyaṃ prītivardhanam
te cāgatyātha paśyanto vismitāś cābhavan surāḥ //

atikrānte vivāhe tu surāḥ sarve divaṃ yayuḥ
samatsaraḥ śacībhartā tām īkṣya ca divaṃ yayau //

tataḥ prītamanās tasmai gautamāya mahātmane
prādāṃ brahmagiriṃ puṇyaṃ sarvakāmapradaṃ śubham //

ahalyāyāṃ muniśreṣṭho reme tatra sa gautamaḥ
gautamasya kathāṃ puṇyāṃ śrutvā śakras triviṣṭape //

tam āśramaṃ taṃ ca muniṃ tasya bhāryām aninditām
bhūtvā brāhmaṇaveṣeṇa draṣṭum āgāc chatakratuḥ //

sa dṛṣṭvā bhavanaṃ tasya bhāryāṃ ca vibhavaṃ tathā
pāpīyasīṃ matiṃ kṛtvā ahalyāṃ samudaikṣata //

nātmānaṃ na paraṃ deśaṃ kālaṃ śāpād ṛṣer bhayam
na bubodha tadā vatsa kāmākṛṣṭaḥ śatakratuḥ //

taddhyānaparamo nityaṃ surarājyena garvitaḥ
saṃtaptāṅgaḥ kathaṃ kuryāṃ praveśo me kathaṃ bhavet //

evaṃ vasan viprarūpo nāntaraṃ tv adhyagacchata
sa kadācin mahāprājñaḥ kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām //

sahito gautamaḥ śiṣyair nirgataś cāśramād bahiḥ
āśramaṃ gautamīṃ viprān dhānyāni vividhāni ca //

draṣṭuṃ gato munivara indras taṃ samudaikṣata
idam antaram ity uktvā cakre kāryaṃ manaḥpriyam //

rūpaṃ kṛtvā gautamasya priyepsuḥ sa śatakratuḥ
tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīm ahalyāṃ vākyam abravīt //

ākṛṣṭo 'haṃ tava guṇai rūpaṃ smṛtvā skhalatpadaḥ
iti bruvan hasan hastam ādāyāntaḥ samāviśat //

na bubodha tv ahalyā taṃ jāraṃ mene tu gautamam
ramamāṇā yathāsaukhyaṃ prāgāc chiṣyaiḥ sa gautamaḥ //

āgacchantaṃ nityam eva ahalyā priyavādinī
pratiyāti priyaṃ vakti toṣayantī ca taṃ guṇaiḥ //

tām adṛṣṭvā mahāprājño mene tan mahad adbhutam
dvārasthitaṃ muniśreṣṭhaṃ sarve paśyanti nārada //

agnihotrasya śālāyā rakṣiṇo gṛhakarmiṇaḥ
ūcur munivaraṃ bhītā gautamaṃ vismayānvitāḥ //

bhagavan kim idaṃ citraṃ bahir antaś ca dṛśyase
priyayāntaḥ praviṣṭo 'si tathaiva ca bahir bhavān
aho tapaḥprabhāvo 'yaṃ nānārūpadharo bhavān //

tac chrutvā vismitas tv antaḥ praviṣṭaḥ ko nu tiṣṭhati
priye ahalye bhavati kiṃ māṃ na pratibhāṣase
ity ṛṣer vacanaṃ śrutvā ahalyā jāram abravīt //

ko bhavān munirūpeṇa pāpaṃ tvaṃ kṛtavān asi
iti bruvatī śayanād utthitā satvaraṃ bhayāt //

sa cāpi pāpakṛc chakro biḍālo 'bhūn muner bhayāt
trastāṃ ca vikṛtāṃ dṛṣṭvā svapriyāṃ dūṣitāṃ tadā //

uvāca sa muniḥ kopāt kim idaṃ sāhasaṃ kṛtam
iti bruvantaṃ bhartāraṃ sāpi novāca lajjitā //

anveṣayaṃs tu taṃ jāraṃ biḍālaṃ dadṛśe muniḥ
ko bhavān iti taṃ prāha bhasmīkuryāṃ mṛṣāvadan //

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā caivam āha śacīpatiḥ
śacībhartā purāṃ bhettā tapodhana puruṣṭutaḥ //

mamedaṃ pāpam āpannaṃ satyam uktaṃ mayānagha
mahadvigarhitaṃ karma kṛtavān asmy ahaṃ mune //

smarasāyakanirbhinna hṛdayāḥ kiṃ na kurvate
brahman mayi mahāpāpe kṣamasva karuṇānidhe //

santaḥ kṛtāparādhe 'pi na raukṣyaṃ jātu kurvate
niśamya tad vaco vipro harim āha ruṣānvitaḥ //

bhagabhaktyā kṛtaṃ pāpaṃ sahasrabhagavān bhava
tām apy āha muniḥ kopāt tvaṃ ca śuṣkanadī bhava //

tataḥ prasādayām āsa kathayantī tadākṛtim //

manasāpy anyapuruṣaṃ pāpiṣṭhāḥ kāmayanti yāḥ
akṣayān yānti narakāṃs tāsāṃ sarve 'pi pūrvajāḥ //

bhūtvā prasanno bhagavann avadhāraya madvacaḥ
tava rūpeṇa cāgatya mām agāt sākṣiṇas tv ime //

tatheti rakṣiṇaḥ procur ahalyā satyavādinī
dhyānenāpi munir jñātvā śāntaḥ prāha pativratām //

yadā tu saṃgatā bhadre gautamyā saridīśayā
nadī bhūtvā punā rūpaṃ prāpsyase priyakṛn mama //

ity ṛṣer vacanaṃ śrutvā tathā cakre pativratā
tayā tu saṃgatā devyā ahalyā gautamapriyā //

punas tad rūpam abhavad yan mayā nirmitaṃ purā
tataḥ kṛtāñjalipuṭaḥ surarāṭ prāha gautamam //

māṃ pāhi muniśārdūla pāpiṣṭhaṃ gṛham āgatam
pādayoḥ patitaṃ dṛṣṭvā kṛpayā prāha gautamaḥ //

gautamīṃ gaccha bhadraṃ te snānaṃ kuru puraṃdara
kṣaṇān nirdhūtapāpas tvaṃ sahasrākṣo bhaviṣyasi //

ubhayaṃ vismayakaraṃ dṛṣṭavān asmi nārada
ahalyāyāḥ punarbhāvaṃ śacībhartā sahasradṛk //

tataḥ prabhṛti tat tīrtham ahalyāsaṃgamaṃ śubham
indratīrtham iti khyātaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām //